YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/6831 E.  ,  2023/6965 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2018/257 E., 2022/455 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının davalı ... Özel İdaresi vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, kapanan Sinalı Belediye Başkanlığı bünyesinde 01.11.2000-28.03.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davacının çalıştığını iddia ettiği işyeri dosyasında davacının sigortalı hizmet dökümünde herhangi bir kayda rastlanılmadığını, davacının davalı işverene ait işyerinde kuruma bildirilen günler dışında çalıştığını gösterir bir tespit ve belge bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Özel İdaresi vekili cevap dilekçesinde, dava dilekçesinin 28.03.2014 tarihli olduğunu, buna göre davanın hak düşürücü süre içinde açılmamış olduğunu, bunun yanında davacının Sinanlı Belediyesinde geçici sürelerle hizmet verdiğini, herhangi bir maaşının bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 21.12.2015 tarihli ve 2014/169 Esas 2015/459 Karar sayılı sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile davacının davacının ...sicil numaralı, davalı Sinanlı Belediye Başkanlığında (Sinanlı Belediyesi kapatılınca aktif ve pasifiyle davalı ... Özel İdaresine devredilmiştir) 01.01.2002-28.03.2014 tarihleri arasında 4500 gün hizmet akdine dayalı olarak fiilen asgari ücretle kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davalı ... Özel İdaresi vekili ile davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

(Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 18.04.2018 tarihli ve 2016/14127 E., 2018/3985 K. sayılı ilamında, dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenle davalı işyeri kamu kuruluşu olduğundan, davacının, anılan çalışmalarının, gerçekten olup olmadığını davalı kamu kuruluşunun kayıt ve ücret bordrolarından saptayarak, imzalı ücret bordrolarını, işçiyle imzalanan hizmet akdini, işe başlatılmasına ilişkin makam olurunu, işyeri şahsi sicil dosyasını getirterek, bu tür belgelerde noksanlık varsa, bunun nedenini, ücretin nasıl ödendiğini araştırarark, ancak davalının ücret ödemesine ilişkin belgelerin bulunmaması ile ilgili haklı nedeninin olması halinde iddianın tanık beyanları ile ortaya konulabileceği de belirtilerek, işveren kuruluşun davacı ile ilgili yetkili şef, amir, müdür gibi yetkili kişilerini de dinlemek suretiyle sonucuna bir karar verilmesi gerektiği belirtilmek suretiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...; Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; davalı Belediyenin işyeri statüsünde bulunduğu, hizmet tespiti davasının hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, mahkememizce dinlenen davacı tanıklarının ve kamu tanıklarının beyanlarına göre davacının 2000 yılından başlayarak Belediye kapanana kadar çay ve temizlik işçisi olarak çalıştığı, dosya arasına alınan Sinanlı Belediye Başkanlığının 24.03.2014 tarihli hizmet alım belgesi doğrultusunda davacının davalı Belediye'de aylık çalışmasının tanık beyanları uyarınca 21 gün olarak tespit edilmesi gerektiği, bu belge doğrultusunda 2013-2014 yılları arasında günlük ücretin 44,45 TL olduğu, diğer yıllara ilişkin günlük ücret ile ilgili delil sunulmadığından hesaplamanın asgari ücret üzerinden yapılmasının gerektiği, dosya arasına alınan 20.12.2021 tarihli raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, .." gerekçesiyle davanın kabulüne,

Davacının davalı Sinanlı Belediye Başkanlığında; 01.11.2000-28.03.2014 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücretle fiilen kesintisiz çalıştığının ve bu çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine,
Davacının yıllara göre çalışmalarının şu şekilde olduğuna;
01.11.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 42 gün ve günlük 5 TL kazançla,
01.01.2001-31.03.2001 tarihleri arasında 63 gün ve günlük 5 TL kazançla,
01.04.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 189 gün ve günlük 7 TL kazançla,
01.01.2002-31.03.2002 tarihleri arasında 63 gün ve günlük 7 TL kazançla,
01.04.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 63 gün ve günlük 9,26 TL kazançla,
01.07.2002-31.03.2002 tarihleri arasında 189 gün ve günlük 10,92 TL kazançla,
01.04.2003-30.06.2003 tarihleri arasında 63 gün ve günlük 13,10 TL kazançla,
01.07.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 15,27 TL kazançla,
01.04.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 18,32 TL kazançla,
01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 14,81 TL kazançla,
01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 252 gün ve günlük 16,29 TL kazançla,
01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 252 gün ve günlük 17,70 TL kazançla,
01.01.2007-30.06.2007 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 18,75 TL kazançla,
01.07.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 19,50 TL kazançla,
01.01.2008-30.06.2008 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 20,28 TL kazançla,
01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 21,29 TL kazançla,
01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 22,20 TL kazançla,
01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 23,10 TL kazançla,
01.01.2010-30.06.2010 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 24,30 TL kazançla
01.07.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 25,35 TL kazançla
01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 26,55 TL kazançla
01.07.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 27,90 TL kazançla
01.01.2012-30.06.2012 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 29,55 TL kazançla
01.07.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 126 gün ve günlük 31,35 TL kazançla
01.01.2013-28.03.2014 tarihleri arasında 315 gün ve günlük 44,45 TL kazançla olmak üzere; toplam 3381 gün, hizmet akdi ile çalıştığının tespitine " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davalı ... Özel İdaresi vekili, davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili, çalışma olgusunun ispatlanamadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 506 sayılı Kanun'un 3 üncü, 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ve 108 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme
1.Mahkemece, Yargıtayın bozma ilamına uyulması durumunda, bozma kararı lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak doğar ve Mahkeme bu kararından dönemeyeceği gibi bozma ilamı doğrultusunda işlem yapmak zorundadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda “usulî kazanılmış hak” kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamakta ise de bu Kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle bir davada, Mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Nitekim; Hukuk Genel Kurulunun 18.10.1989 tarih 541-534, 21.02.1990 tarih 10-117; 07.10.1990 tarih 439-562; 19.02.1992 tarih 635-82; 23.02.1994 tarih 936-94; 03.03.2010 tarih ve 2010/12-81-118; 27.09.2006 tarih ve 2006/19-635 Esas 2006/573 Karar; 15.10.2008 tarih ve 2008/19-624 Esas 2008/632 Karar ile 17.02.2010 tarih ve 2010/9-71 Esas 2010/87 Karar sayılı kararları da bu doğrultudadır.

2.Öte yandan, uyulan bozma ilamını temyiz etmeyen ya da temyiz etse bile temyiz nedenlerinin veya temyiz dilekçesinin reddine karar verilen taraf aleyhine verilen ilk hükmün temyiz nedenleri dışında kalan hususları yönünden karşı taraf lehine usuli kazanılmış hak söz konusu olup, bozma sonrası yapılacak yargılama sonucunda verilecek hükümde de anılan usuli kazanılmış hakkın nazara alınması gerekecektir.

3.Eldeki davada; bozulan ilk kararda davacının 01.11.2000 – 31.12.2001 tarihleri arasındaki dönem yönünden davasının reddine dair karar, davacının hükmü temyiz etmemiş olmasına rağmen davalılar lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilmeksizin bozma sonrasında bu defa söz konusu dönem yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

15.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.