YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7270 E.  ,  2023/8434 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
KARAR : Kabul

Taraflar arasında Mahkemede görülen yaşlılık aylığının kesilmesine dair Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (kapatılan) 21. Hukuk Dairesince, Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece, (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 790145676 Bağ-Kur numarası ile davalı Kuruma kayıtlı olduğunu, davalı Kuruma emekli edilme ve yaşlılık aylığı bağlanması için talepte bulunduğunu, daha sonra dava konusu Bağ-Kur İl Müd.nün 19.06.2001 tarih ve 7117 sayılı işlem ile davalı idare nezdindeki tescil ve sigortalılığının iptal edildiğinin bildirildiğini, dava konusu işlemin mevzuata aykırı olması sebebiyle iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili; davacının usulsüz olarak odaya kaydolmak suretiyle hizmet süresi kazanmaya çalıştığı, müfettiş raporu doğrultusunda davacının sigortalılığının iptal edilerek hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 07.07.2011 tarihli ve 2002/439 Esas, 2011/704 Karar sayılı kararı ile " davacının 22.03.1985-31.12.1995 tarihleri arasında kanunla kurulu meslek kuruluşu olan bismil esnaf ve sanatkarlar odasına kayıtlı esnaf olması, usulsüz olduğu müfettiş raporunda belirtilen bismil ve sanatkarlar odası üye kayıt defteri üzerinde yapılan Kriminal İnceleme sonucunda davacının kaydında herhangi bir silinti-kazıntı-ilave amaçlı tahrifat bulunmaması, davacı hakkında açılan kamu davasının yapılan yargılaması sonucunda Diyarbakır 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2003/65 Esas sayılı dosyasında davacı hakkında beraat kararı verilmesi ve davacının çalışmasını destekleyen tanık beyanları karşısında; 3165 sayılı Yasa ile değişik 1479 sayılı Yasanın 24 ve 25. maddeleri uyarınca davacı 22.03.1985 tarihinden, 31.12.1995 tarihine kadar zorunlu Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerekecektir. Bu durumda davacının tescil ve sigortalılığını iptal eden Bağ-Kur İl Müdürlüğü'nün 19.06.2001 tarih ve 7117 sayılı Kurum işleminin iptali talebinin kabulüne karar vermek gerekmiş " gerekçesi ile davanın kabulü ile; davalı kurumun 19.06.2001 tarih ve 7117 sayılı Kurum işleminin iptaline, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 11.02.2013 tarihli 2011/12298 Esas, 2013/1980 Karar sayılı ilamı ile; "Yapılacak iş, davacıya ait söz konusu oda kaydında sözü edilen mesleği icra ettiğine dair maddi delillerini ibraz etmek için süre vererek, bu mesleği sonrasında da devam ettirip ettirmediğine ilişkin tüm delilleri sunması sağlanarak gerekirse zabıta, maliye, muhtarlık marifetiyle davacının gerçekten kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasının olup olmadığı araştırılıp, davacının sigortalılık elde edebilmesi için sonradan oluşturulması kuvvetle muhtemel olan oda kaydının gerçekliğinin hiç bir kuşkuya yer vermeyecek şekilde ortaya koyulduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir." gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 26.04.2018 tarihli 2013/968 Esas, 2018/363 Karar sayılı kararı ile; " ...bozma ilamına uyulduktan sonra 6552 Sayılı Yasaya göre idari başvuru yolu getirildiği görülmüş, mirasçılara 01.02.2016 tarihinden itibaren aylık bağlandığı anlaşılmış, ayrıca bozma doğrultusunda yapılan araştırmada dikkate alınarak işlemin yapıldığı tarihten itibaren iptaline" karar verilmiştir.

C.Bozma Kararı:
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 12.03.2020 tarihli 2019/2313 Esas, 2010/1669 Karar sayılı ilamı ile; "Somut olayda; öncelikle davacının tüm mirasçılarına tebligat yapılıp davayı takip edip etmeyecekleri belirlendikten sonra takip edecekler ise, mirasçıların yöntemince davaya katılması sağlanmak suretiyle davaya devam olunması gerekmektedir.

Bu şekilde taraf teşkili sağlandıktan sonra yapılacak iş; davalı Kurum'dan 6552 sayılı Yasa'nın 58. maddesi ile 5510 sayılı Yasa'ya eklenen geçici 54. madde gereğince işlem yapılıp yapılmadığını sormak ve sonucuna göre davanın konusuz kalıp kalmadığını değerlendirmekten ibarettir." gerekçesi ile karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; " bozma kararı sonrasında yapılan yargılamada davacının 6552 sayılı Yasa kapsamında yapmış olduğu başvuruya ilişkin olarak kurumca davacı vekiline verilen 03/05/2021 tarihli cevabi yazıda müteveffanın iptal edilen sigortalılığının 6552 sayılı yasa kapsamında geçerli sayılma imkanın bulunmadığının bildirildiği anlaşılmakla , mahkememiz dosyasındaki bir önceki Yargıtay 21 HD 2011/12298 E. 2013/1980 K.sayılı bozma ilamında belirtilen hususlar da ayrıca nazara alınarak müteveffanın çalışmasının gerçek bir çalışma olup olmadığının tespiti adına resen araştırma yapılmış olup kolluk tarafından yapılan araştırma neticesinde müteveffanın Bismil Buğday pazarı A blok no: 24/25 te zahireci olarak iş icra ettiğinin tespit edildiği , yine mahkememizce verilen ilk kararda tespit edildiği üzere Diyarbakır 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2003/65E. sayılı dosyasında davacı hakkında beraat kararı verildiği, sırf oda kaydının iptal edilmesinin müteveffanın ticari faaliyette bulunmadığı yönünde karine teşkil etmeyeceği anlaşılmakla, mahkememizin 2002/439E. sayılı dava dosyasında verilen 2011/704 K. sayılı gerekçesi ile de bağlı kalınarak davacıların davasının kabulüne " dair davalı Kurumun 19.06.2001 tarih ve 7117 sayılı Kurum işleminin iptaline, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; denetmen raporu içeriğinin doğru olduğunu, ceza dosyasının de dikkate alınarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, yaşlılık aylığının kesilmesine dair Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi delaletiyle 1086 sayılı Hukuk Usûlü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz, dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 1479 sayılı Kanun hükümleridir.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, Kurum kayıtları, araştırma tutanakları, tanık anlatımlarına göre kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

20.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.