YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4816 E.  ,  2023/5209 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/745 E., 2023/451 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/301 E., 2020/311 K.

Taraflar arasındaki itibari hizmet süresi tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 1995/1 inci döneminden 19.12.2001 tarihine "Baskı Makinesi Operatörü" olarak çalıştığını, bu işyerindeki çalışmaların, itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda geçtiğinin tespitine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili, davanın hakdüşürücü süre geçtikten sonra açıldığını; işyerinin, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesindeki koşullara sahip olmadığını; İTÜ öğretim görevlileri tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda da, işyeri koşullarının itibari hizmet süresinden yaarlanmayı gerektirir durumda olmadığının tespit edildiğini; emsal kararların kesinleşmediği ve eldeki dava yönünden kesin hüküm oluşturmayacağını; basın iş kolunda olmayan ve maddenin aradığı etkenlere maruziyetin bulunmadığı işyeri ortamındaki çalışmaya ilişkin istemin reddi gereğini savunmuştur.

Davalı Kurum vekili, basım ve gazetecilik işyerinde geçen çalışmaya dayalı talep yönünden, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi koşullarının davacı yönünden gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddi gereğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince "...Davanın kabulü ile,

1-...... T.C. Kimlik numaralı ve .... SGK sicil numaralı davacı ...’ün...... 035 88-63 sicil no.lu davalı asıl işveren Korozo Ambalaj ve San. Tic. A.Ş. (dava döneminde Saf Plastik Sanayi ve Ticaret A.Ş.) bünyesindeki 1995/1 dönem ile - 19/12/2001 tarihleri arasında geçen ve 1A olarak fer'i müdahil SGK'ya bildirilen toplam 2365 günlük fiili çalışma süresinin 3A olarak değerlendirilerek, 2365 günlük sürenin %25’inin (592 gün) salt sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine,..." karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı İşveren vekili, husumet ve hak düşürücü süre yönünden yaptıkları itirazların değerlendirilmediğini, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların değerlendirilmeden hüküm kurulduğunu ve hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğini, müvekkiline ait işyerinin itibari hizmet süresi uygulanacak işyerlerinden olmadığını, gerek yasal mevzuatın gerekse emsal yargı kararlarının itibari hizmet süresi yönünden öngördüğü şartların oluşmadığını, davacının ilk işe başladığı tarihten itibaren işin ve işyerinin niteliği gereğince her türlü iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini eksiksiz olarak aldığını, belirli periyotlarla bu eğitimlerin iş akdinin devamı sürecinde verilmeye devam edildiğini, davacının yaptığı iş nedeniyle zararlı etkenden etkilendiğini ispat edemediğini, insan sağlığına zararlı hiçbir fiili durum ve maddenin mevcut olmadığını, İTÜ öğretim görevlilerinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından da müvekkiline ait işyerinin koşullarının incelendiğini ve itibari hizmetten yararlanmayı gerektirecek bir durumun var olmadığına dair rapor tanzim edildiğini beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, davacının çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un 2098 sayılı Kanunla eklenen Ek 1 inci maddesinin 11 fıkrası ile 1475 sayılı Kanun/da basım ve gazetecilik işyerlerinde çalışan kişilerden olup olmadığının tespit edilemediğini beyanla istinaf başvurusunda bulunmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesince "... istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılacağı, ancak, kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde bunun kendiliğinden gözetileceği yönündeki düzenleme çerçevesinde yapılan incelemede, istinaf kanun yoluna başvuranların dilekçelerinde yer verdikleri itiazların, sıralanan gerekçeler ışığında yerinde olmadığı, ayrıca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuruların esastan reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm fıkrası oluşturulmuştur." gerekçesi ile davalıların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalılar vekilleri istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2.506 sayılı yasanın Ek 5.maddesi.

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Eldeki davanın itibari hizmet süresi tespiti istemli olması nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumu'nun feri müdahil değil davalı olduğunun gözetilmemesi ve 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesinin son fıkrasındaki düzenleme gereği, itibari hizmet günü sayısının bulunmasında çalışılan gün sayısı *0,25 formülü uygulanması halinde bulunan 591,25 güne hükmedilmesi gerekirken 592 güne hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

3. O halde, temyiz eden davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları ile HMK 369 uncu maddesi kapsamında kanunun açık hükmüne aykırılıklar da gözetilerek, İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

4. Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının bu kısımlarının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

İlk Derece Mahkemesi Hükmünün karar başlığında Sosyal Güvenlik Kurumunun taraf sıfatı olarak yazılan "feri müdahil" ibaresinin silinerek yerine "davalı" yazılmasına,

İlk derece Mahkemesi hükmünün 1 numaralı bendinde bulunan "592" rakamının silinerek yerine "591,25" rakamının yazılarak,

DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.