YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/768 E.  ,  2024/5307 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/850 E., 2022/2206 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Manisa 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/210 E., 2021/49 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında kısmen kabul ve kısmen redde dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacılar vekili asıl dosyanın dava dilekçesinde özetle; davacılardan...'un eşi ve diğer davacıların babası olan...'nın davalı işyerinde motor sarımı işi yaptığını, müteveffanın 02.04.2016 tarihinde makinede çalışırken kaza geçirdiğini ve üniversite hastanesine kaldırıldığını, yoğun bakıma alındığını ancak ertesi gün genel beden travmasına bağlı kafatası kırığı ile birlikte beyin kanaması geçirip öldüğünü, müteveffanın davalı işyerinde 10 yıldır çalıştığını bu nedenle de tecrübeli bir işçi olduğunu, kazanın oluşumunda müteveffanın hiçbir kusurunun bulunmadığını, kazanın davalının gerekli iş güvenliği tedbirlerini almamasından işçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğünün gerektirdiği önlemleri almamasından kaynaklandığını, davalı işyeri yetkilileri hakkında Manisa 6. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/553 Esas sayılı dosyasından taksirle ölüme neden olma suçundan kamu davası açıldığını, müteveffanın ölümü nedeniyle müvekkillerinden...'un eşinin desteğini ömür boyu kaybettiğini ve 45 yaşında dul kaldığını, müvekkilinin ev hanımı olduğunu, müteveffanın davalı işyerinde en son 1.731,18 TL net ücret aldığını, bu nedenle sigortalının eşi... lehine 35.000 TL maddi ve 150.000 TL manevi tazminat ile çocukları ... ve ... lehlerine 50.000 TL'şer manevi tazminatın davalıdan tahsilini talep etmiştir.

2. Davacılar vekili birleşen dosyanın dava dilekçesinde özetle; aynı iş kazası nedeniyle sigortalının desteğinden yoksun kalan davacı anne ... lehine 84.364,96 TL maddi ve 20.000 TL manevi, baba ... lehine 32.613,01 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, yargılamanın devamında maddi tazminat istemini anne için 94.660,43 TL'ye baba için 35.131,23 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP
1.Davalı vekili asıl dosyaya cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davacılar mirasçısı ... ...'nın müvekkili işyerinde 02.04.2016 tarihinde kaza geçirdiğini, 26.04.2016 tarihinde kaldırıldığı hastanede vefat ettiğini, davalı müvekkilinin, işçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğü ve ilgili mevzuat hükümlerine göre her türlü güvenlik önlemini almış olduğunu, amir yasa hükümlerinin emrettiği tüm hususları yerine getirdiğini, müvekkilinin, müteveffaya yapacağı iş ile ilgili tüm eğitimleri verdiğini, tüm koruyucu malzemeleri teslim ettiğini, kazanın davacının ağır kusurlu eylemi sebebiyle meydana geldiğini, bu nedenle açılan davanın reddinin gerektiğini, davacılardan ...'nın destekten yoksun kalma nedeniyle maddi tazminat talep etmesinin mümkün olmadığını, SGK gelirleri ile karşılandığını, maddi tazminat alacağının bulunmadığını, davacıların talep ettiği manevi tazminatın yerinde olmadığını ve fahiş olduğunu, müvekkili işverenin iş kazaları sonucu kendisine yöneltilecek hukuki sorumluluklar için Birleşik Ürün Sigorta Poliçesini akdettiğini, davacı yanca iddia edilen zararlardan sigorta şirketinin de hukuken sorumlu olduğunu bu nedenle davanın Sompo Japan sigorta şirketine ihbar edilmesi gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; davacının, 02.04.2016 günü davalı işveren şirkete ait iş yerinde motor sarım makinesinde çalışırken fırlayan eşanjör borusunun sağ gözüne çarpması ve bu nedenle yere düşerek başını çarpması ve hayatını kaybetmesi sonucu iş kazası meydana geldiği, Sosyal Güvenlik Kurumu ünite kararı ve kusur bilirkişi raporuna göre kazanın iş kazası olduğu, bu kaza neticesinde davacıların murisleri...'nın vefat ettiği, iş kazasının motor sarım makinesine parça dönmesi, fırlaması riskine karşılık operasyon bölgesi ile çalışan arasına uygun bariyer koruyucu yapılmaması, çalışanın yüzünü koruyacak uygun kişisel koruyucu ekipman verilmemesi ve davacılarının murisinin tedbirsiz davranması nedenleri ile meydana geldiği, belirtilen nedenlerle, davalı işverenin % 70, muris işçinin % 30 kusurlu olduğunun tespit edildiği, müteveffanın asgari ücret düzeyindeki geliri ve davacılara peşin sermeye değerli ödemelerin mahsubu nazara alınarak tanzim edilen aktüer bilirkişi ek raporundaki tespitlerin yerinde olduğu, dikkate alınarak asıl dava kapsamında eş... lehine 10.976,59 TL maddi, birleşen davada anne ... lehine 94.660,43 TL maddi, baba ... lehine 35.131,23 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline, manevi tazminat istemleri yönünden ise; davacıların her biri yönünden talep edilen manevi tazminatın miktarı, kaza tarihi, kazanın oluş şekli, vehameti, kazanın meydana gelmesinde tarafların kusur durumları, kazazedenin vefat etmiş olması, manevi tazminat miktarının zenginleşme aracı olamayacağı hususları bir bütün olarak değerlendirilerek takdiren davacı eş için 15.000,00 TL, davacı çocuklar için ayrı ayrı 7.000,00 TL, davacı anne ve baba için ayrı ayrı 10.000,00 TL olarak belirlenerek bu manevi tazminatların kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemenin karar verdiği manevi tazminat miktarı somut olay dahilinde az ve yeterli olmayıp kısmen reddolunan manevi tazminat miktarına yönelik karar hukuka aykırı olup, hakkaniyet sağlamadığı, müteveffanın davalı işyerinde motor sarım işi yapılan 02.04.2016 tarihinde işyerinde makinede çalışırken iş kazası geçirdiğini, müteveffanın kazanın ertesi günü vefat ettiğini, müteveffanın 47 yaşında vefat ettiğini, genç yaşta vefat etmiş olan müteveffanın birinci derece yakınları olan müvekkilleri taraflar büyük üzüntü yaşadıkları ve manevi zarara uğradıklarını, kazanın meydana gelmesinde kusuru olan davalı taraf aleyhine Yerel Mahkeme tarafından takdir edilen sembolik denebilecek manevi tazminat, müvekkillerinin elemini dindirmeye yetmediği ve mağdur oldukların, aslolanın insan yaşamı olup bu yaşamın yetirilmesinin yakınlarında açtığı derin ızdırabı hiçbir değerin telafi etmesinin olanaklı olmadığını, Yerel Mahkeme tarafından verilen manevi tazminat tutarının caydırıcılıktan uzak ve hakkaniyete uygun düşmediğini, hak ve nefaset kurallarına göre manevi tazminat miktarının tespit edilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; kaza tarihi, paranın satın alma gücü, olayın oluş şekli, kusur durumları, tüm dosya içeriği ile davacılar için mahkemece takdir olunan manevi tazminat miktarı düşük olup olayın özelliğine uygun görülmemiştir. Bu açıdan İlk Derece Mahkemesinin kararı hatalı olup davacı vekilinin istinaf başvurusunun yerinde olduğu gerekçeleriyle manevi tazminat miktarları artırılarak; asıl davada eş İknur lehine 10.976,59 TL maddi ve 40.000 TL manevi çocuklar ... ve ... lehlerine 20.000 TL'şer manevi tazminat ile birleşen davada anne lehine 94.660,43 TL maddi ve 13.000 TL manevi, baba lehine 35.131,23 TL maddi ve 13.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 02.04.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; tarafımızca talep edilmiş olan manevi tazminat bir tarafın zenginleşmesini ve diğer tarafın fakirleşmesini sağlayacak bir oranda olmadığını, davalı tarafın birçok fabrikada üretim yapan ve bünyesinde binlerce çalışanı olan maddi güce sahip bir firma olduğunu, taraflarınca talep edilmiş olan manevi tazminat tutarlarının hüküm altına alınmasının iş bu firmayı maddi olarak etkilemesi ve fakirleşmesini sağlamasının mümkün olmadığını, müvekkil taraflar bakımından ise talep etmiş olduğumuz manevi tazminat tutarları müvekkil taraflara zenginlik sağlamayacağı gibi yaşamış oldukları elem, keder ve acılarını dahi dindirmeye yetmeyecek oranda olduğundan kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplere göre iş kazası neticesinde vefat eden sigortalının eşi, çocukları, annesi ve babası lehine hükmedilen manevi tazminat miktarında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri, "Bilirkişi raporuna itiraza" ilişkin 281 inci maddesi, "Tazminat miktarının tayin ve tespiti" açısından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 ve 114 üncü maddesi delaletiyle 49, 50, 51, 52, 53, 54, 55 ve 56 ncı maddeleri, "Olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları" için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler bakımından işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu maddeleri, manevi tazminat yönünden 26.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıdır.

3. Değerlendirme
A. Davacılar vekilinin ..., ..., ... ve ... lehlerine hükmedilen manevi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde
1.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

2. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu 110 uncu maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

3. Bölge Adliye Mahkemesinin 15.11.2022 karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan kesinlik sınırının 107.090,00 TL olup, davacılar istinaf başvurusu nedeniyle İlk Derece Mahkemesi kararını ortadan kaldırarak esas hakkında karar veren Bölge Adliye Mahkemesince davacı çocuklar ... ve ... lehine 50.000 TL'şer manevi tazminat isteminden 20.000 TL'şer, anne ve baba ... ve ... lehine 20.000 TL'şer manevi tazminat isteminden 13.000 TL'şer manevi tazminatın kısmen kabulüne karar verildiği, kısmen reddolan manevi tazminat miktalrarını birbirlerinden ve diğer hükümlerden ayrı olarak anılan kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla davacılar vekilinin bu hükümlere yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

B. Davacılar vekilinin ... lehine hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve kanunun açık hükmüne aykırı görülen ve re'sen dikkate alınacak hususlar ile temyiz kapsam ve nedenlerine göre, davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2. Gerek mülga 818 sayılı Borçlar Kanun'un 47 ve gerekse iş kazasının gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56 ncı maddesinde hakimin bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene veya ölenin yakınlarına manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verebileceği öngörülmüştür.

3.Hakimin manevi zarar adı ile zarar görene veya ölenin yakınlarına verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir.

4.Manevi tazminat davalarında, gelişmiş ülkelerde artık eski kalıplardan çıkılarak caydırıcılık unsuruna da ağırlık verilmektedir. Gelişen hukukta bu yaklaşım, kişilerin bedenine ve ruhuna karşı yöneltilen haksız eylemlerde veya taksirli davranışlarda tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranlarda manevi tazminat takdir edilmesi gereğini ortaya koymakta; kişi haklarının her şeyin önünde geldiğini önemle vurgulamaktadır.

5. Bu ilkeler gözetildiğinde; aslolan insan yaşamıdır ve bu yaşamın yitirilmesinin yakınlarında açtığı derin ızdırabı hiçbir değerin telafi etmesi olanaklı değildir. Burada amaçlanan sadece bir nebze olsun rahatlama duygusu vermek; öte yandan da zarar veren yanı da dikkat ve özen göstermek konusunda etkileyecek bir yaptırımla, caydırıcı olabilmektir.(HGK 23.6.2004, 13/291-370)

6. Somut olayda, sigortalı...'nın 02.04.2016 günü davalı şirketin iş yerinde motor sarma makinesinde çalışırken makineden uzanan borunun, sağ göz bölgesine çarpması akabinde de dengesini kaybederek kafasını yere çarpması neticesinde, ağır yaralandığı hastanede yoğun bakım ünitesinde tedavisi devam ederken 26.04.2016 tarihinde vefat ettiği, olayın SGK tarafından iş kazası olarak kabul edildiği, dosya kapsamında alınan ve hükümde itibar edilen kusur raporuna göre davalının %70 ve davacının %30 kusurlu olduğunun belirlendiği, davacı eş lehine talep olunan 150.000,00 TL manevi tazminattan esas hakkında karar veren Bölge Adliye Mahkemesince 40.000,00 TL'lik manevi tazminatın hüküm altına alındığı gözetiliğinde anılan manevi tazminat miktarının açık bir biçimde az olduğu anlaşılmaktadır.

7. Bu açıklamalar doğrultusunda Mahkemece yapılacak iş, sigortalının iş kazasına uğramasından sonra 24 gün yoğun bakım sürecinde kaldıktan sonra vefat ettiği, hükme esas alınan kusur raporuna göre iş kazasının gerçekleşmesinde davalının gerekli iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri almadığından sigortalıya göre daha ağır oranda kusurlu olduğunun tespit edilmiş olması, davacı eşin sigortalının vefatı dolayısıyla duyduğu şiddetli elem ve ızdırabı tazmin ile orantılı hakkaniyete uygun miktarda bir manevi tazminata hükmedilmesi gereği dikkate alınarak davacı eş lehine uygun bir manevi tazminata hükmetmekten ibarettir.

8. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

9. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve istinaf itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılarak yeniden esas hakkında karar veren Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmalıdır

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacılar vekilinin ..., ..., ... ve ... lehlerine hükmedilen manevi tazminatlara yönelik temyiz istemlerinin miktardan REDDİNE,

2.Davacılar vekilinin ... lehine hükmedilen manevi tazminata yönelik temyiz itirazları nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3.Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

4.Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.