YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7442 E.  ,  2023/8203 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/19 E., 2023/63 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık süresi tespiti davasından verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vergi kaydının başlangıç tarihi itibariyle Bağ-Kur sigortalılık başlangıç tarihinin 16.04.1990 olarak tespitini talep ve dava etmiştir.

II-CEVAP
Davalı Kurum vekili davacının dava konusu talebinin hukuki mesnetten yoksun olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 22.12.2021 tarihli ve 2021/252 Esas, 2021/378 Karar sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi üzerine davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında özetle 1479 sayılı Kanun kapsamında bir günlük tespit yapılamayacağı, davacının talebinin açıklattırılarak talebinin bir günlük değil belirlenen bir sürenin tespiti olması halinde talebin sigortalılık koşulları açısından değerlendirilerek varılacak sonuca göre karar verilmesi, bir günlük başlangıç tespiti olması halinde reddi gerekeceğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık süresi tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile, 1479 sayılı Yasanın ilgili maddeleri.

3.Değerlendirme
1-01.03.1965 tarihinde yürürlüğe giren 17.07.1964 tarih ve 506 sayılı Kanun'unda uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süresi 108 inci maddede “Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında nazara alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı, sigortalının, yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı Kanunlara veya bu kanuna tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihtir.

Tahsis işlerinde nazara alınan sigortalılık süreleri, bu sürenin başlangıç tarihi ile sigortalının tahsis yapılması için yazılı istekte bulunduğu tarih, tahsis için istekte bulunmuş olmayan sigortalılar için de ölüm tarihi arasında geçen süredir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Ayrıca 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'da uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süresi 38 inci maddede “Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı; sigortalının, mülga 02.06.1949 tarihli ve 5417 sayılı İhtiyarlık Sigortası Kanununa, mülga 04.02.1957 tarihli ve 6900 sayılı Malûliyet, İhtiyarlık ve Ölüm Sigortaları Hakkında Kanuna, 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa, 02.09.1971 tarihli ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununa, 17.10.1983 tarihli ve 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanununa, bu Kanunla mülga 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununa ve 08.06.1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununa, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıklara veya bu Kanun'a tâbi olarak malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girdiği tarih olarak kabul edilir...” şeklinde düzenlenmiştir.

2-Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 16.04.1990 tarihi itibariyle anonim şirket kurucu ortağı ve aynı şirketin yönetim kurulu başkanı olduğu, şirketin vergi kaydının 16.04.1990 tarihinde başladığı, ilk kez 01.11.2000 tarihinde Bağ-Kur sigortalılık tescil talebinde bulunması üzerine 04.10.2000 tarihi itibariyle sigortalılık tescilinin yapıldığı, eldeki dava ile bağkur sigortalılık başlangıç tarihinin 16.04.1990 olarak tespitine karar verilmesini istediği Mahkemece bozmaya uyularak davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

3- Mahkemesince uyulan Dairemiz bozma ilamında, bir günlük sigortalılık veya sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti 506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesinde ve 5510 sayılı Kanun'un 38 inci maddesinde düzenlendiği halde 1479 sayılı Kanun kapsamında bir günlük sigortalılık veya sigortalılık başlangıç tarihinin tespitine dair bir düzenlemenin bulunmadığı belirtildikten sonra maddi hata sonucu devam eden paragrafta " şimdiki gibi" ibaresinin yazılı olması nedeniyle, eldeki kararın verildiği anlaşılmıştır.

4- Bu açıklamalara göre Mahkemece, öncelikle davacıya talebi açıklattırılarak, eğer talep 1479 sayılı Kanun kapsamındaki belirli bir sigortalılık süresinin tespiti şeklinde olması halinde, Bağ-Kur sigortalılığın tescil tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 1479 sayılı Kanun'un 3165 sayılı Kanun ile değişik 24 ve 25 inci maddesi kapsamında yapılacak değerlendirmeye göre bir karar verilmeli; şayet davacı isteminin şimdiki gibi sadece sigorta başlangıcı veya bir günlük çalışma süresinin tespiti olması halinde ise; 1479 sayılı Kanun kapsamında bir günlük sigortalılık veya sigortalılık başlangıcı tespitinin mümkün olmayacağı giderek Dairemizin önceki bozma kararındaki maddi hataya dayalı yazım hatası da gözetilerek iş bu istemin reddine karar verileceği gözetilmelidir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;

Mahkemece verilen kararın BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

14.09.2023 gününde oybirliğiyle karar verildi.