YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7992 E.  ,  2024/2160 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/385 E., 2023/761 K.
HÜKÜM/KARAR : Direnme
İLK DERECE MAHKEMESİ : Nazilli 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2016/302 E., 2019/378 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizce yapılan inceleme sonunda kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından Daire bozma kararına karşı direnilmiştir.

Direnme kararı davalı Şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalıya ait... ... Mahallesi 94 Sokak No. 3/D/Z7 adresinde bulunan işyerinde satış elemanı olarak 2007 yılının Ocak ayında işe başlamasına rağmen sigorta girişinin 01.06.2012 tarihine kadar yapılmadığını, işyerinde 2012 yılında yapılan denetimde davacının sigortasız çalıştırıldığının ortaya çıktığında davalı tarafın mecbur kalarak 01.06.2012 tarihinde sigorta kaydını başlattığını, bu nedenle davacının davalıya ait işyerinde dokuz yıldan fazla bir süredir çalışmasına rağmen ancak 3 yıl 9 ay süreli sigortası bulunduğunu, 17.02.2016 tarihinde ...' un işyerinde bulunduğu bir sırada Nazilli Vergi Dairesi' nce denetime gelindiğini, kendisine yöneltilen soru üzerine ...' un iş yerinde satış elemanı olarak çalıştığını beyan ettiğini, yapılan denetim sonucu tespit edilen eksiklikler nedeniyle ceza tahakkuk ettirilerek iş yerinin 23.02.2016 tarihinde kapatıldığını, ...' un ifadeyi değiştirmeyi kabul etmemesi üzerine davacıya ve annesi ...' a bir daha iş yerine gelmemelerinin söylendiğini, davalı tarafın bu şekilde davacının işine son verdiği ve anne kızın 23.02.2016 tarihinden itibaren işyeri ile ilişiklerinin kesildiği halde 01/04/2016 tarihinde Nazilli 2.Noterliği' nin 003130 yevmiye nolu ihtarnamesiyle sanki davacının işe mazeretsiz olarak gelmemiş gibi bildirimde bulunarak mazeretini resmi belge ile belgelendirmediği taktirde iş akdinin feshedileceğini ihtar ettiğini, bu şekilde davacının sigorta kaydının 11.04.2016 tarihinde davalı tarafça haksız olarak sonlandırıldığını, davacının 01.01.2007 tarihinden 11.04.2016 tarihine kadar davalı iş yerinde kesintisiz olarak çalıştığı halde sadece 01.06.2012 tarihinden 11.04.2016 tarihine kadar sigorta kaydı bulunduğunu belirterek; davacının davalıya ait iş yerinde 01.01.2007 tarihinden 01.06.2012 tarihine kadar hizmet akti ile sigortasız çalıştırıldığının tespitine karar verilerek yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesi ile özetle; dava tarihinden önceki beş yıl öncesine ait sigortalı çalışmaya yönelik tespit talebinin reddine karar verilmesini, işyeri dosyasında yapılan incelemede davacıya ait tespit davası konusuyla ilgili bir ihbar, şikayet veya tespite rastlanılmadığını, hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğinden Hakim tarafından soruşturma genişletilerek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığının belirlenmesi gerektiğini, Kurumun davada aktif davalı olarak gösterilmesi ve husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını belirterek; davanın zamanaşımı ve esas yönünden reddine, kurum aleyhine hüküm kurulmamasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... İçecek Tarım Ürünleri Tur. San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesi ile özetle; açılan davanın haksız ve yersiz olup reddi gerektiğini, "Hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, dava kuruma re' sen ihbar edilir. ihbar üzerine davaya davalı yanında fer' i müdahil olarak katılan kurumun yanında katıldığı taraf başvurması dahi konun yoluna başvurabileceği" amir hükmünün mevcut olup eldeki davada da doğrudan doğruya SGK' ya husumet yöneltmek suretiyle dava açılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının belirtilen tarihlerde çalıştığını kesinlikle kabul etmek anlamına gelmemekle birlikte 506 sayılı Kanun'un 79/8 maddesinde öngörüldüğü üzere davacının çalıştığın iddia ettiğini zaman aralığına dair hiç bir yazılı belge olmaması sebebiyle hak düşürücü süre dolduğundan davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, belirtilen aksine tüm işletmeler de hali hazırda faal olduğunu, davacının işe giriş tarihinin 01.06.2012 olan bu tarihten önce herhangi bir çalışma kaydı bulunmadığını, 4857 sayılı Kanun'un 8/1 maddesinde iş sözleşmesinin bir tarafın bağımlı olarak iş görmeyi diğer tarafın da ücret ödemeyi üstlelnmesinden oluşan sözleşme olarak tanımlandığını, yasada açıkça yapılan bu tanımdan hareketle taraflar arasında kuruma bildirilmesini zorunlu kılan bir iş sözleşmesi görüldüğünden bahsetme olanağı olmadığını, belirtildiği üzere davacının 01.06.2012 tarihinden önce davalı ile herhangi bir işçi-işveren ilişkisi bulunmadığını belirterek; somut dayanaktan yoksun ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 25.09.2019 tarihli ve 2016/302 Esas, 2019/378 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne, davacının 01.01.2007-06.12.2010 ve 01.02.2011-30.05.2012 tarihleri arasında 1030883 sicil numaralı iş yerinde kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve feri müdahil ve davalı ... ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 25.06.2021 tarihli ve 2019/906 Esas, 2021/1111 Karar sayılı kararıyla; davacı vekili, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile Nazilli 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 25.09.2019 tarih, 2016/302 Esas ve 2019/378 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına, davacının davasının kısmen kabulü ile davacının davalı işverene ait, 1030883 sicil numaralı işyerinden Kuruma bildirimi yapılan sürelere ek olarak, dönemin asgari ücreti ile 01.01.2007-06.12.2010 arası dönemde 1.415 gün ve 01.01.2012-31.05.2012 arası dönemde 150 gün, hizmet sözleşmesine bağlı olarak çalışmasının bulunduğunun, bu sürelerin Kuruma bildirilmediğinin tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire bozma ilamında; Mahkemenin 01.01.2012-31.05.2012 tarihleri arasındaki döneme yönelik kabul kararı yerinde ise de, davanın 21.06.2016 tarihinde açıldığı gözetildiğinde 01.01.2007-06.12.2010 tarihleri arasındaki döneme yönelik istemin hak düşürücü süreye uğrayıp uğramadığı irdelenmek suretiyle sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı
Bölge Adliye Mahkemesi kararı ile davanın 21.06.2016 tarihinde açıldığı gözetildiğinde 01.01.2007-06.12.2010 tarihleri arasındaki döneme yönelik istemin hak düşürücü süreye uğrayıp uğramadığı irdelenmek suretiyle sonucuna göre karar verilmelidir." değerlendirmesine yer verilmiş ise de; davanın açıldığı tarih: 21.06.2016 davalı adına 1030883 sicil numarasıyla tescilli işyerinden davacı adına bildirim yapılan dönemler: 07.12.2010-31.01.2011 tarihleri arasında 55 gün, 01.06.2012-11.04.2016 tarihleri arası dönemdir. Tespitine karar verilen 01.01.2007-06.12.2010 tarihleri arası döneme ilişkin çalışma, 31.01.2011 tarihine kadar kesintisiz sürmüş olup; bu döneme ilişkin çalışmanın son bulduğu 31.01.2011 tarihi dikkate alındığında, davanın açıldığı tarih itibariyle hakdüşürücü sürenin geçtiğinden söz etmeye olanak bulunmadığından; bozma ilamındaki salt hakdüşürücü süre yönünden değerlendirmeye ilişkin sınırlama gözetildiğinde; sıralanan maddi ve hukuki olgular ile bozmaya konu karar gerekçesi ışığında yapılan değerlendirme sonucunda, bozma gerekçesine uyulması mümkün olmadığından; oluşan vicdani kanaate dayalı önceki kararda direnilmesine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen direnme kararına karşı süresi içinde fer’i müdahil Kurum ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; hak düşürücü sürenin dolduğunu, SGK'ya doğrudan husumet yönlendirilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının işe giriş tarihi 01.06.2012 olup bu tarihten önce herhangi bir çalışma kaydı bulunmadığını, davacının iddiasının aksine işyerinin hiçbir zaman kapatılmadığını beyanla Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili; davacının iddialarının zamanaşımına uğradığını, dava konusu yapılan dönem içinde kesintisiz çalışma yapıldığı iddiasının ispatlanamadığını, bilirkişi raporu aldırılmadan hüküm kurulduğunu, hüküm fıkrasının 4 nolu bendinde davacı lehine hükmolunan vekalet ücretinin diğer davalıdan alınması yönünde karar verilmesi gerektiğini beyanla eksik araştırma ve inceleme ile verilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Uyuşmazlık
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

D. Gerekçe
1. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 ve 373 üncü maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 86 ncı madde hükümleridir.

2. Değerlendirme
Davalı işyerinden 07.12.2010-31.01.2011 ve 01.06.2012-11.04.2016 tarihleri arası bildirimli çalışmasının bulunması karşısında kabul kararı verilen 01.01.2007-06.12.2010 dönemi yönünden hak düşürücü sürenin gerçekleşmediği anlaşılmakta olup bordro tanığı, davacı ve davalı tanıkları ile kamu tanığı olan komşu tanıklarının beyanları ve sair delilleri ile Bölge Adliye Mahkemesinin direnme hükmünde dayandığı yasal dayanaklar ve gerekçeye göre Dairemize ait anılan bozma ilamının ortadan kaldırılması gerektiği anlaşılmıştır.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası ve 373 üncü maddesinin beşinci fıkraları uyarınca ONANMASINA,

Aşağıdaki yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına,

Kararın bir örneğinin Bölge Mahkemesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

04.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.