YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/5274 E.  ,  2023/7118 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1219 E., 2023/289 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/371 E., 2020/122 K.

Taraflar arasındaki ölüm aylığı bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili; davacının babasının 27.06.2019 tarihinde vefat ettiğini, eşinin 13.07.2014 tarihinde vefat ettiğini, davacının eşinden dolayı dul maaşı aldığını, babasından da aylık bağlanması için kurumu müracaat ettiklerini, kurumun 5510 sayılı Kanun'un 54 üncü maddesi gereğince sadece tercih edilen aylığın alınabileceğini gerekçesi ile taleplerinin reddedildiğini, kurumun işleminin yerinde olmadığını, daha önce aynı konuda açmış oldukları davaların kabul ile sonuçlanıp Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiğini belirterek davacıya babasından yetim aylığı bağlanması talebinin reddine dair kurum işleminin iptali ile davacıya başvuru tarihinden itibaren yetim aylığı bağlanmasına karar verilmeni talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı vekili; davanın süresi içerisinde açılmadığını, dava konusu taleplerin zaman aşımına uğradığını, davacının eşinin ölümü üzerine eşinden aylık bağlandığını, davacının babasından aylık almasının kanun gereğince mümkün olmadığını belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; her iki müteveffanın sigortalının da ayrı ayrı işbu emekliliği hak edip maaş almaya hak kazandığını ve geride yasanın tanımladığı vasıfları taşıyan “dul eş” ve “dul kız”larını bıraktıklarını, bu hakkı talep etmekte müvekkilinin en doğal, en meşru yasal hakkı olduğunu, üstelik talep edilen meblağların da son derece cüz’i meblağlar olduğunu, müvekkili için hali refah sağlayacak nitelikte olmadığını, Sosyal Devlet İlkesi gereği olarak da bu aylıkların her ikisinin de ödenmesi gerektiği halde yanlış ve hakkaniyete aykırı 506 sayılı Kanun'un 68 ve 5510 sayılı Kanun'un 54/5 inci maddeleri dikkate alınarak fazla olan aylığı almaya hak kazandığı davacının eşi ...'tan ölüm aylığı almakta olması nedeniyle müvekkilinin vaki yetim aylığı talebinin reddedilmesi yönündeki kurum işleminin iptali istemlerinin reddine dair karar verilmesinin tamamı ile hukuka aykırı olduğunu, 506 sayılı Kanun'un geçici 91 inci maddesi karşısında, eşi üzerinden ölüm aylığı almakta olan davacının söz konusu aylığının kendi çalışmalarından kaynaklanmadığı belirgin bulunduğundan hak sahibi kız çocuğunun sıfatıyla babası üzerinden de ölüm aylığına hak kazandığı ve her iki aylığın bağlanması gerektiğinin açık olduğunu, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 21.03.2012 gün ve 2012/21-21 Esas - 2012/223 Karar sayılı ilamınında aynı görüş ve yaklaşım benimsendiğini, davacının babasından dolayı ölüm aylığına hak kazandığı tarih aralığında Kanun koyucu tarafından aranan tek şartın “sosyal güvenlik kanunları kapsamında çalışmama, bu kapsamdaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almama” olduğunu, dosya kapsamından da davacının kendi çalışmasından dolayı gelirinin bulunmadığının açık olduğunu, Mahkeme kararının kaldırılarak davanın ... Bölge Adliye Mahkemesinde yeniden görülmesine, davanın yeniden görülmesi mümkün değil ise hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden karar verilmek üzere yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının hem eşinin hemde babasının 5510 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu tarihte öldüğü, her ikisininde aynı sigorta koluna tabi olduğu, dul ve yetim aylıklarının bağlanması işlemlerinde hakkı doğuran olayın ölüm olduğu ve bu durumda da ölüm tarihinde geçerli olan yasanın uygulanması gerektiği, ölüm tarihleri itibariyle geçerli olan 5510 sayılı Kanun'un yukarıda açıklanan 54 üncü maddesi dikkatte alındığında hak sahibinin tercih ettiği tek maaşının hak sahibine ödenebileceğinin düzenleme altına alınmış olması nedeni ile davacıya hem babasının hem de eşinden dolayı aylık bağlanmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, yaşamlarını yitiren sigortalı eş ve baba üzerinden hak sahibi sıfatıyla çift ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 34 üncü, 54 üncü maddesi.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.