YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7989 E.  ,  2023/9125 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/71 E., 2023/105 K.
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda,Yargıtay 10. Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, ana davada verdiği dava dilekçesinde özet olarak; Denizli Bayramyeri ... Çiftliği adındaki 4 ortaklı iş yerinde işveren ... yetkili iken 20.10.1990 yılında işçi olarak işe başladığını, çalışma saatlerinin 07:30 ile 19:30 olduğunu ve günde 12 saat çalıştığını, sürekli aksatmadan yapmış olduğu bu çalışma neticesinde toplam 1545 gün ve günlük 4 saat fazla çalışma nedeniyle 6180 saat de fazla çalışmasının olduğunu, Kasım 1990-Aralık 1993 yılları arasında ödenen sigorta primini 38 ay boyunca 5 gün eksik yatırıldığını ve Sosyal Güvenlik Kurumu'nun 17.12.2015 tarihli cevabi yazısıyla toplamda 190 gün eksik primi olduğunu öğrendiğini, bu yazıyı işverenlere 14.03.2016 tarihinde ve 28.03.2016 tarihinde iadeli taahhütlü gönderdiğini ve eksik ödemelerin tamamlanmasını istediğini ancak bugüne kadar kendisine bir cevap verilmediğini, eksik yatırılan sigorta primleri nedeniyle maddi zararının olduğunu ve anlatılan tüm bu nedenlerle toplamda 6 ay 10 gün olan eksik priminin yatırılmasını, 1545 günlük kıdem ve ihbar tazminatı ile 6180 saat fazla çalışmalarının bilirkişi vasıtasıyla tespit edilerek davalılardan alınarak kendisine ödenmesini ve diğer tüm masrafların davalılara yüklenilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen 2017/202 Esas sayılı davada: davacı vekili, müvekkilinin 20 Ekim 1990-05.02.1995 tarihleri arasında davalı limitet şirketine ait Saraylar Mah. Selçuk Cad. No:5 Bayramyeri Şubesi-Denizli adresindeki 4 ortaklı limitet şirketinde 1545 gün çalıştığını, 1355 gün primi ödendiğini, kalan ödenmeyen süre için tespit davası açıldığını, müvekkilinin çalıştığı dönemde eksik bordro düzenlenerek 38 Ay boyunca toplam 190 gün kuruma eksik prim bildirildiğini, davalı şirketin primleri ödememesinin müvekkilinin geç emekli olmasına neden olduğunu, davalılara zararın giderilmesi ve eksik primlerinin ödenmesi için bildirim yapıldığını, davalılar tarafından 47 gün boyunca cevap verilmediğini, ödemede bulunulmadığını, mahkememizin 2016/168 Esas sayılı dosyası ile eksik primlerin tamamlatılması için limitet şirket ortaklarına karşı dava açıldığını, işbu dosyanın mahkememizin 2016/168 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep ettiği, bu nedenlerle Hanım (Selçuk) Hayırlı'nın 20.10.1990 tarihinden 05.02.1995 tarihine kadar geçen süre içinde davalı şirkete ait işyerinde bir fiil çalıştığının ve bu süre içerisinde Ekim ayı 1990 yılından Aralık ayı 1993 yılına kadar toplam 38 ay boyunca toplam 190 Gün eksik ödenmiş bulunan sigorta primlerinin tespiti ile eksik primlerin işverence tamamlatılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Fer'i Müdahil SGK ve Davalı ... Çiftliği Büyük Mağazacılık San. ve Tic. A.Ş. birleşen davaya cevap vermemiştir.

Davalı ..., ... ve İhbar Olunan ... Çiftliği Büyük Mağazacılık San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkillerinin karı koca olup ... Çiftliği Büyük Mağazacılık San. ve Tic. A.Ş'de ortak olduklarını, davacının bu yerde tahminen 1990 yılından 1995 yılına kadar çalıştığını, dolayısıyla hiçbir zaman davacının ... ve ... ve...'in çalışanı olmadığını, davalılardan...'in diğer davalı ...'in annesi olup vefat ettiğini, bu nedenle aktif husumet ehliyeti olmadığını bu nedenle öncelikle davanın husumet yönünden reddini, ayrıca davacının çalıştığı tarih aralığı göz önüne alındığında davanın zamanaşımına uğradığını, ayrıca davacının aynı dilekçe ile Denizli 3. İş Mahkemesinde de bir dava açtığını ve 2016/274 Esas sayılı bir dava açtığını ve bu nedenle derdestlik itirazları olduğunu, davacının 1990-1995 yılları arasında çalışmış olması ihtimaline karşılık aradan 21 sene geçtiğini ve bu nedenle belgelerin temini ve incelemesinin söz konusu olmadığını,iş yeri defter, kayıt ve belgelerin saklama süresi dolduktan sonra Kurumun müfettişleri veya denetmenleri tarafından bunların ibrazının istenilmesi durumunda işverenlerce zamanaşımı def'i ileri sürülerek ibrazdan kaçınılabileceği ve anlatılan tüm bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini ve mahkeme masrafı ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davaya feri müdahil olarak katılma taleplerinin kabulüne karar verilmesini, davacının, davalı işyerinde geçen sigortalı günlerinin tespitine ilişkin tespit taleplerinin hak düşürücü sürenin geçmesi nedeni ile reddi gerektiğini, davaya konu dönemler itibariyle davalı işverene ait işyerinde geçen çalışmasının olmadığının tespit edildiğini, işe giriş çıkışlara göre hizmetlerin tam olarak bildirildiğinin tespit edildiğini, eksik bildirildiği iddia edilen günlerin davacı tarafça resmi belgeler ile ispat edilmesi gerektiğini, belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 03.03.2021 tarihli ve 2016/168 E., 2021/135 K., sayılı kararıyla; Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 1-Birleşen davada davacının 20.10.1990 - 05.02.1995 tarihleri arasında 0055176 020 sicil numaralı davalı şirkette kesintisiz olarak çalıştığının ve davacının çalışmalarında kuruma bildirilenler haricinde, 1990 yılında 10 gün, 1991 yılında 60 gün, 1992 yılında 60 gün, 1993 yılında 60 gün olmak üzere toplam 190 gün kuruma bildirilmeyen eksik prim günü bulunduğunun tespitine,

2-Asıl dava yönünden diğer davalılar açısından açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan Celal ..., ..., ... Çiftliği Büyük Mağazacılık San. ve Tic. A.Ş vekili ve fer'i müdahil SGK vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 10.09.2021 tarihli ve 2021/1711 E., 2021/1877 K., sayılı kararıyla; dosya kapsamındaki bulunan belge ve kayıtlar, dinlenen tüm tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde davacının davalı şirket işyerinde sigortasız olarak çalıştırılan günlerinin yöntemince belirlendiği, şirket dışındaki davalıların hukuken sorumluluklarının da bulunmadığı görülmekle; ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacının, davalıların ve fer'i müdahil SGK'nın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalılardan ..., ..., ... Çiftliği Büyük Mağazacılık San. ve Tic. A.Ş vekili ve fer'i müdahil SGK vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 13.09.2022 tarihli ve 2021/12177 E., 2022/10422 K. sayılı kararıyla; " esasen asıl davada ihbar olunan ve unvan değiştirdiği anlaşılan birleşen dava davalısı ... Çiftliği Büyük Mağazacılık Pazarlama ve Sanayi Ltd. Şti. aleyhine karar tesis edildiği, ne var ki asıl davada diğer davalılar hakkındaki davanın reddine dair karar verilmek suretiyle çelişkili hüküm oluşturulduğu, aynı şekilde karar başlığında hata yapılarak ve asıl ve birleşen davaların bağımsız kimliklerini korumasına rağmen ayrı ayrı her bir dava hakkında karar verilmeksizin ve davacının çalışma sürelerini de infaza elverişli şekilde tespit edilen süre ve ücreti yerinde belirtmeksizin karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. " gerekçeleri ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davacı sigortalı, dava konusu sürelerde asıl davanın ihbar olunanı ve birleşen davanın davalısı şirkete ait işyerinde hizmet akdine tâbi olarak aralıksız şekilde fiilen çalışmıştır. Ancak anılan şirketin ortakları oldukları anlaşılan asıl davanın davalıları ... ile müteveffa ...'nün yasal mirasçıları olan dahili davalıların işveren sıfatı bulunmadığından davacının söz konusu hizmetlerinden dolayı kişisel olarak sorumluluğu yoktur...Kabule göre davacının dava konusu sürelerde geçen sigortalılık hizmetlerinin tespitine yönelik olarak işveren şirket ortakları aleyhine açılan asıl davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine, işveren şirket aleyhine açılan birleşen davada ise davacının talepleri doğrultusunda Kuruma bildirilmeyen sigortalılık hizmetlerinin tespiti ile kurum kayıtlarına tesciline dair aşağıda yazılı şekilde hüküm verilmiştir." gerekçesiyle Mahkememizin 2016/168 Esas sırasına kaydedilen asıl dava yönünden; 1-Davanın reddine, Mahkememizin 2017/202 Esas sırasına kaydedilen birleşen dava yönünden; davanın kabulü ile 1-Davacının, davalıya ait 55176.20 sıra numaralı işyerinde 20/10/1990-05/02/1995 tarihleri arasında mülga 506 sayılı Kanun ve 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi kapsamında hizmet akdine tabi olarak asgari ücret karşılığında aralıksız çalıştığının tespitine, buna göre davacının davalıya ait işyerinden feri müdahil Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeyen 1990/03. dönemde geçen 10 gün sigortalılık hizmeti ile 1991/01, 1991/02, 1991/03, 1992/01, 1992/02, 1992/03, 1993/01, 1993/02 ve 1993/03 dönemlerinde geçen 20'şer gün sigortalılık hizmetlerinin Kurum kayıtlarına tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Temyiz eden davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, önceki verdikleri temyiz dilekçe içeriği ile aynı gerekçelere dayalı olarak kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin ilgilisinden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.