YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/6811 E.  ,  2023/7988 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
HÜKÜM/KARAR : Davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer
olmadığına

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 13.07.2016 tarihinde davalı şirkete ait Bodrum Metal isimli işyerinde işçi olarak çalışmaya başladığını,10.08.2016 tarihinde iş yerinde çalışırken kasanın altında kalması nedeniyle sağ ayak bileğinde ve kalça leğen kemiğinde kırıklar meydana geldiğini, kaza sonrasında götürüldüğü hastanede sigortasının yapılmadığının ortaya çıktığını, davacının şikayeti üzerine şirket yöneticileri hakkında yaralamaya sebep olmaktan ceza davası açıldığını, işverenin iş kazası sonrasında sorumluluğunun doğacağını düşünerek davacının sigorta girişinin yapıldığını ileri sürerek, davacının 13.07.2016 - 10.08.2016 tarihleri arasında davalı şirkette çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı şirkette 16.07.2016 tarihinde işe başladığını, 18.07.2016 tarihinde istifa ederek ayrıldığını, yaralandığı olay esnasında iş yerinde çalışmadığını, bu nedenle olayın iş kazası olarak nitelendirilemeyeceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 16.07.2021 tarihli ve 2017/415 - 2021/617 E.K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili, davacının davalı şirket bünyesinde 16.07.2016 - 18.07.2016 tarihleri arasında çalıştığını ve sigorta bildirimlerinin yapıldığını, şirkette başkaca bir çalışmasının bulunmadığını, hükme esas alınan SGK yazı cevaplarında yer alan davacının şirket bünyesinde 16.07.2016 - 10.08.2016 tarihleri arasında çalışmasının bulunduğuna ilişkin tespitlerin hiçbir gerekçe içermediğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

Fer'i müdahil SGK vekili, yetersiz tanık anlatımları ve bu tanık anlatımları esas alınarak hazırlanan bilirkişi raporuna itibar edilerek kurulan hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 12.01.2022 tarihli ve 2021/2436 - 2022/108 E.K. sayılı kararı ile Bodrum İş Mahkemesinden verilen 16.07.2021 tarih, 2017/415 Esas ve 2021/617 Karar sayılı kararının kaldırılmasına yönelik davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı yasanın 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması ve Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmesi üzerine, davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

Daire kararında, "somut olayda, Kurumun 27.11.2020 tarihli yazı cevabı ve ekleri dikkate alındığında davacının ihtilaf konusu döneme ilişkin ( 16.07.2016 tarihinden itibaren 2016/07. ayı için 16 günlük, 2016/08. ayı için 10 günlük) çalışmalarının ek aylık hizmet prim bildirgeleri düzenlenmek suretiyle Kurum kayıtlarına yansıtıldığı anlaşılmakla, mahkemece davanın konusuz kalıp kalmadığı hususunun değerlendirilmediği, yapılması gereken işin, feri müdahil Kurum tarafından davalı işverenden davacı adına işe giriş bildirgesi ile aylık prim ve hizmet belgelerinin düzenlenmesinin istenip istenmediği, istenmişse buna dair yazının hangi tarihte tebliğ edildiği, davalının tebliğ tarihinden itibaren süresinde ilgili Kurum ünitesine itiraz edip etmediği, dava açıp açmadığı araştırılmalı, davalı işveren tarafından davacı adına düzenlenmesi istenen belgelerin süresinde verilmemesi halinde davalı Kurum tarafından resen düzenlenip düzenlenmediği Kurumdan sorulmalı, bu durumda davanın konusuz kalması ihtimali değerlendirilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerektiği" belirtilerek hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 09.02.2023 tarihli ve 2022/341 - 2023/47 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak, bozma ilamı doğrultusunda SGK'dan celp edilen yazı cevabında, Kurum tarafından yapılan denetim neticesinde davacının 2016/7. ayında 13 gün çalıştığı, prime esas kazancının 713,70 TL olduğu, 2016/08 ayında 10 gün çalıştığı, prime esas kazancının 549,00 TL olduğu, aylık prim ve hizmet belgesinin re'sen işlendiği bildirildiğinden, davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurumca 16.07.2016 - 10.08.2016 tarihleri arasında tescil yapıldığı, mahkemece 13.07.2016-16.07.2016 dönemi yönünden ise hüküm kurulmadığını, kararın bu yönüyle usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalı işverene ait işyerinde 13.07.2016 – 10.08.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulu’nun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı Kararı).

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

3. Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada, davacı 13.07.2016 – 10.08.2016 tarihleri arasında davalı şirket işyerinde çalıştığının tespitini istemiş, Mahkemece bozmaya uyularak, davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, Kurumca davacının 16.07.2016 - 10.08.2016 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen hizmetlerinin fiili olduğu tespit edildiğinden resen işlem yapıldığı, şu halde talebe göre davanın tümden konusuz kalmadığı açık olduğundan, yazılı şekilde karar tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.