YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7658 E.  ,  2023/9067 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1399 E., 2023/1400 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Alanya 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/25 E., 2022/240 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı nezdinde 01.05.2005-17.05.2018 tarihleri arasında kapıcı, bahçıvan ve temizlik hizmetleri görevlisi olarak çalıştığını, Alanya İş Mahkemesinin 2018/485 Esas sayılı dosyası ile açılan işçi alacağı dosyasında davacının 01.05.2005-17.05.2018 arası çalıştığının kabul edildiğini, mahkeme ilamının ... Bölge Adliye Mahkemesinden geçmek suretiyle kesinleştiğini, davacının 01.05.2005-01.02.2015 tarihleri arası kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili, davacının 2005 yılında apartman inşaat halindeyken, henüz yönetim teşkil etmeden bina müteahhidinin bekçisi olarak geldiğini, sonrasında yine mülkiyeti toprak sahiplerine ait olan 1+1 dairede ücret karşılığı, bazen apartmanda oturan ailenin çocuğuna bakarak ya da eşinin yılda bir kaç kez çim kesme ve ağaçları budaması için ücretinin yevmiye olarak ödendiğini, 2015 yılında davacının eşinin yönetici olarak seçildiğini, davacının kısmi zamanlı temizlikçi olarak işe başlatılmasına karar verildiğini, ancak yönetici eşi tarafından tam zamanlı sigorta yaptırarak apartmanı zarara uğrattığını, davacının işten çıkartıldığı tarihten önceki 4 aylık dönemde sigortasının 10 gün olarak yapıldığını, Kuruma 23.05.2018 tarihinde şikayet dilekçesi verildiğini, davacının kısmi zamanlı (ayda 10 gün) olarak çalıştığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, hizmet tespit davalarının kamu düzenine yönelik olduğundan, ücret bordroları, dönem bordroları, sigortalı şahsi sicil dosyası vs belgelerin incelenerek çalışma olgusunun somut ve inandırıcı yazılı delillerle açıkça ortaya konulması gerektiğini, tanıkların bordrolarda gösterilen olmasına, komşu iş yeri çalışanlarının bilgi ve görgülerine başvurularak inandırıcı delillerle ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının davalı işyerinde SGK'ya bildirilen süreler haricinde 01.05.2005-31.01.2015 tarihleri arasında sigortasız bir şekilde kesintisiz çalıştığının ve sigortasız geçen çalışmalarının sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine, davacının davalıya ait işyerinde sigortasız çalıştığı dönemlerde prime esas kazancının asgari ücret olduğuna ve sigorta primlerinin bu ücret üzerinden tamamlattırılması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğu, eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça; hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemeyeceği, davada eksik incelemeye dayanılarak karar verildiği, hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiği, davada alınan tanık ifadelerininde bu koşulları sağlamadığından bahisle istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçeve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında işverene ait düzenli olarak gerçekleştirilen havuz bakım ürün teslimi ve asansör bakımı yönünden ilgili firma çalışanlarının davacı tanığı olarak dinlenildiği, ürün teslim ve bakıma ait fatura ve belgelerde dosya kapsamına alınmakla, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 01.05.2005-01.02.2015 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacının hizmet cetvelinde 01.02.2015-25.05.2018 tarihleri arasında davalı iş yerinden bildirimlerinin bulunduğu, davacının 01.05.2005-01.02.2015 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep ettiği anlaşılmaktadır. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilmiş hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Mahkemece, apartman karar defterleri celp edilmeli, davacı da isticvap edilmek suretiyle apartmanda yapılan işlerin neler olduğu tespit edilmeli, komşu iş yeri işverenleri ile çalışanları ve apartmanda ikamet eden kişilerden resen tespit edilecek tanıkların çalışmanın şekli ve varlığı hususlarında ayrıntılı beyanları alınmalı, buna göre kısmi çalışma olup olmadığı, yaptığı işin niteliğine göre günde kaç saat çalıştığı tespit edilmeli, kısmi çalışma olması halinde 7,5 saat bir gün sayılmak suretiyle karar verilmelidir. Diğer yandan davacının eşinin hizmet cetveli celp edilmeli, eşin çalışmaları da incelenmek suretiyle davacının çalışmasının eşe yardım niteliğinde olup olmadığı da irdelenmeli, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.