YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/5824 E.  ,  2023/5558 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2479 E., 2023/445 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/3 E., 2022/218 K.

Taraflar arasındaki (1) gün sigortalı çalıştığının ve bu tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararın davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.05.1989 tarihinde Selgun Giysi San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait... sicil sayılı İzmit'de bulunan işyerinde işe girdiğini, işverenin 01.05.1989 tarihli işe giriş bildirgesini davalı kuruma verdiğini, müvekkilinin sigortalılığının bu tarihte başladığını, fakat kurumun, müvekkilinin 01.05.1989 tarihli işe giriş bildirgesine göre ... sicil sayılı işyerinde hizmet akdine dayalı olarak en az 1 gün çalıştığını ve sigortalılık başlangıç tarihini 18 yaşını doldurduğu 15.10.1993 tarihi olarak kabul etmediğini belirterek, müvekkilinin 01.05.1989 tarihinde... sicil sayılı iş yerinde en az 1 gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 15.10.1993 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, hizmet tespiti 5 yıllık hakdüşürücü süreye tabi olduğunu, hakdüşürücü süre nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, davanın sadece tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını, tanıkların işyerine ait bordro tanıkları veya komşu işyeri çalışanlarından olması gerektiğini, kurum kayıtlarının aksinin ispatlanamadığını, çalışma olgusunun somut olarak ispatlanamadığın beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulü ile, davacının, ... sicil numaralı işyerinde 01.05.1989 tarihinde 1 gün çalıştığının tespiti ile, sigorta başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 15.10.1993 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde, kurumun davada fer' i müdahil olması nedeniyle aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, kurum kayıtlarına göre davacının tespit talep edilen dönemde herhangi bir çalışmasının bulunmadığından kurum kayıtlarının aksinin ispatlanması gerektiğini, somut davada davacı tarafça çalışma olgusunun ispatlanamamış olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Mahkemece İzmit İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünden eğitim durumu araştırılmış, tanıklar dinlenmiştir.

Davacı dava dışı... sicil sayılı Selgun Giysi San. ve Tic. Ltd. Şti. adına tescilli iş yerinden verilen 01.05.1989 tarihli işe giriş bildirgesine istinaden sigorta başlangıç tarihinin tespitini talep etmiştir.

Kuruma başvuru şartının yerine getirilmiş olduğu, dava dışı işyerinin tescil dosyasının getirtilip, talep tarihi itibariyle işyerinin kanun kapsamında bulunduğu, verilmiş olan işe giriş bildirgesinin verildiği yılın serilerinden olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı adına dava dışı ... sicil sayılı Selgun Giysi San. ve Tic. Ltd. Şti. isimli işyerinden 01.05.1989 tarihinde işe giriş bildirgesinin verildiği, sigortalının işe alındığı tarihin 01.05.1989 olarak belirtildiği, dinlenen bordro tanıklarının davacının çalışmasını doğruladıkları, davacının tespit tarihinde yaşı küçük olsa da, dinlenen tanık beyanlarından ve yapılan araştırmalardan davacının üretime yönelik olarak halı dokuma işçisi olarak çalışmış olduğu, çıraklık durumunun söz konusu olmadığı anlaşılmakla ve işe giriş bildirgesi verilmiş olmakla hak düşürücü süre söz konusu olamayacağından mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş olması isabetli olduğu ..." gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 01.05.1989 tarihinde... sicil sayılı iş yerinde en az 1 gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 15.10.1993 tarihi olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesinin II. fıkrasının D bendi.

Davanın yasal dayanağı olan 506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin II numaralı fıkrasına, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle eklenen (D) bendinde “El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hakkında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85 inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı olabilirler.” düzenlemesine yer verilmiş, sonrasında 06.08.2003 günü yürürlüğe giren 4958 sayılı Kanunun 57 nci maddesiyle söz konusu bent ilga edilmiş olup yürürlükten kaldırmaya yönelik yasama işleminin geriye yürütüleceğine ilişkin herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından, şu durumda 09.07.1987–05.08.2003 (dahil) dönemi bakımından bentte yazılı nitelikteki hizmetin 506 sayılı Kanun hükümleri gereğince uzun vadeli sigorta kollarına tabi zorunlu sigortalılık olarak değerlendirilemeyeceği belirgindir.

3. Değerlendirme
1.Somut dava, yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında irdelendiğinde, Kurum işyeri tescil bilgilerine göre mahiyetin ipek halı imalatı ve ticareti şeklinde belirlendiği,öte yandan dosya kapsamında dinlenen tanıklardan...'in davacının halı dokuma işçisi olarak çalıştığını,yine tanık ...'ın davacının şirketin işyerindeki faaliyetinin ipek halı imalathanesi olduğunu belirterek davacının da dokuma işi yapmış olabileceğini beyan ettiği,öte yandan tanık ...'in işyerinde hem halı imalatı hem de giysi imalatının aynı binada yapıldığını belirterek davacının ilk önce hem giyim bölümünde satış sonrasında halı imalat bölümünde çalıştığını, tanık ...'ün de davacının iş yerinde dikiş üzerine çalışma yaptığını beyan etmiş olması karşısında, Mahkemece evveliyatla dava konusu çalışmanın geçtiği belirtilen ve işe giriş bildirgesi verilen... sicil no.lu iş yerinin bulunduğu adreste ipek halı imalatı dışında başkaca bir faaliyetinin olup olmadığı, var ise işverenin bu faaliyetine yönelik Kurum iş yeri tescil bilgileri ve vergi mükellefiyet dönemleri belirlenmeli,bu işyerine ait dava konusu döenm bordroları da getirtilmek suretiyle bu işyerinde dava konusu dönmede bildirimi yapılmış olanlardan resen belirlenecek olanları tanık olarak da dinlenmek suretiyle davacının bu faaliyet alanlarından hangisi yada hangilerinde hangi tarihlerde çalıştığı hususu da belirlenmek suretiyle uyuşmazlık konusu 01.05.1989 işe giriş tarihi ve işe giriş tarihinden sonraki dönemde, davacının anılan Kanun kapsamında malûllük, yaşlılık ve ölüm sigorta kolları bakımından 85 inci madde gereğince isteğe bağlı sigortalılık başvurusunun da bulunmadığı gözetilerek, işverene bağlı olarak yerine getirdiği faaliyetin “el halıcılığı dokuma işi” niteliğinde olup olmadığı tereddütsüz şekilde belirlendikten sonra, yapılan işin el halıcılığı kapsamında olduğunun anlaşılması halinde davanın reddine, aksi halde elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

2. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve Yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

17.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.