YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/6558 E.  ,  2023/7568 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2017/69 E., 2022/672 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen rücuan tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı, davalı ..., davalılar ....., İnşaat San. Tic. A.Ş. ve ... İnşaat San. Tic. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...12.04.2001 tarihinde ... Enerji San. Tic. A.Ş. II.HES Tesisleri İnşaatı ...Müşterek Teşebbüs ortağı ... Taşeronluğu unvanlı işyerinde çalıştığı -- 26.04.2001 günü gece vardiyasında 05.30 sıralarında aynada bulunan patlama deliklerini kontrol ederken aynadan kayan toprağın altında kaldığını, ...un beline kadar toprağa gömüldüğünü 12.05.2001 günü saat 10.30 da vefat ettiğini, ... Elektrik Santralinin yapımını ... Enerji San. Tic. A.Ş.' nin üstlendiğini, bu şirkette santralin ve tünelin yapımını ...müşterek teşebbüs ortaklığı firmasına Eylül/2000 tarihinde verdiğini, bu ...müşterek teşebbüs ortaklığı tünelin kazı ve diğer işlerini 07.08.2000 tarihinde .....,na verdiğini, kaza geçiren işçi ... ... taşeronluğunun işçisi olduğunu, kaza nedeniyle hak sahiplerinden ...'a 17.06.2011 tarihinde 10.880,07 TL, ...'a 17.06.2011 tarihinde 4.444,43 TL peşin sermaye değerli ilk sıra geliri ve 93,50 TL cenaze yardımı ödendiğini, 1.253,00 TL de hastane ve tedavi masrafı yapıldığını belirterek fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile kurumlarınca rucuen tazminat talebine konu 15.324,50 TL peşin sermaye değeri ilk sıra değerinin sarf tarihi olan 17.06.2011 tarihinden itibaren, 1.253,90 TL hastane ve tedavi masrafının da sarf ve ödeme tarihi 11.07.2007 den itibaren toplamda 16.578,40 TL nin işleyecek yasal faizi ile birlikte sarf ve ödeme tarihlerinden itibaren davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... Enerji şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davayı kabul etmediklerini, müvekkili şirketin tünel kazım işini 4 nolu davalıya taşeron olarak verdiğini, müteveffa ...davalı ...'ın işçisi olduğunu, tünel yapımı ve kontrolünden sorumlu...ile ... ve ... olduğunu, belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalılar ...., İnşaat ve ... İnşaat vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, öncelikle kazalı işçi davalı müvekkillerinin işçisi olmadığından davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu olayın iş kazası olmadığını, meydana gelen maddi olayın iş kazası olarak nitelendirilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkillerinin fiili ile dava konusu maddi olay arasında da hiçbir illiyet bağı bulunmadığını, kazalı işçi ayağı kırıldığı için hasteneye kaldırıldığını, hastane tedavisinden sonra gelişen komplikasyonlar sonucu vefat ettiğini, kaza ile ölüm arasında hiçbir illiyet bağı bulunmadığından işçinin ölümüne iş kazası olarak değerlendirilerek davalı müvekkillerinin sorumluluğuna gidilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,belirterek davanın reddini savunmuştur.

3. Davalı ... ve ... cevap dilekçelerinde özetle; ....., HES Baraj inşası çalışmalarında, 12.04.2001 yılında meydana gelen iş kazasından bir süre sonra, tedavisi sürerken ...'un vefat ettiğini, bahis konusu iş kazasının ardından ... 1.Asliye Ceza Mahkemesinde yargılama yapıldığını ve yapılan yargılama neticesinde adli para cezası ile tecziye edilmiş bulunduğunu, ancak ... 1.Asliye Ceza Mahkemesinin 07.03.2007 tarihli ve K.2007/114 sayılı kararına dayanak aldığı bilirkişi raporu incelendiğinde konunun uzmanı kişilerce tesis edilmiş bir rapor olmadığını, hangi yönlerden önlem alınmadığının somut verilerle ortaya konmadığını, ayrıca bahis konusu karar verilirken keşif de yapılmadığını itirazlarının dikkate alınmadığını, dolayısıyla taraflarına atfedilen kusur oranının kabulünün mümkün olmadığını, yerleşik yargı içtihatlarına göre kusur durumu saptanırken iş güvenliği mevzuatına göre hangi önlemlerin alınması gerektiğinin, bu önlemlerin işverence alınıp alınmadığının ve alınmış önlemlere sigortalı işçinin uyup uymadığının bilirkişi raporunda tartışılması gerektiğini, belirterek davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi, 18.12.2013 tarihli ve 2011/797 Esas, 2013/1284
Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulü ile, 1-13.025,83 TL ilk sıra peşin sermaye değerinin onay tarihi olan 17.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müteselsilen ve müştereken tahsili ile davacı kuruma verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, 2-79,48 TL cenaze giderinin sarf tarihi olan 11.07.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, 3-1.065.05 TL tedavi giderinin sarf tarihi olan 12.05.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı kuruma verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davalılardan...İnşaat San. Tic. A.Ş. ile ... İnşaat San. Tic. A.Ş., ... ile ... avukatları ile ... Enerji A.Ş vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 27.09.2016 tarihli ve 2016/3056 Esas - 2016/11722
Karar sayılı ilamı ile; "....kusur aidiyet ve oranları gerekçeleriyle ortaya konulmalıdır. Eldeki davada ise davalıların işveren veya üçüncü kişiler kapsamında olup olmadığına dair herhangi bir belirleme yapılmaksızın, karar hatalıdır. Davaya konu olayda, davalılardan ... Enerji A.Ş. ile diğer davalılar...İnşaat San. Tic. A.Ş. ile ... İnşaat San. Tic. A.Ş.,’nin oluşturduğu adi ortaklık hükümlerine tabi olan ortak girişim arasında ortak girişimin HES barajı inşaatının santral ve tünel yapım işlerini üstlendiği, fakat davalılardan ...’ın Kurum denetim raporuna işveren sıfatı ile imzalı beyanda bulunduğu, belgelerden ve sözleşmelerden anlaşıldığı kadarıyla, bu davalının da tünelin kazı ve patlatma işlerini üstlendiği anlaşılmaktadır..Eldeki davada, olay ile ilgili olarak yapılan ceza yargılamasında tünel yapım ve gece vardiyası sorumlusu olarak ..., proje müdürü ve şantiye sorumlusu olarak ... (hangi davalı nezdinde çalıştığı belirlnemememiştir.) hakkında cezalandırma kararı verilip verilmediği, verilmiş ise kesinleşip kesinleşmediği araştırılmak suretiyle, öncelikle ceza davasındaki maddi olguların bağlayıcı niteliği ve ceza alan kişilerin tüm konumları da dikkate alınarak davalılardan ... Enerji A.Ş. ile diğer davalılar...İnşaat San. Tic. A.Ş. ile ... İnşaat San. Tic. A.Ş.,’nin oluşturduğu adi ortaklık arasında ve bu ortaklık ile ... veya ... A.Ş. arasında yapılan tüm sözleşmeler celbedilerek, aralarındaki hukuki ilişki irdelenmeli, davalı ... bakımından davacı Kurum lehine usuli kazanılmış hakkın gerçekleştiği dikkate alınarak, bir karar verilmek üzere hüküm bozulmalıdır. ..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "işveren...İnş. San, ve Tic. A.Ş. -... İnş. San, ve Tic. müşterek ortaklığının ve alt işveren (taşeron) ... ... müşterek ve müteselsil olarak % 70 (yüzdeyetmiş) kusurlu oldukları- kazalı işçi formen ... 20 (yüzdeyirmi) kusurlu olduğu,olayın meydana geldiği gece vardiyası sorumlusu teknik eleman jeoloji mühendisi ...'nun % 10 (yüzdeon) kusurlu olduğu, davalılardan...İnş. San. ve Tic. A.Ş. Proje müdürü ......, yukarıda 16.cı maddede belirttikleri üzere olayla illiyetli bir kusur unsurunun mevcut görülmediği--- davalı ... Enerji A.Ş ile diğer davalılar...İnşaat San. Tic. A.Ş. ile ....,İnşaat San. Tic. A.Ş.,’nin oluşturduğu adi ortaklık arasında anahtar teslimi sözleşme yapıldığı ve bu kapsamda davalı ... Enerji A.Ş ' nin asıl işveren sıfatına haiz olmadığı ve meydana gelen iş kazasından dolayı herhangi bir kusuru ve sorumluluğu bulunmadığı, bu durumda asıl işverenin davalılar...İnşaat San. Tic. A.Ş. ile ... İnşaat San. Tic. A.Ş.,’nin oluşturduğu adi ortaklık olduğu, davalı ... ... ise alt işveren olduğu, gece vardiyası sorumlusu teknik eleman jeoloji mühendisi ...'nun % 10 (yüzdeon) kusurlu olduğu gerekçesi ile; davanın kısmen kabulü ile,

1-13.025,83 TL ilk sıra peşin sermaye değerinin onay tarihi olan 17.06.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar...İnşaat A.Ş., ... İnşaat A.Ş., ... ve ...'dan müteselsilen ve müştereken tahsili ile davacı kuruma verilmesine, Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,

2-79,48 TL cenaze giderinin sarf tarihi olan 11.07.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ...., İnşaat A.Ş., ... İnşaat A.Ş., ... ve ...'dan müteselsilen ve müştereken tahsili ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,

3-1.065.05 TL tedavi giderinin sarf tarihi olan 12.05.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ....., İnşaat A.Ş., ... İnşaat A.Ş., ... ve ...'dan müteselsilen ve müştereken tahsili ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,

4-... Enerji A.Ş. ve ...'a açılan davanın reddine " dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı, davalı ..., davalılar...ve ... şirketleri vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalılar .....,ve .....,şirketleri vekili temyiz dilekçesinde; işçinin ölümü ile dava konusu olayın müvekkil davalının sorumlu tutulmasını sağlayacak kusur, eylem ve uygun illiyet bağı hiçbir şekilde bulunmamakta olup müvekkil davalının herhangi bir eylemi ya da kusurunun mevcut olmadığını belirterek, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde, bilirkişi raporlarına itiraz ettiklerini, kusuru yerinde görmediklerini belirterek, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

3.Davacı vekili temyiz dilekçesinde, kusur aidiyet ve oranlarının yerinde olmadığını belirterek, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklı kurum zararının rücuan tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 26 ıncı maddesi .

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla;davalılar vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

05.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.