YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8143 E.  ,  2024/5667 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/143 E., 2023/124 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki iş kazasına dayalı tazminat istemi davası nedeniyle Mahkemece Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince verilen bozma kararına uyularak hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı ve davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dosyanın dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, asıl işveren TCDD'ye ait işyerinin dış cephe boyama ve tadilat işinde çalıştırılmak üzere alt işveren ... Ltd. Şti. tarafından 24.08.2010 tarihinde işe alındığını, aynı gün maruz kaldığı iş kazası sonucu iş gücü kaybına maruz kaldığını, olayın meydana gelmesinde davalı işverenin asli ve tek kusurlu olduğunu, müvekkilinin maddi ve manevi zarara uğradığını öne sürerek; 100.000,00 TL. manevi tazminat ile 1.000,00 TL. maddi tazminatın 24.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi birlikte davalı TCDD Genel Müdürlüğünden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılamanın devamında maddi tazminat istemini 102.854,93 TL'ye artırmıştır.

2.Davacı vekili birleşen dosyanın dava dilekçesinde özetle; 24.08.2010 tarihinde geçirdiği iş kazası nedeniyle İzmir 9. İş Mahkemesinde açtıkları 2012/64 E-2016/222 K. sayılı dosyasında görülen tazminat davasında verilen kararın bozulduğunu, Yargıtay 21. HD'nin bozma ilamında; “...... Ltd. Şti'nin davaya dahil edilmesi suretiyle hakkında hüküm verilmesinin usulsüz olduğu...” gerekçesine işaret edildiğini, davalı şirketin, TCDD Genel Müdürlüğü ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu alacakların ödenmesi için işbu davayı açtıklarını beyanla; 102.854,93 TL maddi, 20.000,00 manevi tazminatın 24.08.2010 olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte asıl ve birleşecek dosyanın davalılarından müştereken müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili arasında istihdam ilişkisinin bulunmadığını, dava konusu kazanın iş kazası olmadığını, müvekkili kuruluş ihale makamı olup işveren konumunda bulunmadığını, müvekkili idarenin davacının çalıştığı şirketle belli bir işin yapımı hususunda istisna akdi yaptığını, belirtilen nedenlerle davanın husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, idarenin işveren sıfatı olmadığından tazmin yükümlülüğü olup olmadığının ancak hizmet kusuruna bağlı olduğunu, hizmet kusuruna ilişkin iddia ve taleplerin çözüm yerinin ise İdari Yargı olduğunu, bu nedenle görevsizlik kararı verilmesini, davanın zamanaşımına uğradığını, tüm kusurun davacıya ait olduğunu, talep edilen tazminat tutarının fahiş olduğunu öne sürerek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. BOZMA ÖNCESİ VE BOZMA KARARI
A)Mahkeme Kararı
Mahkemenin 11.05.2016 tarih ve 2012/64 E. - 2016/222 K. sayılı ilamında özetle; Mahkemece, 102.854,93 TL maddi tazminat alacağının ve 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 24.08.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

B) Bozma Kararı
Kararın davacı ve davalı T.C.D.D. Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 12.02.2019 tarih ve 2018/378 Esas- 2019/788 Karar sayılı ilamında özetle; davacı vekilinin tüm, davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin ise sair temyiz itirazlarının reddi ile hakkında usulüne uygun biçimde açılmış bir dava bulunmayan dahili davalı ... Telekom ve Bilgi. Sis Gıd. Teks. İnş ve Tic. Ltd. Şti hakkında hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, somut olayda, davacının “boyacı ustası” olarak çalışırken iş kazası geçirdiği, hükme esas alınan 14.04.2016 tarihli hesap raporunda sadece İzmir İnşaat Sanatkarları Odasından getirtilen emsal ücrete itibar edilmek suretiyle asgari ücretin yaklaşık 3,49 katı üzerinden yapılan hesabın hükme esas alınmasının hatalı olduğu, Yargıtay kararlarında istikrar kazanmış uygulamaya göre hakkaniyete uygun maddi tazminatın tespiti açısından, öncelikle davacının imzasını taşıyan maaş bordrolarının temini, imzalı bordroların temin edilmemesi halinde ise sigortalının olay tarihindeki yaşı, kıdemi ve yaptığı iş dikkate alınarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, TÜİK ve “sendika haricinde ilgili meslek odalarından” ücret araştırması yapılmak suretiyle davacının alabileceği ücretin belirlenmesi, öte yandan yapılacak yeni hesapta usuli kazanılmış hak da dikkate alınarak temyize konu kararda itibar edilen 14.04.2016 tarihli hesap raporunda esas alınan ücretin aşılmaması, işlemiş devrenin bu raporda kabul edilen tarihten ileri çekilmemesi ve bu rapordan sonra yürürlüğe giren asgari ücretteki farkların rapora yansıtılmaması yönlerinden kararın bozulduğu anlaşılmıştır.

IV. BOZMA KARARI ÜZERİNE VERİLEN KARAR
Bozma kararına uyan Mahkemece yukarıda tarih ve numarası yazılı kararda özetle; yargılama esnasında alınan kusur bilirkişi raporunda, davalı TCDD Genel Müdürlüğü'nün asıl işveren sıfatıyla %20, alt işveren konumundaki ... Telekomünikasyon Şirektinin %60, davacının %20 oranında kusurlu olduğu belirlenmiş olup, davalıların SGK'ya karşı 5510 sayılı Kanun'un 21/1 inci fikra uyarınca sorumlu olacaklarının kabulü durumunda, Kurumca bağlanan peşin değerli gelirin, toplam % 80 kusura isabet eden kısmı rücuya tabi olmaktadır. Davacının %18,2 sürekli iş göremezlik derecesine göre; 60.996,74 TL iş gücü kaybı zararı olduğu anlaşılmakla 60.996,74 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi tazminatın asıl ve birleşen dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; maddi tazminatın hesabında tanık beyanlarının günlük 60 TL doğruladığından bu ücretin esas alınması gerektiği, bu ücretin İzmir İnşaat Sanatkarları Odasından gelen ücretle de sabit olduğunu, Kurumdan ödenen ödenek ve gelirin ilk peşin sermaye değerinin rücuya kabil kısmının tenzili gerektiğini, manevi tazminatın az olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı TCDD Genel Müdürlüğü temyiz dilekçesinde özetle; davaya konu işin eser akdi kapsamında birleşen dosya davalısı şirkete verilmiş olduğunundan hakkındaki davanın husumetten reddi gerektiğini, kusur raporunun dayanağı olmadığını davacının tam kusurlu olduğunu gerekmediği halde fırçayı elektirik direğine çok yaklaştırması nedeniyle kusurlu olduğunu, bozma kapsamı dışına çıkılarak bozma öncesi 20.000 TL manevi tazminatın 40.000 TL’ye çıkarılmasının usuli kazanılmış hakka aykrı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasından sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesi" açısından 6100 sayılı HMK Geçici 3/2 nci maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nın 427 ilâ 444 üncü maddeleri, "Tazminat alacaklarının belirlenmesi ve sorumluluk" açısından zararın gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 332 ve 98 inci maddeleri ile giderek aynı Kanun'un 41, 42, 43, 44, 45 ve 47 nci maddeleri, öte yandan 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunun 2 ve 7 nci maddeleri gereğince uygulanma imkanı bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 55 ve 420 nci maddesi hükümleri, "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" açısından iş kazası tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, "İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler" açısından işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile ilgili mevzuat hükümleri, "Usuli kazanılmış haklar" açısından 04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı ile 09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, uyulan bozma kararları kapsamında oluşan usuli kazanılmış haklara, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere temyiz edenlerin sıfatlarına temyiz kapsam ve nedenlerine göre davacı ve davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. 'Usuli kazanılmış hak' olarak tanımlayacağımız bu olgu; Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, Mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

3.Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

4. Somut olayda Mahkemece verilen 11.05.2016 tarihli bir önceki kararda maddi tazminatın hesabında 14.04.2016 tarihli hesap raporundan 3,49 kat düzeyindeki ücret seçeneğine itibarla 102.854,93 TL maddi tazminat ile 20.000 TL manevi tazminatın davalı TCDD Genel Müdürlüğü ile asıl davaya dahili dava suretiyle eklene ... Telekomünikasyon ve Bilgisayar ... Ltd Şti'den tahsiline karar verildiği, kararın davacı ve davalılardan TCDD Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 11.02.2019 tarihli kararıyla; davacı vekilinin tüm, davalı TCDD Genel Müdürlüğünün ise sair temyiz itirazları reddolarak, dahili davalı şirket hakkında karar verilemeyeceği ve ücretin tespiti noktasından bozulduğu, bozmaya uyan Mahkemece davacının yaptığı işe uygun ücretin tespiti için hükme esas alınan hesap raporuna göre sadece Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının rayiç ücretlerine göre tespit edilen ücret dikkate alınarak 1,47 kat üzerinden hesap yapılmış ise de ücret katının tespiti hususunda bozma gereğinin yerine getirildiğinden bahsedilemeyeceği gibi bir önceki karar kapsamında davacıya 20.000 TL manevi tazminata hükmedildiği davacı temyiz itirazlarının dairece reddedildiği dikkate alındığında bu miktar yönünden usuli kazanılmış hak oluştuğu halde son kararda manevi tazminatın artırılarak 40.000 TL olarak hüküm altına alınmasının hatalı olduğu açıktır.

5. Bu açıklamalara göre Mahkemece yapılacak iş; davacının yaptığı boyacılık işine göre sendikalar haricinde meslek odalarından ücret araştırması yapmak, TÜİK ücreti ile Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği bakanlığı rayiç ücretini birlikte değerlendirerek, davacının bilinen dönem içerisinde alabileceği ücretleri ve bilinen dönem sonrası içinde ücret katını belirleyip aktif devre sonuna kadar bu ücret katından hesap yapılması, usuli kazanılmış hak kapsamında işlemiş devre ve diğer hesap verileri yönünden 14.04.2016 tarihli hesap raporunda tespit edilen hesap verilerini gözeterek bu rapora uygulamak, ayrıca manevi tazminat yönünden 20.000 TL yönünden temyiz eden davalı taraf lehine oluşan usuli kazanılmış hak oluştuğunu gözeterek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

6. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

7. O hâlde, davacı ve davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları dikkate alınarak Mahkemece verilen karar bozulmalıdır.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
HUMK'nın 428 inci maddesi gereğince temyiz eden davacı ve davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekillerinin temyiz itirazları nedeniyle Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

21.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.