YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/5980 E.  ,  2024/4286 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2303 E., 2023/558 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2013/869 E., 2022/552 K.

Taraflar arasındaki iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminat istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin yakınının davalı işveren nezdinde iş makinası operatörü olarak çalışmaktayken 11.06.2012 tarihinde geçirdiği kalp krizi sonucu vefat ettiğini, olayın iş kazası niteliğinde olduğunu belirterek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

II. CEVAP
1. Davalı ... İnşaat A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; olayın iş kazası olmadığını, mesai saatleri dışında gerçekleştiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... İnşaat ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; olayın iş kazası olmadığını, kalp krizi neticesinde ölüm gerçekleştiğini savunarak davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; davanın maddi tazminat yönünden kabulü ile net 494.921,44 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 11.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ye ödenmesine, net 32.793,54 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 11.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ye ödenmesine, davanın manevi tazminat yönünden kısmen kabulü ile net 47.500,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 11.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ye ödenmesine, net 22.500,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 11.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ye ödenmesine, net 25.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 11.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ye ödenmesine, net 25.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 11.06.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı ...'ye ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı ... İnşaat vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur raporunun hatalı olduğunu, bu nedenle hesap edilen tazminatların da yanlış olduğunu, ölüm ile davalının eylemleri arasında uygun illiyet bağı olmadığını, davalının kusuru bulunmadığını, yapılan işin sağlık problemine sebep olacak nitelikte olmadığını, doğal bir ölüm yaşandığını, davacıların murisinin hastalığını işverene bildirmediğini, iş saatleri dışında öldüğünü, tazminat tutarının maddi gerçeklikten uzak ve hukuka aykırı olduğunu, kaçınılmazlık faktörünün mevcudiyetinin incelenmesi gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... İnşaat vekili istinaf dilekçesinde özetle; olayın iş kazası niteliğinde olmadığını, davacının iş yeri dışında Yüzyıl parkının bulunduğu yerde iş saatleri dışında kalp krizi geçirerek vefat ettiğini, tanık beyanlarıyla ve Adli Tıp Kurumu Ölüm Belgesi ile olayın doğrulandığını, illiyet bağı için yapılan işle kaza arasında bağ bulunması gerektiğini, SGK soruşturmasında davacının kalp krizinden kimsenin tesiri olmadan gerçekleştiği hususunda tespit yapıldığını, davalıdan talep edilebilecek bir hak ve alacak bulunmadığını, hatalı ve eksik incelemeye dayalı rapor doğrultusunda karar verildiğini, kazadan sorumlu olması için işverenin kusurunun kanıtlanması gerektiğini, iş kazası olduğu kabul edilecek olsa dahi illiyet bağı ve kusur şartlarının bulunmadığını, davacının iş yerinden izin alarak şantiyeyi terk ettiği sırada olayın meydana geldiğini, kusur raporunda davacının yaşı, bünyesel özellikleri, genetik özellikleri gibi faktörlerin incelenmediğini, çelişki giderilmesi amacıyla farklı kurul tarafından düzenlenen raporun da aynı nitelikte olduğunu, hesaplamalarda TRH-2010 tablosunun esas alınmasının hatalı olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını, davalının tüm önlemleri aldığını, %80 kusur oranının fahiş olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı işveren nezdinde iş makinası operatörü olarak çalışmaktayken 11.06.2012 tarihinde geçirdiği kalp krizi sonucu vefat ettiği, usul ve yasaya uygun hükme esas alınan içerisinde Kalp ve Damar Cerrahı Uzmanı ve İş Güvenliği Uzmanlarının bulunduğu bilirkişi heyet raporu uyarınca davalıların kazanın meydana gelmesinde %80 (%40 Özka İnşaat, %40 ... İnşaat), müteveffanın ise %20 kusurlu olduğunun belirtildiği, İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesinin meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespiti yönündeki 2014/323 E. 2015/773 K. sayılı ilamı Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2016/5557 E., 2017/6960 K. sayılı ilamı ile kesinleştiği, bu nedenle davalıların olayın iş kazası olmadığı yönündeki istinaflarının haklı bulunmadığı, iş kazası sonucu oluşan maddi zararın tespiti bakımından düzenlenen hesap bilirkişisi raporunun usul ve yasaya uygun, denetime elverişli bulunarak hükme esas alındığı, davalıların istinaf sebeplerinin haklı bulunmadığı gerekçesiyle davalıların istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... İnşaat vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebeplerle aynı doğrultuda kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir.

2.Davalı ... İnşaat vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki sebeplerle aynı doğrultuda kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının yakınlarının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 ncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci, 36 ncı, 40/4 üncü maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74 üncü ve 417 nci maddesi, 5510 sayılı Kanun'un 13 üncü maddesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi.

3. Değerlendirme
1.İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işverenin iş yerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu olay tarihinde yürürlükte bulunan İş Kanunu'nun 77 nci maddesinin açık buyruğudur. İşveren, çalışanlarının işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup, bu çerçevede işçisinin yasal sınırları aşar süratte araç kullanmasını önlemek için gerekli tedbirleri alması, risklerden kaçınması, kaçınılması mümkün olmayan riskleri analiz etmesi, risk değerlendirmesi yapması ve/veya yaptırması, teknik gelişmelere uyum göstermesi, tehlikeli olanı, tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmesi, mesleki riskleri önlemesi, eğitim ve bilgi verilmesi dahil her türlü tedbiri alması, gerekli araç ve gereçleri sağlaması, sağlık ve güvenlik tedbirlerini değişen şartlara uygun hale getirmesi ve mevcut iş yerinin iyileştirilmesi için çalışmalar yapması gerekmektedir.

2.İş kazası hukuki sebebine dayalı tazminat davalarında olayın gerçekleşme şeklinin tarafların gösterdiği deliller dikkate alınarak her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya konulması ve giderek kusur oranlarının bu olaya uygun şekilde belirlenmesi gerektiği açıktır.

3.Öte yandan kaçınılmazlık; hukuksal ve teknik anlamda; fennen önlenmesi mümkün bulunmayan başka bir anlatımla, işverence mevzuatın öngördüğü tüm önlemlerin alınmış olduğu koşullarda dahi önlenmesi mümkün bulunmayan durum ve sonuçları ifade eder. Olayın önlenemezliği hususunu açmak gerekirse; buradaki önlenemezlik olayla ilgili değildir. Önlenemezlik unsuru, tamamen davranış normu ve borca aykırılıkla ilgili olup alınabilinecek tüm tedbirler alınmış olunsa dahi bir davranış normunun veya sözleşmeden doğan bir borcun ihlalinin ifadesidir. Yani olay önlenemez olmasına rağmen bir davranış kuralına ya da sözleşmeden doğan borca aykırılık önlenebiliyorsa artık kaçınılmazlıktan söz etme imkanı yoktur.

4.Kalp krizi sonucu gerçekleşen iş kazalarında kaçınılmazlığın söz konusu olmayacağı dikkate alınarak işveren kusuru ile bünyesel faktör arasındaki dağılımın ne miktarda olduğunun tespiti gerekmektedir. Zira, kaçınılmazlıktan farklı olarak bünyesel faktörden davalı işverenin sorumlu tutulması mümkün değildir.

5.Dosya kapsamından sigortalının 11.06.2012 tarihinde ...-Özka Adi Ortaklığı nezdinde iş makinası operatörü olarak çalışmakta iken yol yapım çalışması esnasında, kalp krizi geçirmesi sonucu hayatını kaybettiği, meydana gelen ölüm olayı ile ilgili olarak düzenlenen Adli Tıp Kurumunun 23.07.2012 tarihli raporunda; kişinin ölüm nedeninin kalp yetmezliği ve koroner arter hastalığı sonucu meydana geldiğinin belirlendiği, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından olayın iş kazası olarak kabul edilmediği, olayın iş kazası olduğunun tespiti için açılan davada İstanbul Anadolu 21. İş Mahkemesinin meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespiti yönündeki 2014/323 E., 2015/773 K. sayılı ilamı Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 2016/5557 E., 2017/6960 K. sayılı ilamı ile kesinleştiği, hükme esas alınan içerisinde Kalp ve Damar Cerrahı Uzmanı ve İş Güvenliği Uzmanlarının bulunduğu bilirkişi heyet raporu uyarınca davalıların kazanın meydana gelmesinde %80 (%40 Özka İnşaat, %40 ... İnşaat), müteveffanın ise %20 kusurlu olduğunun belirtildiği, Mahkemece bu rapora itibar edilerek karar verildiği, ancak düzenlenen işbu raporun oluşa uygun olmadığı, bünyesel faktörlerin iş kazasının oluşumunda bir etkisinin olup olmadığı, tartışılıp irdelenmediği anlaşılmaktadır.

6.Tüm yukarıda açıklanan ilkeler ve yasa maddeleri doğrultusunda, Mahkemece yapılacak iş; öncelikle hüküm altına alınacak tazminat miktarlarına etkisi bakımından, aynı olaya ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından açılmış olan rücuan tazminat dava dosyasındaki kusur raporunun dosya kapsamına getirtilerek -verilen kararın kesinleşip kesinleşmediğinin gözetilerek- davacının kaza öncesi ve kaza sonrası dönemlere ait, temin edilebilen tüm tıbbi belge ve raporları dosyaya celp edildikten sonra yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda işverenden sigortalının şahsi sicil dosyasının tümü getirtilerek, işverenin sigortalının periyodik sağlık muayenelerini yaptırıp yaptırmadığı, bu muayenelerde kalp rahatsızlığı ile ilgili bir bulguya rastlanıp rastlanmadığı, şahsi dosyada "kalp rahatsızlığı" nedeniyle alınmış bir istirahat raporunun bulunup bulunmadığı, ölüm olayından önceki tarihlerde sigortalının bünyesini zorlayacak bir çalışma yaptırılıp yaptırılmadığı, olay günü sigortalıyı işyerinde rutin dışında bir gerginlik ve stres içine sokacak bir olayın cereyan edip etmediği araştırılmak, ayrıca, kalp krizinde, kişinin yaşının, beslenme şekli ve kültürünün, genetik özelliklerinin ve bünyevi yapısının, tütün bağımlılığı, alkol kullanımı, egzersiz durumunun, cinsiyetinin de faktör olduğu, sağlığının çeşitli faktörlerinin bir araya gelmesiyle bozulabileceği; ayrıca işyerinde çalışma şartlarının kalp krizini tetikleyip tetiklemediği hususlarının kusurun ağırlığının değerlendirilmesinde dikkate alınacağı işyeri hekimliği, işgücü sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman olan bir kardiyoloğun da yer alacağı bilirkişi heyetinden iş kazası ile çalışma şekli arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığı, illiyet bulunuyorsa kalp krizinin oluşumunda işverenin kusurunun bulunup bulunmadığının saptandığı, kusuru mevcut ise kusurunun ağırlığını, kalp krizinde işyeri koşullarının etkili olup olmadığını, sigortalının kendi bünyesinden kaynaklanan nedenlerin ne kadar etkili olduğunu ve tarafların iddia ve itiraz sebeplerinin değerlendirilmesini de kapsar şekilde tespit eden kusur raporu aldıktan sonra, belirlenecek kusur oranını Mahkemece hükme esas alınan 31.03.2022 tarihli hesap raporuna uygulamak, bu hesap raporundaki bilinen devre sonu olarak esas alınan tarihi ileri çekmemek ve bu tarihten sonra yürürlüğe giren asgari ücretteki farkları rapora yansıtmamak suretiyle alınacak raporu hükme esas almaktan ve taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakları da gözeterek (özellikle davacıların istinaf ve temyiz yoluna başvurmadığının) davacıların talepleri doğrultusunda karar vermekten ibarettir.

7. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

8. O halde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada bozma sebebine göre temyiz eden davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesinin istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

24.04.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.