YARGITAY 10. HUKUK DAIRESI

10. Hukuk Dairesi         2023/7441 E.  ,  2024/3198 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/561 E., 2022/348 K
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki iş kazasından tazminat istemi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl ve birleşen davaların kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararının asıl ve birleşen davada davacılar vekilleri tarafından temyiz edildiği anlaşılmakla; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dava dosyasının 17.03.2011 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin eşi ... ...'in davalı ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic. A.Ş. nezdinde taş kesme işini yaparken 12.02.2011 tarihinde ... ... ve ... ... şirketlerinin ortağı olan ... ... tarafından, ... şirketine ait fabrikaya götürüldüğünü, elektrik akımını sağlayan trafoda meydana gelen arıza nedeniyle elektrik alamadıklarını ve bu arızanın giderilmesi gerektiğini belirterek müteveffaya görevi dışında iş tevdi edildiğini, müteveffanın bu arızanın tamiri kapsamında çalışırken elektrik akımına kapılması ile gerçekleşen iş kazası neticesinde vefat ettiğini, davalı ...Ş.'nin gözetim ve denetim görevini yerine getirmediğinden, diğer davalıların ise iş güvenliği ve sağlığı önlemlerini almadıklarını belirterek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak kaydıyla sigortalı ...'in ölümü neticesinde müvekkili eş ...'nın destekten yoksun kalması nedeniyle 2.000,00 TL maddi tazminat ile hastane ve defin için harcanan 1.000,00 TL'lik giderin ve ayrıca 65.000 TL manevi tazminatın davalılar ... Elektrik Dağıtım A.Ş. , ... ... Kırtasiye Madencilik San ve Tic A.Ş. ile ... ... Nak. Maden. İnş. Peyz. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili 11.03.2016 tarihli ıslah dilekçesiyle destekten yoksunluk nedeniyle maddi tazminat istemini 132.999,12 TL'ye artırmıştır.

3.Davacılar vekili birleşen dava dosyasının 20.09.2011 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinden ...'in ... ...'in babası, ...'in annesi, diğer davacıların ise sigortalının kardeşleri olduğunu 12.02.2011 tarihinde meydana gelen iş kazası nedeniyle vefat etmiş olması nedeniyle müvekkillerinin duyduğu şiddetli elem ve ızdırabın tazmini açısından anne ve baba için ayrı ayrı 10.000,00 TL'şer, kardeşleri için ise 5.000 TL'şer manevi tazminatın davalılar ... ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic. A.Ş. İle ... ... Nak. Maden. İnş. Peyz. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar vekilleri asıl ve birleşen davaya verdikleri cevap dilekçeleri ile davanın haksız olarak açıldığını, meydana gelen iş kazasında müvekkillerinin sorumluluğunun bulunmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 27.04.2016 tarih ve 2011/285 E.- 2016/413 K. sayılı ilk ilamında özetle; ... ... A.Ş. nezdinde taş kesme işinde çalışan ... ...'in ... ... A.Ş'.nin ortağı olan ... ... tarafından yine ... ...'ın ortağı olduğu ... Madencilik Ltd. Şti.'ne ait Gölbaşı ilçesi Yurtbey Mahallesi taşocakları mevkiinde kurulma aşamasında olan iş yerine, bir kısım makinelerin kurulumu ve bakımı ile ilgili olarak, bu makinelerin çalışmasından anladığı ve mekanik aksamını bildiği için 12.02.2011 tarihinde götürüldüğü, ... ...'in elektrik direğine çıkarak elektrik akımına maruz kalmak suretiyle 5 metre yüksekten moloz taşların üzerine düşmek suretiyle yaralandığı ve daha sonra hayatını kaybetmesi ile iş kazası olayının gerçekleştiği, kusur heyeti raporlarından 20.03.2013 ve 05.06.2013 tarihli asıl ve ek kusur raporlarının olayın gerçekleşme şekline uygun oldukları, bu bilirkişi kusur heyeti raporunda kazazedenin %30, davalı işveren ... ... A.Ş'nin %30, davalı ...'nin %40 oranında kusurlu oldukları, davalı ...Ş'nin sorumluluğunun bulunmadığının tespit edildiği, asıl dava kapsamında talep edilen destekten yoksunluk tazminat alacağı için hesap bilirkişiden alınan 20.01.2016 tarihli raporda gerçek zararın 132.999,12 TL olduğunun belirlendiği bu miktar üzerinden belirlenen maddi tazminatın davalı ... Kırtasiye Madencilik San ve Tic A.Ş. ile ... ... Nak. Maden. İnş. Peyz. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsiline hükmedildiği, asıl davada davacı eş lehine tahsili talep edilen cenaze ve defin gideri ile hastane masraflarına yönelik talebin yerinde olmadığından reddine karar verildiği, asıl davada davalı olan ... EDAŞ hakkında açılan davamın reddine karar verildiği, manevi tazminat istemleri yönünden ise; ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, davacının sürekli iş göremezlik oranı, işçinin yaşı, olay tarihi gibi özellikleri göz önünde tutulmuş, hükmedilecek tutarın manevi tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranda olması gerektiği de göz önüne alınmış ve asıl davada davacı eş lehine 40.000,00 TL birleşen davada ise müteveffanın babası ve annesi için ayrı ayrı 10.000 TL'şer ve kardeşleri için ayrı ayrı 3.000 TL'şer manevi tazminatın davalı ... Kırtasiye Madencilik San ve Tic A.Ş. ile ... ... Nak. Maden. İnş. Peyz. Gıda İth. İhr. San ve Tic Ltd Şti'den tahsiline hükmedildiği anlaşılmıştır.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dosyada davacı ... ... ile asıl ve birleşen davada davalılardan ... ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic A.Ş.'nin temyiz başvurusunda bulunması üzerine (Kapatılan) Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 26.09.2018 tarih ve 2016/16526 E- 2018/6731 K sayılı ilamı ile "Mahkemece hükme esas alınan 01.04.2013 tarihli kusur raporu ile 25.08.2014 tarihli kusur raporunu düzenleyen bilirkişi heyetlerinin ikisinde de ...'in bulunduğu, buna rağmen iki rapor arasında sorumlu tutulanlar ve kusur oranları arasında açık çelişki olduğu, bu haliyle hükme esas alınacak nitelikte olmadığı anlaşıldığından 01.04.2013 tarihli kusur raporu esas alınarak sonuca varılmasının isabetsiz olduğunu, anılan bilirkişinin ve dosyada kusur raporlarında görev almış olmayan farklı ehil bilirkişi kuruluna konunun inceletilmesi kusur raporları arasındaki çelişkilerin giderilmesi verilen raporun dosyadaki bilgi ve belgelerle birlikte değerlendirilerek, çıkacak sonuca göre karar verilmesi yönlerinden mahkeme kararı bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar
Bozularak gelen dava dosyası yeniden mahkememiz esasına kaydedilmiş bu kez farklı bilirkişi heyetinde oluşan yeni bir kusur raporu alınmış buna itiraz üzerine yeniden farklı bir bilirkişi heyetinden ayrı bir kusur raporu alınmış bu kez bilirkişi heyetlerindeki farklılık nedeniyle 3. kez 3'lü bilirkişi heyetinden rapor alınmış bu raporlara da itiraz edilmiş mahkememizce 22.03.2022 tarihinde davacının %40 davalı ... ... Nakliye Şirketinin %60 kusurlu olacağı şekilde dosya aktüerya bilirkişisine tevdi edilmiş aktüerya bilirkişisinden rapor alınmış, olayın oluş şekli, aradan geçen yargılama süreci, alınan kusur heyet raporları, otopsi raporu, SGK müfettiş soruşturma raporu, gelir bağlama yazısı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek bilirkişice hesaplanan maddi zarar yönünden davanın kabulü ile asıl davada; ... Elektirik Dağıtım A.Ş. ile ... ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic. A.Ş. Yönünden davanın husumetten reddine, davalı ... ... Nak. Maden. İnş. Peyz. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden 132.999,12 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalıdan tahsiline, birleşen davada; müteveffanın babası ve annesi için ayrı ayrı 10.000-TL'şer ve kardeşleri için ayrı ayrı 3.000-TL'şer manevi tazminatın davalı ... Kırtasiye Madencilik San ve Tic A.Ş. İle ... ... Nak. Maden. İnş. Peyz. Gıda İth. İhr. San ve Tic Ltd Şti'den tahsiline hükmedildiği anlaşılmıştır.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıdaki kararının asıl dosya davacı vekili ile birleşen dosyada davacılar vekilleri tarafından süresinde temyiz edildiği anlaşılmıştır.

B. Temyiz Sebepleri
1. Asıl dosyada davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; olay tarihinde hem ... ..., hem ... ... şirketleri ortağı olan aynı zamanda ... ... Şirketi Müdürü olan ... ... tarafından sigortalının kaza mahalline görütürüldüğünden ve kazaya konu işi yapmak zorunda bırakıldığından, aynı zamanda işvereni ...’dan habersiz olarak diğer işyerine gitmesinin hayatın olan akışına aykırı olacağından ...’ın sorumlu tutulması gerektiğini, davaya konu kazaya sebep olan trafonun yapılmasında bir sakınca olmadığının ... Elektirik Dağıtım A.Ş. tarafından onaylanmış olması nedeniyle bu şirket hakkında verilen husumetten ret kararının hatalı olduğunu, husumetten reddolan davalılar lehine nispi ret vekalet ücreti takdir edilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Birleşen dosyada davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; ... ...’ın her iki şirketi temsile yetkili olması, şirketler arasında organik bağ bulunması, sigortalıyı istediği zaman diğer davalı ... Şirketine ait işyerine götürebiliyor olması karşısında sorumlu olduğunu, kaza günü müteveffanın rahatsız olduğunu bahane ederek diğer işyerine gittiği şeklinde asılsız işveren beyanlarına itibar edilmesinin hatalı olduğunu, olay günü müteveffanın hasta olduğunu söyleyerek ... Şti bilgisi haricinde gittiği kabul edildse dahi diğer gidişlerinde de işvereni ...’ın bilgisi haricinde gittiğinin kabul edilemeyeceğini, yargılama giderinin asıl ve birleşen davada ayrılarak hüküm altına alınması gerektiğini, kardeşler için hükmedilen 3.000 TL’şer manevi tazminatlın az olduğunu, hakkında husumetten ret kararı verilen ... ... şirketi lehine maktu vekalet ücreti takdiri gerektiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğrayan sigortalının maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2 maddesi delaletiyle uygulama imkanı bulan 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki 1086 sayılı HUMK’nın 427 ilâ 444 üncü maddeleri, iş kazasının gerçekleştiği tarih de gözetilerek yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunun 332 ve 98 inci maddeleri ile giderek aynı kanunun 41, 42, 43, 44, 45 ve 47 nci maddeleri, olayın iş kazası olarak tespiti ile SGK yönünden sonuçları için 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, İş Sağlığı ve Güvenliğine ilişkin alınacak tedbirler bakımından işyerinin nitelik ve kapsamına göre 4857 sayılı İş Kanunun 77 nci maddesidir

3. Değerlendirme
A) Birleşen dosyada davacı ..., ..., ..., , ..., ..., ..., ..., ... ve ... vekilinin temyiz itirazları yönünden yapılan incelemede;
1.Temyiz kesinlik sınırı kamu düzeni ile ilgilidir. Temyiz sınırı belirlenirken yalnız dava konusu edilen taşınır malın veya alacağın değeri dikkate alınır.

2.Alacağın bir kısmının dava edilmiş olması halinde temyiz (kesinlik) sınırının saptanmasında alacağın tamamının gözetilmesi, tümü dava konusu yapılan bir alacağın kısmen kabulünde ise temyiz (kesinlik) sınırının belirlenmesinde kabul ve reddedilen miktarların esas alınması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi gereğince 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427 nci maddesi hükmü gereğidir.
3.21.07.2004 gün ve 25529 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak, öngördüğü istisnalar dışındaki hükümleri yayım tarihinde yürürlüğe giren, 14.07.2004 tarih ve 5219 sayılı "Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" ve ayrıca 5236 sayılı Kanun; katsayı artışı da uygulanmak suretiyle bu kanunların yürürlük tarihinden sonra yerel mahkemelerce verilen hükümler yönünden 2022 yılı için 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427. maddesindeki temyiz (kesinlik) sınırını 5.810 TL olarak değiştirmiştir.

4. Somut olayda birleşen dosyada davacı kardeşlerin 5.000 TL'şer manevi tazminat talebinde bulunduğu mahkemece bu istemden 3.000 TL'nin kısmen kabulüne karar verildiği ve reddolan miktarın anılan kesinlik sınırı altında kaldığı anlaşılmakla bu hükümlere yönelik temyiz dilekçesinin miktar itibarıyla kesinlik nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir.

B) Asıl dosyada davacı ... vekili ile birleşen dosyada davacılar ... ve ... mirasçıları vekili yönünden yapılan incelemede;
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeler ile bozmaya uyulmakla taraflar yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin yeniden incelenmesinin usuli kazanılmış haklar kapsamında imkân bulunmamasına özellikle; kusur oran ve aidiyetleri ile maddi ve manevi tazminat miktarlarının belirlenmesinde dosya içeriği ile dairemizce benimsenen ilkelere uygun karar verildiğinin anlaşılmış olmasına göre, asıl dosyada davacı ... ... vekili ile birleşen dosyada davacılar ... ve ... mirasçıları vekilinin temyiz kapsam ve nedenlerine göre aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir

2.6100 sayılı HMK`nın yargılama giderlerinden sorumluluk başlıklı 326 ncı maddesi uyarınca yargılama giderleri aleyhinde hüküm verilen taraftan alınır. Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, Mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır. vekâlet ücreti de yargılama giderleri arasında olup davada haklı çıkan taraf yararına kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunması halinde vekalet ücretine de hükmedilmesi gereklidir.

3. Ayrıca hüküm tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 3/2 nci maddesinde müteselsil sorumluluk da dahil olmak üzere, birden fazla davalı aleyhine açılan davanın reddinde, ret sebebi ortak olan davalılar vekili lehine tek, ret sebebi ayrı olan davalılar vekili lehine ise her ret sebebi için ayrı ayrı avukatlık ücretine hükmolunacağı düzenlenmiştir. Aynı tarifenin 7/2.maddesinde davanın husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunacağı düzenlenmiştir

4.Bu açıklamalar doğrultusunda somut olayda, asıl ve birleşen dosya taraflarının farklı olması nedeniyle, açıkça ayrı ayrı hüküm kurularak, yargılama giderlerinin ayrı ayrı gösterilmemesi hatalı olmuştur. Vekalet ücreti takdirinde ise, asıl davada davalı ... Elektirik Dağıtım A.Ş. ile ... ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic. A.Ş. yönünden davanın husumetten reddine karar verilmiş olmakla, iş bu davalılara karşı davanın müteselsil sorumluluğa dayalı olarak açıldığı ve husumetten ret ortak sebebiyle ret kararı verilmiş olması nedeniyle AAÜT 3/2 nci maddesi gereğince tek ret vekalet ücreti takdir edilmesi gerektiği ve bu vekalet ücretinin de aynı tarifenin 7/2 nci maddesi gereğince maktu ret vekalet ücreti olması gerektiği halde iş bu davalılara ayrı ayrı maktu ret vekalet ücreti üzerinde vekalet ücreti takdiri hatalı olmuştur. Aynı şekilde birleşen davada da, davalı ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic. A.Ş. yönünden davanın husumetten reddine karar verilmiş olması nedeniyle maktu ret vekalet ücreti takdiri gerekirken, yazılı şekilde maktu ret vekalet ücreti üzerinde vekalet ücreti takdiri hatalı olmuştur.

5. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

6. O hâlde, asıl dosyada davacı ... vekili ile birleşen dosyada davacılar ... ve ... mirasçıları vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilerek hüküm bozulmalıdır.

Ne var ki; bu aykırılıkların giderilmesi, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesi dikkate alınarak 1086 sayılı Kanun'un 438 inci maddesi gereğince düzelterek onanmalıdır

VII. KARAR
1.Birleşen dosyada davacı ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve .... vekilinin temyiz itirazlarının miktardan REDDİNE,

2.Asıl dosyada davacı ... vekili ile birleşen dosyada davacılar ... ve ... mirasçıları vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi ile Temyiz olunan, Ankara 14. İş Mahkemesinin 30.06.2022 tarih ve 2018/561 E - 2022/348 K sayılı ilamının:
a) Hüküm fıkrasının 1 nolu bendinin silinerek yerine;
"1) a- Asıl davada davalı ...Ş. ile ... ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic. A.Ş.'ne karşı açılan davalıların husumetten reddine
b-Birleşen davada davalı ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic A.Ş.'ye karşı açılan davanın husumetten reddine," ibaresinin yazılmasına,

b) Hüküm fıkrasının 20 ve 21 nolu bentlerinin silinerek yerine:
"20) Asıl davada ... Elektrik Dağıtım A.Ş. ile ... ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic. A.Ş.'ye karşı açılan davaların husumetten reddine karar verilmiş olması nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 3/2 ve 7/2 nci maddeleri gereğince hesap edilen 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacı ... 'den alınarak kendilerini vekille temsil ettiren iş bu davalılara verilmesine" rakam ve sözcüklerinin yazılmasına, devam eden hüküm fıkralarının 21 inci numaradan başlamak üzere temadi ettirilmesine,

c) Hüküm fıkrasının 26 nolu bendinin silinerek yerine:
" Birleşen davada ... ... Kırtasiye Madencilik San. ve Tic. A.Ş.'ye karşı açılan davaların husumetten reddine karar verilmiş olması nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 3/2 ve 7/2 nci maddeleri gereğince hesap edilen 5.100,00 TL vekalet ücretinin birleşen dosya davacılarından müştereken ve müteselsilen alınarak kendisini vekille temsil ettiren iş bu davalıya verilmesine" ibaresinin yazılmasına,

d) Hüküm fıkrasının 28 nolu bendinin silinerek yerine:
" a- Asıl davada davacı ... ... tarafından harcaması yapılan posta, bilirkişi ve müzekkere gideri olarak toplam; 5.635 TL yargılama giderinin, davanın kabul ve ret oranı gözetilerek 4.874,27 TL'sinin davalı ... ... Nak. Maden. İnş. Peyz. Gıda İth. İhr. San ve Tic Ltd Şti'den tahsili ile iş bu davacıya verilmesine,
b-Birleşen davada davacılar tarafından harcaması yapılan posta, bilirkişi ve müzekkere gideri olarak toplam;3.317,30 TL yargılama giderinin, davanın kabul ve ret oranı gözetilerek 2.369,50 TL'sinin davalı ... ... Nak. Maden. İnş. Peyz. Gıda İth. İhr. San ve Tic Ltd Şti'den tahsili ile iş bu dosya davacılarına verilmesine," ibaresinin yazılmasına ve hükmün bu haliyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,

26.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.