YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4803 E.  ,  2023/7458 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/175 E., 2023/19 K.

KARAR : Red

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen tespit ve alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin...SGK sicil numarası ile 01.01.2008-30.09.2008 tarihleri arasında ve ... SGK sicil numarası ile 01.01.2006-31.12.2007 tarihleri arasında ... İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösterdiğini, şirket bünyesinde çalışan sigortalılara her ay temel ücretin yanı sıra yemek ve yol yardımı adı altında yardımda bulunduğunu, 506 sayılı Kanun'un 77 inci maddesine göre yemek yardımı ve yol yardımının prime esas kazanca dahil edilememesi gerektiği halde Kurumca bu yardımların prime esas kazanca dahil etme işleminin usul, yasa ve yerleşik içtihatlara aykırı olduğu ileri sürerek, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla, şirketin...SGK sicil numarası ile 01.01.2008-30.09.2008 tarihleri arasında ve ... SGK sicil numarası ile 01.01.2006-31.12.2007 tarihleri arasında çalışan sigortalılara ödenen yemek ve yol yardımının 506 sayılı Kanun'un 77/2 maddesi gereğince, sigorta primine esas kazanç niteliğinde olmadığının ve sigorta primine esas kazanca dahil edilmemesi gerektiğinin tespitine, bu tarihler arasında işyerinde çalışan sigortalılara ödenen yemek ve yol yardımı üzerinden ödenmiş ve kurum tarafından yasal dayanağı olmaksızın yanlış ve yersiz olarak alınmış sigorta primleri ile işsizlik sigortası primlerine ilişkin şimdilik toplam 10.000 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; kurum işlemlerinde herhangi bir hata bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 28.06.2016 tarihli ve 2014/313-2016/332 E.K. sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 10.04.2018 günlü ve 2016/18770 - 2018/3621 E.K. sayılı ilamı ile ... sigortalılara yapılan yemek yardımları bakımından dava konusu dönemler yönünden, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek yardımlarının prim matrahına dâhil olmadığı, bu miktarın üzerindeki yemek yardımının prim matrahına dahil edilmesi gerekeceği dikkate alınmaksızın, ödenen yemek paralarının tamamının dikkate alınması suretiyle yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek, yapılacak işin; davalı Kurumdan davacı işyerlerinin, ihtilaflı döneme ilişkin ayrıntılı bordro icmallerini (yol ve yemek yardımlarının yer aldığı) getirtmek, ihale sözleşmesi ile diğer ihale belgelerini getirtmek, sigorta matrahının hangi giderlerden oluştuğunu açıklattırmak suretiyle sair ödeme adı altında yapılan ödemelerin yol-yemek yardımı olup olmadığını tespit etmek, yemek yardımları için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek yardımlarının prim matrahına dâhil olmadığını gözönünde bulundurmak, yemek yardımlarından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek miktarın üzerindeki miktarı prime esas kazanca dahil etmek suretiyle varılacak sonuca göre karar vermekten ibaret olduğu, gerekçesiyle eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 28.11.2019 tarihli ve 2018/229 - 2019/465 E.K. sayılı kararı ile; usul ve yasaya uygun olan Yargıtay bozma ilamına uyularak, bozma ilamı doğrultusunda yapılan yargılama, alınan bilirkişi ek raporu ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; davanın, davacı şirketin...SGK sicil numarası ile 01.01.2008-30.09.2008 tarihleri arasında ve ... SGK sicil numarası ile 01.01.2006-31.12.2007 tarihleri arasında ... İl Sağlık Müdürlüğü bünyesinde işçi çalıştırırken, Kuruma bildirilen sigortalıların prime esas kazançlarının tespitinde, yol ve yemek yardımlarının prime esas kazancın tespitinde dikkate alınıp alınmayacağı, bu kapsamda davacının fazladan yatan priminin bulunup bulunmadığına ilişkin olduğu, mahkememizce davanın kabulüne ilişkin verilen kararın temyiz üzerine gerekli evraklar getirtilerek yol ve yemek yardımlarının belirlenmesi, yemek yardımı yönünden muafiyetin gözetilmesi gerekçeleri ile bozulduğu, mahkememizce bozma ilamına uyulduğu, bozma sonrası getirtilen evraklar ve dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davacı şirket tarafından Kuruma verilen prim bordrolarında, yol ve yemek yardımının da belirtildiği, yol ve yemek yardımı üzerinden de davalı Kurum tarafından primlerin hesaplanarak tahsil edildiği, yemek yardımları için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca miktarları yıllar itibariyle belirlenecek yemek yardımlarının prim matrahına dahil olmaması, aşan miktarın prime tabi olması gerektiği, dava konusu dönemdeki yol yardımlarının ise prime esas kazanca dahil edilmemesi gerektiği, yasal, yeterli gerekçeyi içerir, denetime elverişli ve hükme esas alınan uzman bilirkişi ek raporuna göre primden muaf olması gereken yemek bedelinin toplam 99.914,28 TL ve yol yardımı bedelinin toplam 233.645,04 TL olduğu, bu bedellerin prime esas kazanca dahil edilmemesi gerekirken dahil edilmek sureti ile toplam 71.715,25 TL fazla ödeme yapıldığı anlaşıldığından,

Davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile,

1-a)Davacı şirket tarafından 1085137 sicil numaralı işyeri için 01/01/2008-30/09/2008,...sicil sayılı işyeri için 01/01/2006-31/12/2007 tarihlerinde çalışan sigortalılara ödenen yol ve yemek yardımlarının prime esas kazançlar toplamına dahil edilmemesi gerektiğinin tespitine,

b)Davacı şirket tarafından işyerinde çalışan sigortalılara ödenen yol ve yemek yardımı üzerinden davalı kuruma ödenen sigorta primleri ve işsizlik sigortası primlerine ilişkin toplam 71.715,25 TL. alacağın her aya ilişkin sigorta primin kuruma yatırıldığı tarihi takip eden ay başından iadenin yapılacağı ayın başına kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

c)Fazlaya ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemizin 06.04.2021 günlü ve 2020/6499 - 2021/4781 E.K. sayılı ilamı ile; mahkemece bozmaya uyulmuş ise de bozma gereklerinin tam olarak yerine getirildiği, eldeki davada, bozma sonrası ihtilaflı döneme ilişkin bordro icmalleri ile ihale sözleşme ve belgeleri celp edilmiş ise de, bordrolarda yol-yemek yardımının ayrıştırılmadan sair ödeme adı altında gösterildiği, hal böyle iken davacı şirket tarafından Kuruma yol-yemek yardımı için ayrı ayrı ne kadar sigorta matrahı beyan edildiğinin anlaşılamaması karşısında, ihale evrakı ve sair ödeme adı altında bildirilen toplam sigorta matrahı esas alınmak suretiyle hazırlanan hatalı ve eksik bilirkişi raporu doğrultusunda karar verildiği belirtilerek, yapılacak işin, davacı şirkete, yol-yemek yardımı olarak Kuruma, ayrı ayrı ne kadar matrah beyan edildiğine dair bilgi ve belgelerini ibraz etmesi için süre vermek, gerekirse davacı şirketin defter ve muhasebe kayıtları üzerinde konusunda uzman bilirkişi marifetiyle yerinde denetim yapılarak, dava konusu dönem içinde her bir sigortalı için, sair ödeme adı altında beyan edilen yol-yemek yardımı tutarları tespit edilmeli ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gereğine işaret edilerek eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı verilen hüküm bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 24.01.2023 tarihli ve 2021/175 - 2023/19 E.K. sayılı kararı ile; usul ve yasaya uygun olan Yargıtay bozma ilamına uyularak, bozma ilamı doğrultusunda, davacıya ilgili evrakları sunması için süre verilmiş, tüm evrakların daha önce sunulduğununu bildirilmesi üzerine bilirkişiden ek rapor aldırılmış, eksik evraklar nedeniyle ticari kayıtlar üzerinde inceleme yapılabilmesi için kayıtların bulunduğu yerin adresi davacı vekilinden sorulmuş, davacı vekili saklama süresinin dolması nedeniyle istenen kayıtları sunamayacaklarını bildirmiş, mevcut delil durumuna göre inceleme yapılmasının talep edilmesi üzerine, re'sen seçilen yeni bir sosyal güvenlik uzmanı bilirkişiden rapor alınmış, tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi sonucunda; bilirkişi raporunda yemek yardımı yönünden alacak olmadığının, yol yardımı yönünden mevcut belgelere göre alacak belirlenemediğinin bildirildiği, böylece ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından davanın kanıtlanamadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; huzurdaki davaya konu tüm evrakların dava açılırken mahkeme dosyasına sunulduğunu, son karardan önce iki kez bu evraklar üzerinden inceleme yapılarak bilirkişi raporları düzenlendiğini ve bu raporlar doğrultusunda karar tesis edildiğini, ilk derece mahkemesince son verilen kararın dosya içeriği ile çeliştiği gibi somut durumu yansıtmaktan uzak ve eksik incelemeye dayalı olduğunu, dosyada farklı farklı bilirkişiler tarafından verilen raporlarda hesaplama yapılabilirken, diğer bilirkişilerin raporları ile çelişen bir rapor düzenleyen son bilirkişinin raporuna itibar edilmesi, çelişkinin giderilmesinin istenmemiş olmasının kabul edilmeyeceğini belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, 01.10.2008 tarihinden önce ödenen yol-yemek yardımlarının sigorta primine esas kazaca dâhil edilmemesi gerektiğinin tespiti ile yersiz ödenen primlerin yasal faizi ile tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

04.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.