YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/6099 E.  ,  2023/6313 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1437 E., 2023/194 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 17. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/312 E., 2021/111 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti ve prime esas kazancın tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 19.11.2016-13.08.2017 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde call center ve satış personeli olarak çalıştığı halde fer'i müdahil Kuruma bildirilmediğini, bu nedenle davacının davalıya ait işyerinde 19.11.2016-13.08.2017 tarihleri arasında çalıştığının ve prime esas ücretinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının davalıya ait işyerinde çalışması olmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.

Fer'i Müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; 6552 sayılı Kanun'un 64 üncü maddesine göre fer'i müdahil olan kurum aleyhine hüküm kurulmamasını, varsa çalışma olgusunun usulünce ispatlanması gerektiğini, kurum işlemlerinin yerinde ve yasal mevzuata uygun olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kabulü ile, davacının davalı şirkete ait 1224701.006 sicil sayılı işyerinde 19.11.2016-13.08.2017 tarihleri arası brüt asgari ücret üzerinden hizmet akdi ile çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacının müvekkili şirkette hiç çalışmadığını, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, kararın çelişkili olduğunu, davacının çalıştığının tespit edildiği şirket ile davalı şirketin farklı olduğunu, davanın reddi gerektiğini, kararın usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; davacının çalışmasını kanıtlayamadığını, eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğunu, davanın reddi gerektiğini, kararın usul ve yasa hükümlerine aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı ve feri müdahil kurum vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, tarafların devam eden süreçte davacının müvekkil şirkette çalışmasının olmadığı hususunda anlaştıklarını, davacı davasından feragat ettiğini, ancak Bölge Adliye Mahkemesi tarafından taraflar arasındaki protokol incelenmeden karar verildiğini, davacının huzurdaki dava ile birlikte işçilik alacakları davasından da feragat ettiğini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2016/10-2621 Esas, 2017/249 Karar sayılı ilamı ile hizmet tespiti davalarında feragatın mümkün olduğunun kabul edildiğini beyanla eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 19.11.2016-13.08.2017 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.) Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.) Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı Hitit Ayaş Termal Sağlık İnşaat Turizm Org. Emlak Gıda Taş. Taah. San. A.Ş.'de 19.11.2016-13.08.2017 tarihleri arasında call center ve satış görevlisi olarak geçen hizmetlerinin tespitinin talep edildiği, davacının davalı şirkete ait işyerinden hiç bildiriminin bulunmadığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulü ile 1224701 sicil numaralı işyerinde talep konusu dönemde çalıştığının tespitine karar verildiği anlaşılmış olup, davacının davalı şirket nezdinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

Davacının çalıştığı iddia edilen davalı Hitit Ayaş Termal Sağlık İnşaat Turizm Org. Emlak Gıda Taş. Taah. San. A.Ş.'ye ait feri müdahil Kurumda işlem gören iki ayrı işyeri dosyasının bulunduğu, bunlardan... sicil numaralı işyerinin "Büro" mahiyetli işyeri olduğu, diğer işyeri ise 15.01.2015 tarihinde kanun kapsamına alınan ... sicil numarası ile kayıtlı işyeri olup, mahiyetinin "Devremülk Devre Tatil Pazarlama ve Tanıtım Ofisi" olduğu anlaşılmıştır. Dosya kapsamında beyanları hükme esas alınan bordro tanıkları ..., ... ve ...'ın sigortalı bildirimlerinin de davalı şirket tarafından ... sicil numaralı "Devremülk Devre Tatil Pazarlama ve Tanıtım Ofisi" işyerinden yapıldığı, buna karşılık davacının çalışmasının tespit edildiği 1224701 sicil numaralı işyerinin ise dava dışı “Hitit Ayaş Termal Sağlık Turizm İşletmesi Gıda İnşaat San. ve Tic. A. Ş." unvanlı şirket adına kayıtlı olduğu, tüm bu hususlara göre mahkemece, davacının davalı şirketteki görevi ile tanık beyanları da dikkate alınarak, uyuşmazlık konusu hizmetlerinin geçtiği davalı şirket adına kayıtlı doğru sicildeki işyeri tespit edilmek suretiyle davacının çalışma iddiasına ilişkin uyuşmazlık, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.