YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/7071 E.  ,  2023/7984 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/90 E., 2023/26 K.
İFLAS İDARE MEMURU : ... Anadolu 3. İcra Dairesi
FER'Î MÜDAHİL : ... vekili Avukat ...
KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet ve sigorta primine esas kazanç tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı fer'i müdahil SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı asil dava dilekçesinde özetle; 15.10.1996 – 01.07.2009 tarihleri arasında davalı işyerinde bölüm şefi olarak asgari ücretin iki katından fazla ücretle kesintisiz çalışmasına rağmen bildirimlerin eksik yapıldığını, ücretin asgari ücretten gösterildiğini ileri sürerek, 15.10.1996 – 01.07.2009 arası eksik bildirilen hizmetlerinin ve prime esas kazançlarının tespitini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı davaya cevap vermemiştir.
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın tanık beyanları dışında yazılı belgelerle ispatlanmasını, bordrolu tanık dinlenmesi gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 21.11.2018 tarihli ve 2017/288 E. - 2018/384 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili, dinlenen tanıkların miktar belirtmeseler de davacının yüksek ücret aldığını doğruladıklarını, 2009 maaş listesinde 1.383 TL ücret aldığının görüldüğünü belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verildiğini belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 15.09.2021 tarihli ve 2021/1667 E. - 2021/1414 K. sayılı kararı ile ... 19. İş Mahkemesinin 21.11.2018 tarihli, 2017/288 Esas - 2018/384 Karar sayılı kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davacı vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine
karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi üzerine fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Daire kararında; somut olaya ilişkin eldeki davada mahkemece davanın kısmen kabulü ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu belirtilerek,

1-Dava tarihinin 28.09.2017 olması karşısında, davacının 15.10.1996-06.01.1997 tarihleri arasındaki talebinin hak düşürücü süreye uğradığı gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmiş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğu,

2-2004/5-12 nci aylar arası, 2005/1-2-3 üncü aylarda “6” kısmi çalışma kodu ile 2004/9 uncu ayında “13” diğer nedenler kodu ile bildirimde bulunduğu anlaşılmakla, davacının eksik gün nedenlerine dair dayanak belgelerin davalı işveren tarafından Kuruma verilip verilmediği sorulmalı, varlığı halinde anılan belgeler Kurumdan istenmeli, verilmemiş ise eksik günlerine ilişkin olarak Kurumca herhangi bir araştırma ve inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, ayrıca puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının asılları işverenden getirtilmeli, resen iş bu belgelerden sigortalının imzasını içerenler yönünden imzanın davacıya aidiyeti davacı tarafından kabul edilenler ile inkar edilip de aidiyeti ehil bilirkişi incelemesiyle saptananlardan yine davacı tarafından hata-hile-ikrah durumu iddia ve ispat edilemeyenler bakımından iş bu yazılı belgelerin aksi eşdeğerde delillerle kanıtlanması için davacıya delilleri sorulmalı, böylece kısmi bildirimlerin nedeni ve dayanağı belirlendikten sonra toplanan tüm deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuca göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 25.01.2023 tarihli ve 2022/90 E.- 2023/26 K. sayılı kararı ile bozmaya uyularak yapılan yargılamada, bozma ilamı doğrultusunda davacı ...'ın sigortalı göründüğü 2004/5-12 dönemlerindeki eksik gün bildirimlerine dayanak belgelerin gönderilmesi, bu yönde belge ibraz edilmedi ise Kurumca bu yönde yapılan bir araştırma olup olmadığının bildirilmesi adına Kuruma müzekkere yazıldığı, gönderilen cevabi yazıda eksik gün bildirimlerine dayanak belge ibraz edilmediğinin bildirildiği, davalı şirketin iflası nedeniyle tasfiye işlemlerini yürüten ... Anadolu 3. İcra (İflas) Dairesine davacıya ilişkin puantaj kayıtları ve ücret tediye bordrolarının celbi adına yazılan müzekkereye bila ikmal cevap verildiği görüldüğünden mevcut delil durumuna göre uyuşmazlığın değerlendirildiği, bordro tanıkları ..., ..., ... ...'nün dinlendiği, tanıkların davacının iddia olunan çalışmasını doğrular nitelikte yeminli beyanda bulundukları, davacının 15.10.1996-06.01.1997 tarihine ilişkin taleplerinin beş yıllık hak düşürücü süre içerisinde ileri sürülmediğinden hak düşürücü sürenin dolmuş olması nedeniyle reddinin gerektiği, hak düşürücü süreye uğramadığı tespit edilen ve esastan incelenen talep yönünden; tanıkların yeminli beyanları ve davacı hakkındaki eksik gün bildirimlerine dayanak belgelerin Kuruma ibraz edilmemiş olması, bu yönde puantaj kayıtları ve ücret bordrolarının sunulamaması gözetilerek; davacının davalı işyerindeki çalışmalarının Kuruma eksik bildirildiği, tanıkların 01.01.1999 döneminden sonrasına ilişkin davacının tam zamanlı ve kesintisiz çalışma iddiasını doğruladıkları, prime esas kazancın, asgari ücretin üzerinde olduğuna dair dosya içerisinde yazılı delil veya yazılı delil başlangıcı niteliğinde bir belgenin mevcut olmadığı gerekçeleriyle,
1-Davacının davasının kısmen kabulü ile
1.a)Davacının 15.10.1996-06.01.1997 dönemine ilişkin talebinin hak düşürücü sürenin dolmuş olması nedeniyle reddine,
1.b) Davacının davalı işyerinde;
01.01.1999 - 30.04.1999 tarihleri arasında 75 gün, günlük 3.112.200 TL(eski para) brüt ücretle,
01.05.1999 - 31.08.1999 tarihleri arasında 65 gün, günlük 3.112.200 TL(eski para) brüt ücretle,
01.09.1999 - 31.12.1999 tarihleri arasında 45 gün, günlük 3.790.000 TL(eski para) brüt ücretle,
01.01.2000 - 30.04.2000 tarihleri arasında 40 gün, günlük 4,00 TL brüt ücretle,
01.05.2000 - 31.08.2000 tarihleri arasında 40 gün, günlük 5,00 TL brüt ücretle,
01.09.2000 - 31.12.2000 tarihleri arasında 40 gün, günlük 5,00 TL brüt ücretle,
01.01.2001 - 30.04.2001 tarihleri arasında 40 gün, günlük 5,00 TL brüt ücretle,
01.05.2001 - 31.08.2001 tarihleri arasında 43 gün, günlük 7,00 TL brüt ücretle,
01.09.2001 - 31.12.2001 tarihleri arasında 25 gün, günlük 7,00 TL brüt ücretle,
01.01.2002 - 30.04.2002 tarihleri arasında 40 gün, günlük 7,40 TL brüt ücretle,
01.05.2002 - 31.08.2002 tarihleri arasında 55 gün, günlük 9,26 TL brüt ücretle,
01.09.2002 - 31.12.2002 tarihleri arasında 60 gün, günlük 10,91 TL brüt ücretle,
01.01.2003 - 30.04.2003 tarihleri arasında 60 gün, günlük 10,91 TL brüt ücretle,
01.05.2003 - 31.08.2003 tarihleri arasında 60 gün, günlük 10,20 TL brüt ücretle,
01.09.2003 - 31.12.2003 tarihleri arasında 60 gün, günlük 10,20 TL brüt ücretle,
01.01.2004 - 30.04.2004 tarihleri arasında 60 gün, günlük 14,10 TL brüt ücretle,
01.05.2004 - 30.06.2004 tarihleri arasında 30 gün, günlük 14,10 TL brüt ücretle,
01.07.2004 - 31.12.2004 tarihleri arasında 90 gün, günlük 14,80 TL brüt ücretle,
01.01.2005 - 30.06.2005 tarihleri arasında 52 gün, günlük 16,29 TL brüt ücretle,
01.08.2008 - 31.08.2008 tarihleri arasında 1 gün, günlük 21,29 TL brüt ücretle hizmet akdine dayalı olarak sigortasız çalıştığının tespitine, hizmet dökümünde mevcut çalışmalara tespit olunan bu çalışmaların eklenmesi suretiyle Kurum kayıtlarının düzeltilmesine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, öncelikle davanın hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, çalışmanın niteliği ve ödenen ücretin somut deliller ile ispat edilmesi gerektiğini, çalışmanın sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı ya da ne zaman bu niteliğe kavuştuğu üzerinde durulmasını, kapsam dışı dönemlerin tespit konusunda dikkate alınması gerekirken bunlara uyulmadığı ve salt soyut tanık beyanlarının dikkate alındığını, davacının çalışmaları bakımından Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının huzurdaki dava ile ileri sürdüğü iddiaların Kurum kayıtlarına eş değerde belgelerle kanıtlanması gerektiğinden çalışma iddiasının salt tanık anlatımlarına dayalı olarak kanıtlamasına muvafakatları olmadığını, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 15.10.1996 – 01.07.2009 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerdeki hizmetleri ve sigorta primine esas ücretlerinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 79/10 uncu maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci ve 86/9 uncu maddesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

12.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.