YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4935 E.  ,  2023/5226 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/402 E., 2023/389 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Afyonkarahisar 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/377 E., 2022/430 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkilinin 294 kayıt numarası ile 1994 yılının mart ayında Çay Orman İşletme Şefliği'nde mevsimlik işçi olarak işe başladığını, mevsimlik çalışmaların mart nisan mayıs ve eylül ekim kasım ayları olmak üzere iki dönem ve toplamda 6 aydan oluştuğunu, bu şekilde aralıksız olarak 13 yıl boyunca bu şefliğe bağlı olarak ardından ise Afyonkarahisar Çevre ve Orman Müdürlüğü'ne bağlı Salar Kasabasında mevsimlik işçi olarak çalışmaya devam ettiğini, yevmiye karşılığı puantaj sistemiyle çalışıldığını,davacının emeklilik işlemleri için SGK'na gittiğinde 01.03.1994 tarihinde işe girişinin yapıldığını ve sadece 11 gün prim ödendiğini, bunun dışında bir prim ödemesinin yapılmadığını gördüğünü belirterek l994 yılı mart ayından dava tarihine kadarki hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... İşletme Müdürlüğü vekili cevap dilekçesi ile özetle; davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini, keza davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, dava dilekçesinde belirtilen talebin hukuki dayanağının olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesi ile özetle; hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenine ilişkin olduğunu, resen inceleme ve araştırmaya tabi olduğunu,çalışma iddiasının resmi belgelerle ispat olunmasının gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesince: "Davanın kısmen kabulüne, davacının;
11.03.1994-14.03.1994 arası 4 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.1994-14.06.1994 arası 75 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.1994-14.12.1994 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.1994-14.06.1995 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.1995-14.12.1995 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.1996-14.06.1996 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.1996-14.12.1996 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.1997-14.06.1997 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.1997-14.12.1997 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.1998-14.06.1998 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.1998-14.12.1998 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.1999-14.06.1999 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.1999-14.12.1999 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.2000-14.06.2000 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.2000-14.12.2000 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.2001-14.06.2001 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.2001-14.12.2001 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.2002-14.06.2002 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.2002-14.12.2002 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.03.2003-14.06.2003 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı,
15.09.2003-14.12.2003 arası 90 gün Dönemin asgari ücreti karşılığı çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine," şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; mahkeme kararında fazlaya ilişkin talebin reddine karar verip bu sebeple kısmen red kararı vermiş olması hukuk mantığına aykırı düştüğünü, çünkü duruşmada taleplerinin bilirkişi raporunda verilen tarihler olduğunu söyleyerek ıslah niteliğinde beyanda bulunduktan sonra mahkemenin aynen talepleri gibi karar verdiğini ve bunun üzerine kısmen kabul kısmen red kararı verildiğini belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı OİM vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkemece verilen kararın yerinde olmadığı, davanın husumet yönünden reddi gerektiği, davanın Mulga Orman ve Su işleri Bakanlığına açıldığı, müvekkili kurum olan Orman Genel Müdürlüğü'nün bağlı bulunduğu bakanlıktan ayrı bir tüzel kişiliğin mevcut olduğunu, mahkeme kararında da ... olarak gösterilmekte oldukları davada husumet usulüne uygun bur şekilde idarelerine yöneltilmeyeceğini, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararında belirtilen eksikliklerin dikkate alınmadığını, davanın evveliyatında belirttikleri hak düşürücü sürenin geçtiği yönündeki beyanlarının da dikkate alınmadığını ve davanın esasına girilerek yargılama yapılmış olmasının da usul ve yasaya aykırı olduğunu, çifte kanaat bildiren, objektif ve bilimsel veriler taşımayan bilirkişi raporunun tanık beyanlarına itibar ederek çıkartmış olduğu tabloya esas alınarak karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; kurumlarının davalı olarak sıfatı bulunmadığını, ihbar üzerine davaya davalı yanında feri müdahil olarak katılacağını, davacının 18 yaşından önceki çalışmalarının da tespite karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacının çalıştığını iddia ettiği dönemde davalı işyerinde çalıştığının sabit olmadığını, dinlenen tanık anlatımlarında davacının davalı işyerinde çalıştığının tam olarak ispatlanamadığını, bozma ilamından sonra yeterli incelemenin yapılmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; taraf vekilleri istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 inci maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı SGK vekili dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2.Davalı vekili dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesidir.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu davada; davacı, dava dilekçesinde 1994 Mart ayından itibaren mevsimlik işçi olarak 2002-2003 tarihine kadar çalıştığının tespitini talep etmiş olup, Mahkemece, yazılı gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de dosyada yer alan bilgi ve belgeler karar vermeye elverişli görünmemektedir. Bu bakımdan; davalı işverenin kamu kurumu olduğu ve kamu kuruluşlarındaki çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu da göz önünde tutularak, çalışmanın geçtiği iddia edilen dönemin tamamına ait işveren nezdindeki puantaj kayıtları, ücret tediye bordroları ve konuya ilişkin tüm belgeler eksiksiz olarak getirtilmeli ve dikkatli incelenmelidir. Uyuşmazlığın çözümünde resmi ve yazılı kayıtlar esas alınmalı, anılan belge ve bordrolardan sigortalının imzasını içerenlerden, imza aidiyeti yönünden çekişme bulunmayanlar ile hata, hile, ikrah halleriyle sakatlığı iddia ve kanıtlanamayan belgelerin içeriklerinde gösterilen gün kadar çalışmanın karinesini teşkil edeceği göz önünde tutulmalıdır. Şayet işveren hiçbir kayıt ibraz edemiyorsa, bunun sebebi sorularak ve fiili imkansızlık varsa, talep konusu dönemde davalı işveren nezdinde çalışan amir, şef, memur vb. kişiler belirlenerek beyanlarına başvurulmalı, çalışılan işyerinde yapılmış kurum tespiti, tahkikat raporu, yerel denetim tutanağı olup olmadığı araştırılmalıdır. Davacıya ücretinin nasıl ödendiği, buna dair imzalı belgeler bulunup bulunmadığı, kaç gün çalışıldığına dair kayıtların kim tarafından tutulduğu sorulmalı, davacının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu, çalışmanın varlığı, sürekliliği ve süresi yöntemince araştırılmalı ve toplanan tüm kanıtlar yeniden değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir. Ayrıca 6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64 üncü maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7 nci maddesine eklenen 4 üncü fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma resen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya davalı yanında feri müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiş olup, eldeki dava, Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf sıfatının feri müdahil olduğu gözetilmelidir. Bunun yanında karar başlığında davalı olarak Orman Genel Müdürlüğü’nün gösterilmemesi de isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.