YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/5350 E.  ,  2023/6311 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/4119 E., 2022/2201 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Van 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/700 E., 2019/539 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı şirkete ait Ağansoy Oteli isimli işyerinde ilk 3 sene kat görevlisi olarak, 6 yıl ise resepsiyon görevlisi olarak çalıştığını, hizmet dökümüne bakıldığında ise iki ayrı şirket üzerinden cüzi sürelerde davacının hizmetinin bildirildiğini beyanla 01.04.2007-17.11.2016 tarihleri arasında davalı yanında çalıştığı sürelerin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı şirket tarafından davaya cevap verilmemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; hizmet tespiti davası ile alacak davasının tefrik edilmesi gerektiğini, işçi alacağı yönünden davalı kurumun husumet nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiğini, açılan davayı kabul etmediklerini, davacının iddia ettiği yılların zamanaşımına uğradığını, davacının haksız taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulü ile, davacının davalı işyerinde 04.06.2015 ile 31.10.2016 tarihleri arasında toplam 507 gün süre ile çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece yeterli araştırma ve değerlendirme yapılmadan salt bilirkişi raporuna dayanılarak karar verildiğini, dava konusunun bilirkişi incelemesini de gerektirmediğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda bordro tanıkları dışındaki davacı tanıklarının beyanlarının dikkate alınmadığını, mahkemeye sunulan resimlerin de dikkate alınmadığını, komşu işyeri tanıklarının beyanlarının dikkate alınması gerektiğini, bordro tanıklarının beyanlarının birebir aynı olduğunu, işveren kayıt ve beyanları doğrultusunda verilen kararın hatalı olduğunu, davacının işten çıkış tarihinde bir uyuşmazlık bulunmasa da ilk işe başlangıç tarihinin 01.04.2007 olduğunu, bu hususun komşu işyeri tanıkları ve fotoğraflar ile de ispatlanmış olduğunu, sunulan resimlerin iş yerinde çekildiğini, davacının değişiminin resimlerden anlaşılacağını, sunulan resimlerdeki kişilerin kimler olduğunun, resimlerin çekiliş tarihlerinin araştırılması gerektiğini, mahkemece bu yönde hiçbir işlem ve araştırma yapılmadığını, salt bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilemeyeceğini, bilirkişi raporuna yapılan itirazların da dikkate alınmadan rapordaki eksiklikler giderilmeden karar verildiğini, mahkemenin resen araştırma yetkisinin bulunduğunu, komşu iş yeri tanıkları ile resimler dikkate alındığında talebin tümüyle kabulünün gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; mahkemece eksik inceleme ile karar verildiğini, tanık beyanlarının muğlak ifadeler barındırdığını, davacının çalışmasının hiçbir kuşku ve duraksamaya yer verilmeyecek şekilde tespitinin gerektiğini, tanık beyanlarında davacının tam olarak çalışma tarihi ve süresinin belirtilemediğini, yerel mahkemece tanıklar dışında herhangi bir delil değerlendirmesi yapılmadığını ileri sürmüştür.

Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde; mahkemenin değerlendirme kısmındaki hüküm gerekçesi ile kısa hükmün gerekçesinin çelişkili olduğunu, salt tanık anlatımları ile çalışma olgusuna karar verilemeyeceğini, 5510 sayılı Kanun kapsamında öncelikle kurum ve işveren kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, davacının çalışmaları bakımından kurum kayıtlarının esas olduğunu, bu kayıtların aksinin ancak eş değer delil ile ispatlanması gerektiğini, Yargıtay içtihatlarında belirtilen re'sen araştırma ilkesi gözetilerek, davacının hizmetlerinin tespiti bakımından komşu işyeri tanıkları, bordro tanıkları ve işyerinde görevi gereği davacıyı tanımış olması olağan olan kişilerin bilgi ve görgülerine başvurulması gerektiğini, bu şekilde davacının fiili çalışmasının hiçbir kuşku ve duraksamaya yer verilmeyecek şekilde tespiti gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353-(1)-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Davalı vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile benzer sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 01.04.2007-17.11.2016 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.) Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.) Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı şirkete ait Ağansoy Otelinde 01.04.2007-17.11.2016 tarihleri arasında kat görevlisi ve resepsiyon görevlisi olarak geçen hizmetlerinin tespitinin talep edildiği, dava konusu edilen dönem içerisinde davacının 01.02.2015-03.06.2015 ve 01.11.2016-19.11.2016 tarihleri arasında davalıya ait 1008167 sicil numaralı işyerinden bildiriminin yapıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda davacının bildirimi yapılan iki ayrı dönem arasındaki süre olan 04.06.2015 ile 31.10.2016 arasında geçen hizmetleri yönünden davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmış olup, davacının davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.

Davacının çalıştığı iddia edilen davalı şirkete ait işyerinin otel olması sebebiyle; işyerinin çalışmaları kolluk kuvvetleri ve idari birimler denetimi altında yapıldığı gözetilerek; mahkemece ilgili emniyet birimi, ilgili belediye ve turizm il müdürlüklerinden davacının yazışma ve belgelerde isminin geçip geçmediği araştırılmalı; söz konusu Kurumlardan uyuşmazlık konusu dönemde çalışmaları bulunan kişilere ait listeler varsa getirtilerek, davacının çalışmasını bilen daha fazla kamu tanığı tespit olunarak dinlenmeli, davalı işyerinde o tarihte müdür, amir, şef, ustabaşı gibi işyeri çalışanları, davalı işyerinden ve davacıdan sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, komşu işyeri tanıklarının da tespiti yapılarak dinlenilmeli, ayrıca davacının talep konusu dönem içerisinde kalacak şekilde 29.11.2011-28.01.2012 tarihleri arasında 1082507 sicil numaralı Tunay Elektrik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işyerinden yapılan 4/a sigortalılık bildirimleri ile 02.07.2013-31.12.2013 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında yapılan bildirimlerinin de araştırılması suretiyle davacının çalışma iddiasına ilişkin uyuşmazlık, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.