YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/8105 E.  ,  2023/8126 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/17 E., 2023/846 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Anadolu 19. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/133 E., 2022/483 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının Itır Kafeteryada 10.10.1987 tarihinde işe başladığını ve iş yeri tarafından işe giriş bildirgesinin verildiğini fakat SGK hizmet dökümünde bu çalışmasının görünmediğini, işe giriş bildirgesinin olmasına rağmen Kurumca sigortalılık başlangıç işleminin yapılmadığını belirterek sigortalılık başlangıç tarihinin 10.10.1987 olarak tespit edilmesini istemiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK cevap dilekçesinde kuruma başvuru yapılmadan ve başvurunun reddine karar verilmeden huzurdaki dava açıldığından dava şartı yokluğu nedeni ile davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, söz konusu hükmün zorunlu dava şartı olduğunu, Kanunun amir hükmü uyarınca sonradan ikmal edilmesinin mümkün olmadığını, davacının iddialarının hukuki temelden yoksun olup taraflarınca kabul edilmediğini, 5510 sayılı Kanun uyarınca Kurum tarafından yapılan işlemlerin yerinde olduğunu bu sebeple davanın reddi gerektiğini arz ve talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 10.10.1987 olduğunun tespitine
karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, kurumdan dosya hakkında yeteri kadar bilgi alınamamış kurumun yapmış olduğu işlemler yasal mevzuat gereği olup herhangi bir hukuka aykırılık ve yanlışlık bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "..Davacının 10.10.1987 tarihinde...sicil numaralı işyerinden giriş bildirgesinin verildiği, verildiği yılın serilerinden olduğu, davacının Kuruma müracaatının reddedildiği, 1987/1-2-3.dönem bordrosu verilmediği, Emniyet ve Zabıta araştırmasından tanıyan ve bilen tespit edilemediği,giriş bildirgesi üzerinde yapılan imza incelemesinde imzanın davacıya ait olduğunun tespit edildiği, tanık ...'ün 1986/1-2-3.dönem bordrolarında isminin bulunduğu, tanık ...'in, 1993/2, 1994/1.dönem bordrolarında isminin bulunduğu, tanık ...'in 1986/1-2-3.dönem bordrolarında isminin bulunduğu, davacının çalışmalarını doğruladıkları, dinlenen kayıtlı tanıkların beyanları ile davacının çalışmalarının ispatlandığı..." gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 10.10.1987 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 nci, 6 ncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı adına dava dışı ... ve ortakları ünvanlı, ...-... adresli...sicil no.lu iş yerinden 10.10.1987 tarihli işe giriş bildirgesinin düzenlendiği,...sicil no.lu işyerine ilişkin işyeri tescil bilgilerinde ise işveren unvanının...Kafeterya olarak belirtildiği işveren yöneticisinin ise ... olduğunun kafeterya mahiyetli işyeri olduğunun belirtildiği,işyeri adresinin de .../... olduğu, Kanun kapsam döneminin de 09.01.1970-31.12.1997 olarak belirtildiği, öte yandan aynı adresin 27/2 de işe giriş bildirgesinde belirtilen işveren olan ... ve ortaklarına ait parfümeri mahiyetli, 01.01.1983-26.05.1991 arası kanun kapsamında olan ... sicil no.lu bir işyerinin daha olduğu, 27/2 de yapılan emniyet araştırmasında ... ve ort. konulu işyerine komşu iş yerinin tespit edilemdiği, dosya kapsamında dinlenen davacı tanıklarının ise davacının ...'e ait Itır Kafede kafeteryada bulaşıkçı olarak çalıştığını belirttikleri, dinlenen davacı tanıklarının ise...sicil no.lu...Kafeteryanın bordorulu çalışanları olduğu anlaşılmış olup Mahkemece eksik inceleme ve değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2. Buna göre Mahkemece, öncelikle davacının da beyanı alınmak suretiyle hangi işveren ve hangi iş yerinde ve ne iş yaptığı tereddütsüz belirlenmeli, ilgili işyeri dönem bordroları dosya içine alınarak bordro tanıkları dinlenmeli, gerekirse o işyerine komşu işyerleri ve çalışanları vergi dairesi, SGK, Belediye ve Emniyet vasıtasıyla yöntemince tespit edilip çalışma kayıtları da getirtilerek dinlenmeli, toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

3.Kabule göre de Mahkemece davacının hangi işveren ve işyeri sicil no.lu işyerinde çalştığı ve sigorta başlangıcının tespitine karar verildiği tarih olan 10.10.1987 tarihinde 1 gün süre ile sigortalı çalıştığına karar verilmemiş olması da isabetsiz bulunmuştur.

V. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

13.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.