YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7954 E.  ,  2023/8495 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/551 E., 2023/159 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen sigorta başlangıcının tespiti davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kabulüne dair kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; verilen karara karşı davalı Kurum vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.08.1986 tarihinde ...'e ait Şahinoğulları Oto Boya unvanlı şahıs firmasında kompresörle oto boyası yapma ve kaporta zımparalama gibi işleri yapmak üzere çalışmaya başladığını belirterek davacının ilk işe giriş bildirgesinin en az 1 gün çalışmış olduğuna karine teşkil edeceğinden dolayı, bu durumun sigortalılık başlangıç tarihinin 01.08.1986 olarak tespit edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... vekili, açılan davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 23.06.2020 tarih ve 2017/244 Esas 2020/32 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının ... unvanlı 0469098 sicilli iş yerinde 01.08.1986 tarihinde 1 gün süre ile fiilen hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 18.09.1987 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olarak tespitine karar verilmiştir.

IV.BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairemizin 21.09.2022 tarihli ve 2022/10073 E. 2022/11001K. sayılı ilamında, "... davaya konu istemi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun red iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin süre ihtaratlı önel verilmeli, bu süre içerisinde dava şartı eksikliğinin tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmeli, Kuruma müracaat ve müracaatın reddine dair Kurum işlem veya eylemine ilişkin dava şartının tamamlanması halinde ise davanın esasına girilerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir ..." denilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Eldeki dava her ne kadar bir günlük hizmet tespiti de olsa davacı vekiline dava konusuna ilişkin Kurum başvurusunu ve Kurum kararını sunmak üzere süre verilmiştir. Davacı vekili tarafından dava dilekçesinin ekinde bulunan dava konusuna ilişkin Kurum başvurusu ve Kurum kararı yeniden sunulmuştur.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 27.08.1986 tarihli işe giriş bildirgesi, dinlenen tanık beyanları, iş yerinin tespit istenen dönemde kanun kapsamında oluşu ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının 01.08.1986 tarihinde dava dışı ... ünvanlı işyerinde fiilen bir gün süre ile çalışmış olduğu, davacının çalışmasının fiili ve gerçek olduğu, halen işe giriş bildirgesindeki sicil numarasını kulllandığı ancak bu çalışmasına dair primin işverence ödenmediği anlaşılmakla açılan davanın kabulüne karar verilmiş, ..." gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmişlerdir.

C.Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
11.09.2014 tarihli Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesinin üçüncü fıkra olarak “31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç olmak üzere, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edilmesi zorunludur. Diğer kanunlarda öngörülen süreler saklı kalmak kaydıyla yapılan müracaata altmış gün içinde Kurumca cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Kuruma karşı dava açılabilmesi için taleplerin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması şarttır. Kuruma başvuruda geçirilecek süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.” hükmü eklenmiştir.

Dava şartları, Mahkemenin davanın esası hakkında yargılamanın devamı için gerekli olan şartlardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları, dava açılabilmesi için değil Mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır.

HMK’nın 115/2 nci maddesindeki kurala göre, “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder”. Düzenleme gereğince, eksik olan bir dava şartı, belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise hâkim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerekir. Bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmelidir.

3. Değerlendirme
1.İlk Derece Mahkemesince dava açmadan önce 11.06.2013 tarihinde kuruma başvurmuş ise de bu başvurunun 11.09.2014 tarihinden önce olması ve eldeki davada ise 11.06.2017 tarihli dava açılış tarihi dikkate alındığında ve münhasıran davacının sigorta başlangıcı tespiti istemine ilişkin uyuşmazlığın, 11.09.2014 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine eklenen 2 nci fıkradaki, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti niteliğinde bulunmadığı gözetildiğinde, 11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine 3 üncü fıkra olarak eklenen düzenleme gereği, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaatın olması ve Kurumca müracaata konu istemin zımnen ya da açıkça reddedilmesi gerektiği dava şartı olarak düzenlenmiş olup, eldeki davada, bozma ilamında belirtilmiş olmasına rağmen, anılan dava şartının yürürlüğe girdiği tarihten sonraki bir tarihte davacının Kuruma başvurusunun olmamasına rağmen anılan yasal düzenlemeden önceki bir tarihe ait olan başvurunun dava şartı başvuru şartı olarak yerine getirilmiş olduğu değerlendirilmek suretiyle davanın esasına girilmesi isabetsiz olup bozma nedenidir.

2.Mahkemece, davacı tarafa 6100 sayılı HMK'nın 115/2 nci maddesi uyarınca, 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7 nci maddesine üçüncü fıkra olarak eklenen düzenleme doğrultusunda, davaya konu istemi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun red iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin, ihtaratlı önel verilmeli; bu süre içerisinde dava şartı eksikliğinin tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmeli; Kuruma müracaat ve müracaatın reddine dair Kurum işlem veya eylemine ilişkin dava şartının tamamlanması halinde ise davanın esasına girilerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir.

3. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Sair hususlar incelenmeksizin İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine,

20.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.