YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7934 E.  ,  2023/7777 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/511 E., 2022/3072 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/388 E., 2021/196 K.

Taraflar arasındaki 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılmak için verilen belgelerin kurumca işleme alınması gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın davalı ... dahili davalı vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ... dahili davalının istinaf başvurularının esastan reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... dahili davalı vekilleri ile tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesi ile; Müvekkili şirkete ait ... adresinde kurulu bulunan işyerinin davalı Kocaeli Sosyal Güvenlik Müdürlüğü'nün ... dosyası ile işlem gördüğünü, müvekkilinin tüm sigorta yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini ve getirmekte olduğunu, kurumun 2015 yılında 18.03.2015 tarihli ve 2015/10 sayılı yeni bir genelge çıkarıldığı, genelgede aynı ayda birden fazla sigorta primi teşviki kapsamına girmesi durumunda işverenlerin bahse konu sigortalıyı tercih edecekleri herhangi bir sigorta primi teşvikinden kuruma bildirilmesinin mümkün olduğunu, müvekkilinin başvurusu ve talebi, yararlandığı bir teşvikin değiştirerek geriye doğru başka bir teşvikten yararlanmak olmadığını belirterek, müvekkilinin 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan prim teşvikinden yararlanma hakkının bulunduğunun tespiti ve buna ilişkin talebi reddeden kurum cevabının ortadan kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... cevabında, kendisine husumet düşmediğini, sebepsiz zenginleşmediğini, bu nedenle davanın husumetten reddi gerektiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı şirket, 6111 sayılı Kanun ile 4447 sayılı Kanun'a eklenen geçici 10 uncu maddesindeki sigorta pirimi teşvikinden Mart 2011-Eylül 2015 dönemleri için yararlanmaya yönelik başvurusunun işleme alınması gerektiğinin tespitine, davalı Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Sigorta primi teşviklerine ilişkin farklı kanunlarda yer alan düzenlemelerin uygulama usul ve esasları SGK tarafından çıkartılan 18.03.2010 tarihli 2010/10 sayılı Genelge ile düzenlenmiştir.Kurum sözkonusu Genelgede mevcut sigorta primi teşvik uygulamalarında, bir sigortalının aynı anda birden fazla sigorta primi teşviki kapsamına girmesi durumunda, işverenlerin bahse konu sigortalıyı tercih edecekleri herhangi bir sigorta primi teşvikinden kuruma bildirmelerinin mümkün olduğunu kabul etmekte, ancak değişiklik taleplerinin anılan genelge esas alınmak suretiyle yapılması gerektiğini genelge sonrasında yapılan değişiklik taleplerini kabul etmemektedir.

Dava konusu olayda, davacı işveren daha önce 5510 sayılı Kanun'un 81/1-ı bendinda belirtilen teşviklerden yararlandıktan sonra bu kerre söz konusu dönemlere ilişkin bildirgelerinin teşvik türünün hatalı seçildiği için iptali ile 4447 sayılı Kanun'un Geçici 10 uncu maddesinde belirtilen teşvikten yararlanma istemli bildirgelerin işleme alınmasını talep etmiştir.

Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 103/4 üncü maddesinde "Daha önce Kuruma belge türü veya kanun numarası hatalı seçilerek verilmiş olan aylık prim ve hizmet belgelerine ilişkin düzeltme amaçlı olarak yasal süresi dışında verilen aylık prim ve hizmet belgeleri, düzeltme ile fiili hizmet süresi zammı kazandırma hali hariç, belgede kayıtlı sigortalılar ve bu sigortalıların prim ödeme gün sayısı ile prime esas kazanç tutarının aynı olması kaydıyla, ayrıca incelemeye gerek kalmaksızın işleme alınır. Bu nitelikte verilen aylık prim ve hizmet belgelerine idarî para cezası uygulanmaz. Sonradan düzeltme amaçlı verilen belge ile fiili hizmet süresi zammı kazandırılması halinde, söz konusu belgenin işleme alınmasında bu maddenin yukarıdaki fıkralarında belirtilen usul izlenir." düzenlemesi yer almaktadır.

Buna göre, fiili hizmet süresi zammı kazandırma hali hariç düzeltme amaçlı bildirge verilebileceğini hüküm altına almıştır. Buna göre davacı şirketin düzeltme talepli bildirgelerinin işleme alınması gerektiği anlaşılmış olup; davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar mahkememizce davanın kabulüne dair verilen 2016/274 Esas 2016/993 Karar sayılı kararımız ... Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesinin 28/04/2017 tarih 2017/407-438 Esas Karar sayısı ile davanın TC Maliye Bakanlığına yöneltilmesi gerektiğinden bahisle kaldırılmış ve iş bu ilk kaldırma kararı sonrası yapılan yargılamada mahkememizce resen T.C Maliye Bakanlığı davaya dahil edilmiş ise de Hukuk Genel Kurulunun 2017/1591 Esas 2017/658 Karar sayılı ilamı ve benzer içtihatlar ve uygulama dikkate alındığında husumetin Maliye Bakanlığına değil davalı kuruma yöneltilmesi gerektiği anlaşılmış olup Maliye Bakanlığı'na yönelik davanın husumetten reddine karar verilmiş davanın kabulü ile; ... Sosyal Güvenlik Merkezinin 18.12.2015 tarih ve 49541817/17.659.485 sayılı davacı iktisadi işletmenin 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde öngörülen teşvikten yararlanma talebinin işleme alınmamasına ilişkin işleminin iptaline, anılan işleme konu davacı iktisadi işletmenin ... Sosyal Güvenlik Merkezine yapmış olduğu müracaatın işleme alınması gerektiğinin tespitine, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili , davacı hakkında yasa ve genelgeler gereğince işlem yapılıp davacıya uygun şekilde tebliğ edildiğini, kurum işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine dair karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili kendisi hakkında da vekalet ücreti verilmesi gerektiğini belirterek verilen kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk derece mahkemesince mahkemece hükme esas alınan yasal düzenleme Anayasa Mahkemesinin yukarıda anılan kararı ile iptal edilmiş, istinaf başvurusunda bulunan Maliye Bakanlığı hakkında açılan davanın husumet yokluğundan reddine karar verildiği ve davacı tarafça dava açılmasına sebebiyet verilmediğinden lehine avukatlık ücretine hükmedilmediği, davacının 4447 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinden yararlanma koşullarının bulunup bulunmadığının davacının dilekçesinin işleme alınmasından sonra kurumca değerlendirilmesinin mümkün bulunmasına göre; istinaf başvurusunda bulunan taraf ve istinaf sebepleri de gözetilerek yapılan istinaf incelemesine göre; incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı kurum ve dahili davalı ... vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 bendi uyarınca oy birliğiyle esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili ile Maliye Bakanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili, davacı hakkında kurumca yapılan işlemlerin yerinde ve gerekli olduğunu aksi halde teşvik hükümlerinin anlamsız olacağını, şartlarını taşımadığı belirgin olan davacı hakkında kurumca teşvik iptaline gidilmesine karşı açılan bu davanın reddi gerektiğini belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili ise, müvekkili kurum yönünden husumet yokluğu gerekçesiyle reddedilmesi ve kendisini vekille temsil eden müvekkili kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinde yer alan teşvik indiriminden faydalandırılmak için verilen belgelerin kurumca işleme alınması gerekip gerekmediğine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri aynı zamandda 331 inci maddesi ile birlikte, 4447 sayılı Sosyal Sigortaları ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 10 uncu maddeleri hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Dava açıldıktan sonra meydana gelen bir olay nedeniyle dava konusunun ortadan kalkması; eş söyleyişle tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması halinde, bu olayın hükümde göz önüne alınması ve Mahkemenin, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Dava tüm tarafları bakımından konusuz kalmadıkça inceleme yapılması ve uyuşmazlığın sonuçlandırılması gerekir.

2.Eldeki davada, mahkemece uyulan bozma ilamı sonrasında davacı şirketin davalı Kurumdan ek 17 nci maddenin ikinci fıkrası kapsamında başvurusunun varlığı sorulmuş ve davalı Kurumun cevabi yazısında davacı şirketin ek 17 nci maddesinin ikinci fıkrası kapsamında 23.05.2018 tarihinde başvuruda bulunduğu ve davacının davaya konu ettiği tüm dönemler bakımından 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesinden faydalandırılmaya dair kuruma verdiği belgelerin işleme alındığı hususu ile birlikte davacının 27.08.2020 tarihli mahsuplaşma talebine göre mahsup işlemlerinin de gerçekleştirilmiş olduğunun belirtilmesi karşısında, davacı şirketin açtığı bu dava ile 4447 sayılı Kanun'un geçici 10 uncu maddesi hükümlerinden faydalandırılmaya yönelik olarak kuruma verilen belgelerin işleme alınmasını talep ettiğine göre, dava konusu istem bakımından davanın konusuz kalıp kalmadığı hususunun değerlendirilmesi ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.