YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/6833 E.  ,  2023/8585 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekilinin 1012173 nolu işyerinde 2009 yılında 2013 yılı Mart ayına kadar çalıştığını, bu çalışmaları karşılığında emekliliğe hak kazanarak kendisine emekli maaşı bağlandığını, kurum tarafından daha sonra 05.02.2009-31.12.2011 ve 01.02.2012-19.03.2013 tarihleri arasındaki çalışmalarının fiili çalışma olmadığı gerekçesiyle iptal edildiğini, emeklilik şartını kaybetmiş duruma düştüğünü, SGK tarafından yersiz ödeme gerekçesiyle 30.04.2018 tarih 3539569 sayılı borç bildirim belgesi gönderildiğini, davacı tarafça itiraz edilmiş ise de itirazın reddine ilişkin yazının kendilerine tebliğ edildiğini, açıklanan bu sebeplerle davacıya çıkartılan borç bildirim belgesinin iptalini ve müvekkilinin buna ilişkin borcu olmadığının tespitini, emekli aylığının yeniden bağlanmasını ve ödenmeyen maaş alacaklarının davacıya ödenmesi gerektiğinin tespitini talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kurum denetmenlerince tanzim olunan 26.01.2018 tarih 2018/KK/007 sayılı rapor sonucunda davacı adına dava dışı 1012173.28 sicil numaralı ... adına kayıtlı Çotanak Lokantası adlı işyerinden yapılan 05.02.2009-31.12.2011 ve 01.02.2012-19.03.2013 tarihleri arasında yapılan bildirimlerin fiili ve gerçek çalışmaya dayanmadığı tespit edildiğinden bu sürelerinin iptal edildiğini, yeterli gün sayısına ulaşamayan davacının emekli aylıklarının kesilerek yersiz ödenen aylıkların davacıdan tahsili gerektiğini, ifadesi alınan ...'ün beyanında hizmet bildirimi yapılan kişilerinin çoğunun bu işyerinde fiilen çalışmadığını, davacının da bunlardan biri olduğunu yine denetim kapsamında ifadesi alınan tanıklardan bir kısmının bu işyerinde çalışmadıklarını beyan ettiklerini bu sebeplerle usul ve yasaya aykırı olarak açılan davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; 26.01.2018 tarih ve 2018/KK007 Sayılı İnceleme Denetim Raporu incelendiğinde ... iş yerinden 5510 sayılı Kanun 4/1-a kapsamında sigortalı olma niteliği taşımadıkları gerekçesi ile 2007-2013 tarih aralığı için 93 kişinin sigortalılığının iptal edildiği tespit edilmiştir. Rapor kapsamındaki ifadeler incelendiğinde davacı ... ile dava konusu 05.02.2009-31.12.2011 ve 0l.02.2012-19.03.2013 tarih aralığında çalıştığını beyan eden kişi olmadığı tespit edilmiştir. İş bu dosyada beyanda bulunan tanıklardan ..., ..., ..., Şahin Şatgun ve Müzeyyen Yiğit'in rapor kapsamında davalı iş yerinde ücret alarak fiilen çalıştıkları tespit edilmiştir. Ancak dosya iş bu tanıkların beyanları incelendiğinde tanıklar hem rapor kapsamında verdikleri beyanda hem de dosya kapsamında verdikleri beyanlarında davacı ile birlikte çalışmadıklarını beyan etmişlerdir.

Dava konusu dönemde davacının ikametgah adresinin ... olduğu, kolluk tarafından yapılan araştırmada davacının belirtilen tarihler arasında çalışmaya dair kesin veri elde edilemediği, davacı Mahkeme huzurunda "dükkanı ...'ün üzerine yapmıştım, ben emekli olayım diye kendimi orada sigortalı gösterdim, 2013 yılında emekli olunca ben işyerinden ayrıldım." beyanında bulunduğu, davacı, dava dışı ...'ün annesi ile söz konusu iş yerini kar ortağı olarak çalıştırdığını, ücretini kardan pay olarak günlük ya da haftalık, aylık ücret olarak aldığı, sigortalı ile işverenin yakın akraba olması tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde fiili çalışma olmadığı halde sigortalılık bildiriminde bulunabileceği karine teşkil ettiği, davacı ile aynı dönemde davalı Çotanak Lokantasında çalışan tanıkların beyanında çelişki tespit edildiğinden davacı ile akrabalık bağı bulunmayan tanıkların davacı ile aynı dönemde çalışmadıklarını beyan ettiği, davacı ... ile ...'ün beyanının çelişkili olup, davacı lokantada çalıştığını beyan ederken ... "Ancak kendisinin lokantada fiili bir çalışması yoktu. Ben dayımı lokanta üzerinden sigortalı gösterdim." beyanında bulunduğu, yine bordro tanıkları fiili olarak çalışmadığını yönelik beyanı, tanık ... "... 'nın benim çalıştığım dönemde işyerinde fiili olarak çalıştığını görmedim." beyanı, komşu işyeri tanığı olarak dinlenen kişiler, davacının çalışmalarının süreklilik arz edip etmediğini bilmediği, ayrıca tanık anlatımlarında taraflar arasındaki bağımlılık unsurun ispatına yarar ifadede bulunmadığı, davacının 5510 sayılı Kanun'un 4/1a maddesi kapsamında sigortalı olma niteliği taşıdığına dair başkaca bilgi ve belge bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

Celp ve ibraz olunan belgeler, cevabi yazılar, dinlenen tanık beyanları, alınan bilirkişi raporu ile tüm dosya muhteviyatından davanın reddine karar vermek gerektiği" belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili; komşu iş yeri tanıklarının müvekkilinin çalışıp çalışmadığını bilmediği yönündeki beyanlarının dava ve fiili çalışma tarihi arasında uzun sürenin geçmiş olması ve iş yerinde çok fazla işçinin giriş çıkış yapması nedeniyle olağan karşılanması gerekirken davanın reddine dayanak gösterilmesinin hukuka aykırı olduğunu, tanık ...'ün beyanının eksik değerlendirildiğini, ...'ün binlerce liralık yargılama gideri ödediğinden müvekkiline husumet besleyebileceğinin dikkate alınmadığını, tanık beyanları ile müvekkilinin Çotanak Lokantasında fiilen çalıştığının açıkça ortaya konduğunu, lokantanın pazartesi, perşembe ve cuma günleri çok yoğun olduğunu, işçilerin sürekli değişkenlik gösterdiğini, işçilerin çok kısa süreli çalıştığını, hatta gündelik olarak çalışanların dahi olduğunu, işçilerin bir kısmının yalnızca lokanta işlerini değil, ...’ün diğer işlerini ve kişisel işlerini de yaptıklarının SGK'nın tahkikat raporu doğrultusunda alınan ifadelerde sabit olduğunu belirterek kararı istinaf etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; davacının 26.01.2018 tarihli ve 2018/KK/007 sayılı denetim raporuna istinaden ... (Çotanak Lokantası) işyerindeki 05.02.2009-31.12.2011 ve 01.02.2012-19.03.2013 tarihleri arasındaki toplam 1429 gün çalışmasının fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, davacının tahsis talep tarihi itibariyle emekli olma şartlarını kaybettiğinden bahisle yaşlılık aylığının başlangıç tarihi itibariyle durdurulduğu, davacıya yersiz ödenen aylıklar nedeniyle borç kaydı çıkartıldığı görülmektedir. Dinlenen tanık beyanları, Kurum denetim elemanları tarafından düzenlenen raporların içeriği, davacı sigortalının uyuşmazlık konusu dönemdeki adresinin ...'da bulunması, aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli olan rapordaki tespitlerin aksinin ve davacının iptal edilen tarihler arasında sigortalı sayılmasını gerektirir biçimde çalıştığının somut ve inandırıcı delillerle kanıtlanamaması nedeniyle mahkemece davanın reddine karar verilmesinin yerinde olduğu, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacının istinaf itirazları yerinde görülmeyerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, denetmen raporu ile sahte sigortalılık tespiti nedeniyle hizmet sürelerinin iptaline ilişkin kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığının yeniden bağlanması davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371'inci, 5510 sayılı Kanun'un 59 ve 86'ncı ve 506 sayılı Kanun'un geçici 81 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.