YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/5832 E.  ,  2023/5559 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1932 E., 2023/533 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 17. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/89 E., 2021/133 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıcının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.11.1987 tarihinden 27.02.1988 tarihleri arasında dava dışı Gürcan Hotel ünvanlı işyerinde çalıştığını, bu çalışmasına ilişkin işe giriş bildirgesinin kuruma verildiğini, ancak dönem bordrolarında adına hizmet bildirilmediğinden kurumca çalışmasının sigorta primlerinin yatırılmadığından sigortalı hizmet olarak tespit edilmediğini, bu nedenle sigorta başlangıcının 01.11.1987 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı kurum vekili, davacının varsa çalışma olgusunun usulünce ispatlanması gerektiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini, kurum işlemlerinin yerinde ve yasal mevzuata uygun olup, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının ... sicil sayılı Gürcan Otel Hulusi Gürcan ünvanlı işyerinde 01.11.1987 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının, sigorta başlangıcının bu tarih olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı SGK vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.11.1987 tarihinin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu, 108 inci, maddesi hükümleridir.

506 sayılı Kanun'un 108 inci maddesi gereğince sigortalılık başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin açılan her dava, sigortalılığın saptanması istemini de içerdiğinden, aynı Kanunun 79/10 uncu maddesi kapsamında bir günlük çalışmanın belirlenmesi davasıdır. Bu nedenle hizmet tespiti davalarındaki kanıtlama yöntem ve ilkeleri benimsenip uygulanmalı, başka bir anlatımla, sigortalılıktan söz edilebilmesi için, çalışmanın varlığı, hizmet tespiti davaları yönünden kabul edilen yöntem ve ilkelere uygun biçimde saptanmalıdır.

Sigortalılığın tespitinde, yöntemince düzenlenerek yasal hak düşürücü süre içerisinde Kuruma verilen sigortalı işe giriş bildirgesi, ilgilinin işe alındığını gösteren yazılı delil niteliğinde ise de sigortalılığın kabulü açısından tek başına yeterli kabul edilemez ve bu kapsamda çalışma olgusunun da inandırıcı ve yeterli delillerle ispatlanması gerekmektedir. Bu amaçla; sigortalı işe giriş bildirgesinin Kuruma veriliş tarihi, bildirgedeki kimlik bilgilerinin, varsa imza ve fotoğrafın davacıya ait olup olmadığı, davacıya verilen sigorta sicil numarasının hangi yılın serilerinden olup sonraki dönemde gerçekleşen hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı saptanmalıdır.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece tarafların sunduğu deliller ile yetinilmeyerek, kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmek suretiyle, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

Bu amaçla hizmeti ortaya koyabilecek belgeler, varsa Kurum görevlileri tarafından düzenlenen rapor ve tutanaklar getirtilmeli, yine davalı iş yerinde aynı dönemde bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, gerektiğinde aynı çevrede faaliyet yürüten işverenler ve bunların çalıştırdığı kimseler yeniden Kurum ve Kolluk marifetiyle yöntemince belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, böylelikle iddianın somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde kanıtlanıp kanıtlanmadığı değerlendirilmelidir. (HGK 29.06.2005 gün ve 2005/21-409- 413, 23.12.2009 gün ve 2009/10-581-619, 10.02.2010 gün ve 2010/10-72-72, 21.09.2011 gün ve 2011/10-527– 552)

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada,davacı adına dava dışı Gürcan Otel-Hulusi Gürcan unvanlı ... sicil no.lu iş yerinden 01.11.1987 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği,iş yeri tescil bilgilerinde ise aynı adreste ancak işin mahiyeti inşaat olarak belirtilmiş olup inşaat iş yerinin 13.05.1986-24.03.1988 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu, iş yerinin 1986/2 ve 3. dönem bordrolarının bildirildiği, davacı tanıkları yanında bordro tanıklarının dinlendiği ancak dinlenen tanık beyanlarının birbiriyle çelişkili olduğu ve bu çelişkiler giderilmeden mahkemece,eksik inceleme ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

2.Dosya kapsamında bordro tanıkları olarak dinlenen ve 28.02.1987 çıkış olmak üzere iş yerinden bildirimleri olan tanıklardan ... Hulusi Gürcan'a ait otel iş yerinde davacı ile birlikte çalıştıklarını, davacının garsonluk yaptığını beyan ederken diğer bordro tanığı ... ise Gürcan Otel'in inşaatında harç kardığını ve davacıyı tanımadığını beyan ettiği dolayısıyla sigorta çıkışları aynı tarihli olan işyerinin iki sigortalısının beyanlarının çelişkili olduğu, öte yandan dosya kapsamında davacı tanıkları ...,... ve ... ise davacının Gürcan otelde çalıştığını, ... davacının resepsiyon görevlisi, ... ise çay servisi yaptığını beyan ettiği anlaşılmıştır.

3.Mahkemece, iş yerinden başkaca bildirilen sigortalının da beyanını da almak suretiyle işe giriş bildirgesinin tanzim edildiği tarih itibariyle davacının otel inşaatında mı, otel olarak faaliyete geçmiş olan otel işletmesi iş yerinde mi çalıştığı açıklığa kavuşturulmalı, bu durumun açıklığa kavuşturulabilmesi için iş yeri tescil bilgilerinde de belirtilen ada parsel bilgileri üzerinden yapılacak araştırmayla inşaat işyeri ile ilgili Belediyeden ruhsat kaydı, tadilat kayıtları, iskan raporu, abonelik vb. bilgi ve belgeler istenilmeli, yine otel iş yerinin hangi tarihte faaliyete geçtiği, ruhsat, çalışma izni vs.belgeler de celbedilmek suretiyle belirlenmeli, bu belirlemeler kapsamına göre yöntemince SGK, vergi, belediye ve emniyet aracılığıyla dava dışı iş yerinin dava konusu dönemdeki komşu iş yerleri ve çalışanları tespit edilerek beyanları alınmalı, bu araştırmalar sonucu kamu tanığı bulunamadığı takdirde çalışma olgusunu bilebilecek komşu işyeri ve çalışanların kimler olabileceği hususunda davacı beyanı alınarak belirlenmeli, bu kişilerin çalışma kayıtları da Kurumdan istenilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.