YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/5837 E.  ,  2023/6315 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1425 E., 2023/171 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kastamonu İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/424 E., 2022/56 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi karar davacılar vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; müteveffa ...'nun 17.02.2010-13.08.2012 tarihleri arasında davalı Kastamonu Tv'de kameraman, muhabir ve gazeteci olarak sigortasız bir biçimde kesintisiz olarak çalıştırıldığını, müteveffa ... ile imzalanmış ve Kuruma bildirimi yapılmış bir işe giriş bildirgesi bulunmadığını beyanla müteveffa ...'nun 17.02.2010-13.08.2012 tarihleri arasında davalı işveren bünyesinde kesintisiz olarak bir fiil çalışmalarının ve prime esas kazancının tespiti ile bu çalışmalarına ait yatırılmayan primlerin işverenden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Fer'i müdahil vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacı tarafça iddia edildiği şekilde müteveffa sigortalının bir çalışmasının bulunmadığını, çalışması sürecinde davalı işveren primleri eksik yatırmış olsa fark edilmemesinin mümkün olmadığını, murislerin geriye dönük olarak hizmet tespiti istemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.

Davalı şirket tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulü ile, davacıların murisi ...'nun (TC:52963222326) davalıya ait 2.6020.01.01.1027926.037.01-13 sigorta sicil numaralı iş yerinde 26.10.2011-13.08.2012 tarihleri arasında brüt asgari ücret üzerinden fiilen ve sigortalı olarak hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, (taleple bağlı kalınarak) fazlaya ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde, tanık beyanları ile müvekkillerinin oğlunun stajyer gibi değil kameraman olarak fiilen çalıştığının kanıtlandığı, eksik inceleme ve araştırma neticesinde hüküm kurulduğunu, davacının stajdan sonra da çalışmaya devam ettiğini ileri sürmüştür.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; davanın hak düşürücü süreden reddi gerektiğini, davalı işyerinde davacılar murisinin staj dönemi haricinde çalışmasının bulunmadığını, yöntemince araştırma yapılmadığını, davanın yöntemince ispatlanamadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacılar vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacılar murisi ...'nun 17.02.2010-13.08.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada, davacılar murisi ...'nun davalı işveren yanında 17.02.2010-13.08.2012 tarihleri arasında kameraman, muhabir, gazeteci olarak sigortasız olarak çalışmasının tespitinin talep edildiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; davacılar murisinin davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta davacılar murisinin çalışmasının geçtiği iddia edilen davalı şirketin Kastamonu Vergi Dairesi nezdinde 12.02.2010-17.09.2012 tarihleri arasında vergi mükellefiyeti mevcut ise de; davalı şirketin 1022976 sicil numaralı işyerinin 26.11.2011 tarihinde kanun kapsamına alındığı, 12.02.2012 tarihinde ise kapsamdan çıkarıldığı bildirilmekle, talep konusu dönem bakımından davalı işyerinin 17.02.2010-26.11.2011 ile 12.02.2012-13.08.2012 tarihleri arasında kapsamda olmadığı anlaşılmıştır. Buna göre mahkemece davalı şirketin Kastomunu TV işyerinin hangi tarihte faaliyette olduğunun tespiti bakımından Radyo ve Televizyon Üst Kurulu ile gerektiğinde Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’ndan yayın hayatına başlama ve sonlandırma tarihlerinin sorulmasına, getirtilen kayıtlara göre davalı işyerinin uyuşmazlık konusu dönemin tamamında faal olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalı, diğer taraftan davacılar murisinin davalı işveren nezdinde çalışmalarını bilen daha fazla kamu tanığı tespit olunarak dinlenmeli, özellikle davalı işyerinde davacı adına düzenlenen Staj Başarı Formunda imzaları bulunan İşyeri Yetkilisi Aydın Dibekoğlu, Bölüm Amiri ... ve Yapımcı Çağlar Gökmen'in adresleri tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, ayrıca Staj Başarı Formunda davacılar murisinin 20.06.2011-24.08.2011 tarihleri arasında staj döneminin yazılı olduğu nazara alınarak, bu dönem dışında davalı işveren yanında geçtiği iddia edilen çalışmalarına ilişkin uyuşmazlık, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan nedenlerle,
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.