YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4912 E.  ,  2023/6420 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/235 E., 2023/175 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bilecik 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/15 E., 2021/798 K.

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali ile alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı SGK vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 25.03.2016 tarih ve 262 sayılı engelli sağlık raporunda %69 oranında engelli olduğunun belirtilmesi üzerine davacının emekli olduğunu, daha sonra davalı Kurumca kontrol muayenesine tabi tutulacağı ve bu nedenle ...'daki ilgili hakem hastanesine yönlendirildiğini, Kurum yazısının 31.05.2019 tarihinde kendisine ulaştığını, davacıya 3 ay süre verildiğini, davacının ... Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesine giderek muayenelerini tamamladığını, ancak Göğüs Hastalıkları bölümünün kontrol muayenesi vererek 3 ay sonra tekrar kontrole gelmesinin istendiğini ve bu durumun ... Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınan rapor ile de sabit olduğunu, sürecin uzamasının kendisinden kaynaklı olmadığını, raporun 31.08.2019 tarihinde ibraz edilmesi gerekirken, göğüs hastalıkları bölümünün kontrol muayenesi istemesi nedeniyle ancak 24.12.2019 tarihinde raporun tamamlanıp Kuruma ibraz edildiğini, ancak davalı Kurumca raporun geç ibraz edilmesi sonucu maaşından kesinti yapıldığını, geç teslim edilme sebebinin Kurum görevlilerine sözlü olarak anlatıldığını, ancak yapılan inceleme neticesinde kesinti yapıldığının söylendiğini, Kurum işlemlerinin yerinde olmadığını ileri sürerek, davacıya borç çıkarılmasına ve kesinti yapılmasına ilişkin kurum işleminin iptaline, kesilen tutarın belirlenerek ilk kesintinin yapıldığı tarihten başlamak kaydıyla faizi ile birlikte davacıya iadesine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve hukukî dayanaktan yoksun olduğunu belirterek, reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; somut olayda, kurum müfettişleri tarafından yürütülen incelemeler neticesinde Bilecik ve civar il ve ilçelerinde, usulsüz olarak sağlık raporu düzenlendiğinin tespit edildiği ve bu durumun adli mercilere intikal ettiği, bu sebeple yakın tarihte verilen sağlık raporlarının Kurumca inceleme altına alındığı, bu kapsamda Bilecik’ten verilen sağlık raporlarına ilişkin sigortalıların kontrol muayenesine tabi tutulmalarının uygun görüldüğü, davacının da Kurumun dosyada mevcut 23.05.2019 tarih ve 37345054-8012106 sayılı yazısı ile ... Yüksek İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesine sevk edilerek kontrol muayenesine tabi tutulduğu, raporun teslim edilmesi gereken tarihin 31.11.2019 tarih olması gerekirken, raporun 24.12.2019 tarihinde tamamlandığı, bu nedenle belirtilen süre içerisinde muayenesinin sağlanmadığından bahisle davacının maaşının kesildiği, ... Yüksek İhtisas Hastanesinin mahkemeye göndermiş olduğu cevabi yazısında; engelli sağlık raporu alınabilmesi için haftada 5 gün 10 dakikada bir 32 hastaya randevu verildiği, pazartesi, salı ve cuma günleri yetişkin engelli hasta heyeti, ... günü asker heyeti ve perşembe günü çocuk heyeti olduğunu, 5 gün sağlık kurulunun toplandığının bildirildiği, davacının 19.11.2019 tarihinde Bilecik 1. Noterliğince yapılan kesintinin iade edilmesi gerektiğine dair ihbarname gönderdiği, netice olarak Sosyal Güvenlik Kurumunu tarafından yapılan kesintinin de Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 2018/238 nolu genelgesi doğrultusunda yapıldığı anlaşılmakla, yeniden rapor alma sürecinin 3 ay süreyi aşması ... Eğitim Araştırma Hastanesinin yoğunluğundan kaynaklandığı, bu hususun ve ayrıca gecikmenin davacı asilin hata veya yanılgısından kaynaklanmadığı dosyaya kazandırılan bilgi ve belgeler ile tanık anlatımları ile ispatlandığı ve hüküm kurmaya ve denetime elverişli ek bilirkişi raporu da gözetilerek, davanın kabulüne;
1-SGK tarafından davacı hakkında maaş kesintisine ve davacı adına çıkartılan borç ile ilgili işlemlerin ayrı ayrı iptaline,
2-Kurum tarafından kesilen maaşın her bir kesinti tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı kurumdan alınarak davacıya ödenmesine,
3-06.11.2021 tarihli bilirkişi raporunun kararın eki sayılmasına, karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davanın kabulünün yerinde olduğunu ancak hükmün açık, HMK'nın 297 nci maddesine ve infaza elverişli olmadığını, mahkemece HMK 305/A maddesi uyarınca hükmün tamamlanmasına yönelik başvurularının değerlendirilmediğini, bilirkişi raporunun kararın eki sayılamayacağını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2.Davalı SGK Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde; davacıya bağlanan aylığın Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 06.11.2018 tarihinde yayınlanan 2018/38 sayılı genelge gereğince durdurulduğunu, ibraz edilen rapor tarihini takip eden aybaşı olan 01.01.2020 tarihinde yeniden bağlandığını, yapılan tüm işlemlerin yerinde olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamından, Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 07.06.2015 tarihli yazısında; 25.03.2016 tarihli sağlık kurulu raporunda davacının çalışma gücünü %69 oranında kaybettiğine karar verildiğinin ve rapor tarihinden itibaren 2. derece engelliler için uygulanan engellilik indiriminden yararlanması gerektiğinin belirtilmesi üzerine davalı Kurumca, davacıya 01.08.2016 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun'un Geçici 87 nci maddesine kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı; Kurumun 23.05.2019 tarihli yazısı ile kontrol muayenesi için ... Yüksek İhtisas ve Eğitim Araştırma Hastanesine müracaat etmesinin istendiği ve bu yazının davacıya 31.05.2019 tarihinde tebliğ edildiği, tebliğ tarihinden 3 ay sonrasını takip eden ödeme dönemi olan 26.09.2019 tarihi itibariyle davacının yaşlılık aylığının durdurulduğu ve ödenen aylıkların 5510 sayılı Kanun'un 96/1-b maddesi kapsamında iadesinin istendiği, ... Yüksek İhtisas ve Eğitim Araştırma Hastanesince düzenlenen 24.12.2019 tarihli Sağlık Kurulu Raporu ve Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 24.06.2020 tarihli yazısında; anılan rapora göre davacının çalışma gücünü %60 oranında kaybettiğinin belirtilmesi üzerine davalı Kurumun rapor tarihini takip eden ödeme dönemi itibariyle davacıya yeniden yaşlılık aylığı bağladığı, tahakkuk ettirdiği borçtan ötürü yeniden bağlanan yaşlılık aylığından kesinti yapılmaya başlandığı,

Somut olayda; davalı Kurumun kontrol muayenesi için ... Yüksek İhtisas ve Eğitim Araştırma Hastanesine müracaat etmesi gerektiğine ilişkin yazısının davacıya 31.05.2019 tarihinde tebliğ edilmesi, anılan hastanedeki yoğunluk nedeniyle rapor alma sürecinin uzaması ve davacının bir süre hastaneden randevu alamaması, ardından da göğüs hastalıkları servisince 3 aylık inhaler tedavisine tabi tutulduktan sonra yeniden değerlendirilme yapılmak üzere tekrar heyete girmesinin önerilmesi ve ancak bu tedaviden sonra düzenlenen 24.12.2019 tarihli Sağlık Kurulu Raporunda çalışma gücünü %60 oranında kaybetmiş olduğunun belirtilmesi ve dolayısıyla sağlık kurulu raporunun verilen 3 aylık süre içerisinde Kuruma ibraz edilememesinde davacının herhangi bir kusuru bulunmaması hep birlikte değerlendirildiğinde; davacının yaşlılık aylığının kesilmesine ve ödenen aylıkların borç çıkarılmasına ilişkin Kurum işleminin yerinde olmadığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik görülmediği, öte yandan; her ne kadar hüküm fıkrasının 3 üncü bendinde "06.11.2021 tarihli bilirkişi raporunun kararın eki sayılmasına," şeklinde bilirkişi raporuna atıf yapılmak suretiyle hüküm tesis edildiği anlaşılmakta ise de; anılan hükmün gereksiz olması ve hüküm fıkrasının 1 inci ve 2 inci bendlerindeki "1- SGK tarafından davacı hakkında maaş kesintisine ve davacı adına çıkartılan borç ile ilgili işlemlerin ayrı ayrı iptaline, 2- Kurum tarafından kesilen maaşın her bir kesinti tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı Kurumdan alınarak davacıya ödenmesine," şeklinde kurulan hükümlerin yeterli ve infaza elverişli bulunduklarının anlaşılması karşısında, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığından yapılan kesintilerin faizi ile birlikte iadesine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3.Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davalı SGK vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.