YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7346 E.  ,  2023/8182 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/281 E., 2022/379 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen yol ve yemek yardımlarının prime esas kazanca dâhil olmadığının tespiti ile Kurumca haksız olarak tahsil edilen primlerin yasal faizi ile tahsili istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı şirket vekili 22.11.2016 tevzi tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... Deniz Otobüsleri A.Ş. bünyesinde 21.10.2007-31.12.2008 tarihleri arasında 4.8010.05.05.1073580.034.6-46 işyeri sicil numarası ile özel güvenlik hizmeti işini yaptığını, anılan işler nedeniyle sigortalılara ödenen yol-yemek yardımlarının davalı Kurum tarafından sigorta primine esas kazanca dahil edildiğini, bu yardımlarla ilgili olarak müvekkili şirketten fazladan prim tahsil edildiğini, oysa nakden ödenen yol yardımlarının ayni yardım niteliğinde olduğunu, davalı Kuruma fazladan ödenen primlerin iadesi için 29.07.2016 tarihinden yapılan idari başvuruya hala cevap verilmediğini, müvekkili şirket tarafından ihale süresince ihale makamı bünyesinde çalışan işçilere ödenen yol yardımlarının 506 sayılı Kanun'un 77/2 inci maddesi uyarınca prime esas kazanç olmadığını ileri sürerek, müvekkili şirket tarafından 21.10.2007-31.12.2008 tarihleri arasında 4.8010.05.05.1073580.034.6-46 sicil numaralı işyerinde çalışan sigortalılara ödenen yol ve yemek yardımlarının 506 sayılı Yasanın 77/2.maddesi gereğince sigorta primine esas kazanç niteliğinde olmadığının ve sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğinin tespitine, 21.10.2007-31.12.2008 tarihleri arasında müvekkili şirket tarafından işyerlerinde çalışan sigortalılara ödenen yol ve yemek yardımları üzerinden davalı Kuruma ödenmiş ve davalı Kurum tarafından yasal dayanağı olmaksızın yanlış ve yersiz olarak alınmış sigorta primleri ile işsizlik sigortası primlerine ilişkin fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile yol ve yemek yardımı için ödenen toplam 10.000,00 TL alacağın her aya ait primin Kuruma yatırıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı şirket vekili Mahkememize sunduğu 02.04.2018 havale tarihli ıslah dilekçesi ile dava konusu talep miktarını 102.083,00 TL artırmıştır.

II. CEVAP
Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla haksız ve yersiz açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Özetle; “Davanın kısmen kabulü ile;
1- Yol yardımı üzerinden kesilen sigorta primi ve işsizlik priminden oluşan 100.536,73 TL alacağın ödendiği ayı takip eden aybaşından itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı kurumdan tahsiline,
2- Yemek yardımı üzerinden kesilen prime yönelik dava ile yol yardımı üzerinden kesilen prime yönelik fazlaya ilişkin talebin reddine,” dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesi kararında özetle; davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.“Eldeki davada, 01.10.2008 öncesi dönemde yol yardımlarının sigorta primine esas kazanç matrahına dâhil edilmemesi, 01.10.2008 sonrası dönemde ise dahil edilmesi gerektiği ve muafiyet sınırını aşan yemek yardımlarının da dahil edilmesi gerektiği değerlendirilerek Kuruma fazladan ödenen prim miktarının yöntemince belirlenmesi gereklidir. Bu kapsamda, mahkemece, davacı şirketin dosya arasına sunduğu ve Kurumca doğrulanıp doğrulanmadığı anlaşılmayan bordro icmallerinde yer alan tutarlar esas alınarak kurumdan sorulmaksızın hesap yapılmak suretiyle ödendiği belirtilen yol ve yemek yardımı başlığı altındaki tutarlar dikkate alınmış olup, Mahkemece, öncelikle davalı kuruma verildiği esnada bordrolarda hak edilen ücret dışında ayrıca belirtilen yol ve yemek yardımlarına dair yardımların varlığı araştırıldıktan sonra, dava konusu dönem içinde, ödenen sigorta primi ve işsizlik sigortası prim tutarları, ait oldukları dönemler ve ödeme tarihleri üzerinden, konusunda uzman bilirkişi marifetiyle, çalışan her bir sigortalı bazında ödenen yol ve yemek yardımı tutarları tespit edilmeli ve iadesi gereken tutarın kurum verileri ile doğrulandıktan sonra usulünce belirlenmesi gerekirken, davacı şirketin sunduğu belgeler üzerinden eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.” gerekçesi ile ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; “Davanın kısmen kabulüne kısmen reddine;
1- Yol yardımı üzerinden kesilen sigorta primi ve işsizlik priminden oluşan 100.536,73 TL alacağın ödendiği ayı takip eden aybaşından itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan tahsiline,

2- Yemek yardımı üzerinden kesilen prime yönelik dava ile yol yardımı üzerinden kesilen prime yönelik fazlaya ilişkin talebin reddine,” dair karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı kurum vekili dilekçesinde özetle; yerel Mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı şirket tarafından sigortalı işçilere ödenen yol ve yemek yardımının sigorta primine esas kazanca dahil edilmesi nedeni ile tahsil edilen prim tutarının iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

14.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.