YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/5354 E.  ,  2023/6063 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/318 E., 2023/517 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/212 E., 2021/254 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı şirketin "Merkez mahalle, Uğurmumcu..... ..." adresinde bulunan şubesinde 17.11.2008 tarihinden 02.08.2016 tarihine kadar işçi olarak çalıştığını, davacının 17.11.2008 - 02.08.2016 tarihleri arasında davalının işyerinde sigortalı olarak çalıştığının ve bu süre içerisinde eksik ödenmiş bulunan sigorta primlerinin tespitini talep etmiş, davacı vekili 26.05.2021 tarihli dilekçesi ile davacının davalı işyerinde 17.11.2008-30.07.2013 tarihleri arasında çalıştığını, buna göre dava konusu taleplerinin 17.11.2008 tarihinden davacının sigortalı çalışmasının bildirildiği 19.12.2011 tarihine kadar olduğunu belirterek maddi hatanın düzeltilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı şirket tarafından davaya cevap verilmemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, kurumlarınca işveren tarafından verilen bildirge ve bordrolara göre işlem yapıldığını belirterek usul ve yasaya aykırı açılan davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının davasının kabulü ile, davacı ...'in 17.11.2008-19.12.2011 tarihleri arasında davalı işyeri nezdinde hizmet akti ile çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde;Davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, talep edilen dönemin tümü kabul edilmemesine rağmen davanın kısmen kabulü yerine kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, tespiti talep edilen çalışmanın sona erdiği tarih itibariyle 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, öncelikle hak düşürücü süre yönünden davanın reddi gerektiğini, davacının talep konusu dönemde çalıştığını ispatlayamadığını, aksi takdirde davanın ispatlanamaması nedeniyle esastan reddine karar verilmesine gerektiğini, kurumun feri müdahil konumunda olması nedeniyle aleyhine hüküm kurulmaması gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Fer'i müdahil SGK'nın istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 17.11.2008-19.12.2011 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

2. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işverenin tekstil atölyesinde 17.11.2008-30.07.2013 tarihleri arasında çalıştığını, ancak fer'i müdahil Kuruma sigortalılığının 19.12.2011 tarihinde bildirildiğini beyanla,17.11.2008-19.12.2011 tarihleri arasında sigortasız olarak çalışmasının talep edildiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş ise de; davacının davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta davacının çalışmasının geçtiğini iddia ettiği davalı şirkete ait tekstil atölyesi Çatalğazı Belediye İşhanı'nda kurulu olup, Belediye kayıtlarına göre davalı şirket ile Belediye Başkanlığı arasında 01.10.2006 -01.10.2016 tarihleri arasında geçerli kira sözleşmesi mevcut ise de; davalı şirketin "Tekstil Konfeksiyon Üretim Satış" mahiyetli 1050029 sicil numaralı işyerinin 13.07.2011 tarihinde kapsama alındığı, öte yandan Karaelmas Vergi Dairesi nezdinde davalı şirketin "Çatalağzı Belediye İşhanı" şubesinden 08.07.2011-20.11.2015 tarihleri arasında şube kaydı bulunduğu anlaşılmakla, talep konusu dönem bakımından davalı işyerinin 17.11.2008-13.07.2011 tarihleri arasında kapsamda olmadığı, dolayısıyla dinlenen bordro tanıklarının bir kısmının davalı işyerinde sigortalı çalışmalarının 13.07.2011 tarihinde başlamış olduğu, diğer taraftan komşu işyeri tanığı olarak beyanlarına başvurulan kamu tanıklarının ise davacıyı tanımadıkları anlaşılmıştır. Buna göre mahkemece davacının 13.07.2011 tarihinden önceki çalışmasını bilen daha fazla kamu tanığı tespit olunarak dinlenmeli, davalı işyerinde o tarihte müdür, amir, şef, ustabaşı gibi işyeri çalışanları, davalı işyerinden ve davacıdan sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, ayrıca davacının 30.01.2010-21.09.2011 tarihleri arasında ... Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğü tarafından yapılan bildirimlerinin mesleki eğitim kapsamında davalı işveren yanında geçtiği iddiası ile ilgili olarak ... Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğünden davalı şirket ile Milli Eğitim Müdürlüğü arasında davacı adına imzalanan çıraklık sözleşmesine ilişkin kayıtlar getirtilmek suretiyle dosya kapsamında yeterli ve gerekli tüm soruşturma yapılarak bordro tanıklarının sigortalı bildiriminin başladığı tarihten önceki çalışma iddiasına ilişkin uyuşmazlık, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.