YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7221 E.  ,  2023/8696 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1660 E., 2023/373 K.
DAVALILAR : 1-... vekili Avukat ... 2... Otomotiv Kuyumculuk Hayvancılık Gıda İnşaat Mimarlık San. ve Tic. Ltd. Şti.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 8. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/377 E., 2021/194 K.

Taraflar arasındaki sahte sigortalılık nedeniyle 04.08.2014-13.08.2014 tarihleri arasındaki hizmetlerin iptaline ilişkin kurum işleminin iptali ile çalışmanın tespitine, yersiz ödeme adı altında tahakkuk ettirilen borcun iptaline, iptal edilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanmasına ve ödenmeyen aylıkların faizi ile tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 24.11.1981-12.02.1990 tarihleri arasında ... Türk Telekom Müdürlüğünde çalıştığını, 1990 yılında İtalya'ya gittiğini, çalışmasına yurt dışında devam ettiğini, 2014 yılında yurt dışından döndüğünü, 04.08.2014-13.08.2014 tarihleri arasında davalı...Oto Kuyum. Gıda. İnş. Mim. San. ve Tic. Ltd. Şti'nde çalıştığını, emekli olmaya hak kazandıktan sonra kuruma başvurarak yurt dışında geçen 01.07.1990-31.12.1997 tarihleri arasındaki çalışmalarını borçlandığını, borçlanma bedelini ödeyerek yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğunu ve kurumca yaşlılık aylığı bağlandığını, ancak 04.08.2014-13.08.2014 tarihleri arasında davalı şirkette geçen çalışmasının fiili çalışmaya dayalı olmaması nedeniyle iptal edildiğini ve yaşlılık aylığının kesilerek 01.09.2014-31.10.2019 tarihleri arasında yersiz ödenen 107.373,22 TL borç çıkarıldığını, yapılan işlemlerin haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, davacının davalı şirket işyerinde 04.08.2014-13.08.2014 tarihleri arasında geçen çalışmasının fiili ve gerçek çalışma olduğunun tespitine, yaşlılık aylığının kesilmesine ve borç çıkarılmasına ilişkin işlemin iptaline, davacının borçlu olmadığının tespiti ile yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanarak, ödenmeyen aylıkların yasal faizleri ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; 12.07.2019 tarihli denetmen raporu ile davacının çalışmalarının bildirildiği dönemde işyerinin faal olmadığı, davacının anılan işyerinde fiili çalışmasının bulunmadığının tespit edildiğini, sigortalılığının buna bağlı olarak yaşlılık aylığı bağlanma koşulları bulunmadığından iptal edildiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı şirket davaya cevap vermemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece yapılan değerlendirmelere göre; dinlenen bordro tanıklarının davalı şirkete ait iş yerinde bildirilen sigortalı çalışmalarının davalı kurum tarafından fiili olmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, davacının 04.08.2014 - 13.08.2014 tarihleri arasında davalı şirkete ait iş yerinden bildirilen toplam 10 günlük sigortalı çalışmasının fiili çalışmaya dayandığı iddiasının kuşkuya yer vermeyecek şekilde somut delillerle kanıtlanamadığı, 5510 sayılı Kanun'un 96/1-a maddesi gereğince hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla 10 yıllık sürede yapılan ödemelerin, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden itibaren hesaplanacak yasal faizi ile birlikte davalı kuruma iadesinin gerektiği, bu konuda alınan bilirkişi raporunun denetime elverişle ve hüküm kurmaya yeterli görüldüğü anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahkeme kararının usule ve yasaya aykırı olduğunu, fiili çalışma olgusunun yazılı belgelerle ispat edildiğini, davada dinlenen tanıklarının tamamının davacının fiilen çalıştığını açıkça beyan ettiklerini belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulünü istemiştir.

2.Davalı SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; kararın maktu vekalet ücretine ilişkin kısmının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, kararın vekalet ücretine ilişkin kısmının kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacıya 01.09.2014 tarihinden itibaren 4/a kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı, Kurum denetmeninin düzenlediği 12.07.2019 sayılı raporda,...Oto Ltd. Şirketi işyerinde yapılan denetimde işyerinin kanun kapsamına alındığı tarihten itibaren sahte işyeri olduğu tespit edildiğinden işyerinin tescil kaydının tescil tarihi itibari ile iptal edilmesi gerektiğinin belirtilmesi üzerine davacının bu işyerinden bildirilen 04.08.2014-13.08.2014 tarihleri arasındaki hizmetlerinin iptal edilerek bağlanan yaşlılık aylığının iptal edildiği ve ödenen aylıklar nedeni ile borç çıkarıldığı, her ne kadar mahkemece dinlenen tanıklar davacının işyerinde çalıştığını beyan etmiş iseler de yapılan tüm bildirimlerin, dolayısıyla belirtilen tanıkların hizmetlerinin de iptal edilmesine karar verildiğinden, bu tanıkların bordro tanığı niteliğinde olmadığı, işyerinin 28.01.2014 tarihli vergi yoklama kayıtlarında kapalı olduğu ve adresten 1 yıl önce ayrıldığının belirtildiği, şirket müdürünün denetmene verdiği ifadesinde, işyerinin faal olmadığını beyan etmiş olması bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının hizmetlerinin fiili çalışmaya dayandığının ispat edilemediği, davacının 4/a hizmetleri iptal edildiğinden aylık bağlanma şartlarının da oluşmadığı, kurum işleminin yerinde olduğu, davanın kurum işleminin iptali davası olması nedeni ile maktu vekalet ücretine hükmedilmesinde isabetsizlik olmadığı, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Davalı SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kurum işleminin iptali ile davacının, davalı şirket nezdinde 04.08.2014 – 13.08.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının fiili ve gerçek olduğunun tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi.

3.Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.