YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4520 E.  ,  2023/8332 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/130 E., 2022/340 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında görülen Kurum işleminin iptali ve tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, Avusturya’ya gitmeden önce Türkiye’de Bağ-Kur’lu olarak çalıştığını, yurtdışına giderken sigortalılığını kapatmadığını ve 6236 gün Bağ-Kur sigortasını yatırdığını, 20.02.1989 tarihinde Avusturya’da işçi olarak çalışmaya başladığını, Bağ-Kur sigortalılığının kesintisiz olarak devam ettiğini, 17.07.2014 tarihinde ... Bağ-Kur İl Müdürlüğüne emekli aylığı almak için müracaatta bulunduğunu, davalı Kurum tarafından verilen 22.05.2015 cevabi yazıda, 19.02.1989 tarihinde davacının yurtdışında çalışmaya başladığından 2 yıl 11 ay 18 gün hizmetinin bulunduğunu bildirerek emekli aylığı talebinin reddedildiğini, bu yazının hukuka aykırı olduğunu, Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin T.19.04.2010 ve E.2009/6601, K.2010/ 4434 sayılı kararında “ ...geçmişe yönelik prim tahsil ettikten ve uzun süre bu primleri kullandıktan sonra Kurum tarafından sigortalılığın iptalinin M.K. 2 nci maddesinde ifadesini bulan objektif iyi niyet kuralları ile bağdaşmayacağının...Anayasal sosyal güvenlik ödevinin gereği olarak, sigortalısını uyarmaması sonucu, primleri tahsil edilen sürelerin 1479 sayılı Kanun'a tabi zorunlu sigortalı olarak kabul edilmesi gerekmektedir" denildiğini, davalı Kurumca davacının yurtdışında olduğundan bahisle isteğe bağlı sigortalılığının iptal edildiğini ileri sürerek, davacının yurtdışında bulunduğu dönemde ödediği primlerinin geçerli olduğunun tespitine, emekli aylığı müracaat tarihini takip eden aybaşından itibaren emekli aylığı almaya hak kazandığının tespitine ve ... SGK Müdürlüğünün 22.05.2015 tarihli işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki, görev, derdestlik, husumet, hak düşürücü süre ilk itirazlarI ile zamanaşımı defi yapılmış sayılarak haksız olarak açılan davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI
Mahkemenin 26.05.2016 tarihli ve 2016/773 - 2016/243 E.K. sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemizin 12.04.2018 günlü ve 2016/13348 - 2018/3365 E.K. sayılı ilamı ile "..somut olayda, davacıya ait yurtdışı çalışma belgesine göre 20.02.1989-13.09.2012 tarihleri arası çalışması bulunan davacının, 20.02.1989 - 01.01.2000 tarihleri arası 2926 sayılı Yasa kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığı ile yurtdışı çalışmaları çakıştığından bu dönemin geçerli olmayacağı, yurtdışı çalışmaları ile çakışan iptale konu 18.01.2000-30.10.2002, 01.03.2003 - 27.01.2003, 11.02.2004 - 28.02.2004 tarihleri arası dönem isteğe bağlı sigortalı ise kurum işleminin hatalı olduğu, bu bağlamda davacının 18.01.2000 - 30.10.2002, 01.03.2003 - 27.01.2003, 11.02.2004 - 28.02.2004 tarihleri arası sigortalılığının isteğe bağlı sigortalılık olup olmadığı araştırılarak şayet isteğe bağlı ise Kurum işlemi hatalı olup bu dönem yönünden Bağ-Kur sigortalılığına geçerlik tanınması gerektiği, ayrıca Tarım Bağ-Kur sigortalı olarak 03.02.1999 - 17.01.2000 tarihleri arası prim ödemelerinden çakışma sonrası Kurumca kabul edilen zorunlu sigortalılık süresine karşılık gelen prim ödemeleri dışlanarak bakiye prim ödemelerinin ödeme tarihinden ileriye dönük isteğe bağlı sigortalılık kabul edilerek tahsis koşulları irdelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği" belirtilerek, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak verilen hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemenin 14.07.2020 tarihli ve 2018/262 - 2020/79 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olduğu belirtilerek,

Davanın kısmen kabulü ile
1-Davacının 01.02.1999 - 30.04.2000 tarihleri arasındaki ve 18.01.2000 - 30.04.2000 dönemindeki mükerrer sigortalılığının isteğe bağlı sigortalılık olarak belirterek 01.11.2002 - 15.02.2003 döneminde isteğe bağlı sigortalı olduğunun tespitine,

2-Davacının yaşlılık aylığı bağlanması isteminin reddine karar verilmiştir.

C. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunması üzerine Dairemizin 24.02.2022 günlü ve 2020/8818 - 2022/2583 E.K. sayılı ilamı ile "..Mahkemece, yapılan araştırma sonucunda, hükmün gerekçe kısmında bilirkişi raporunda belirtilen 01.03.1986 - 19.02.1989, 01.02.1999 - 17.01.2000, 18.01.2000 - 31.10.2002, 01.11.2002 -15.02.2003, 01.03.2003 - 27.10.2003 ve 11.02.2004 - 28.02.2004 dönemler yönünden 7 yıl 8 ay 13 gün sigortalılık süresinin kabul edildiği halde hüküm kısmında “...davacının 01.02.1999 - 30.04.2000 tarihleri arasındaki ve 18.01.2000 - 30.04.2000 dönemindeki mükerrer sigortalılığının isteğe bağlı sigortalılık olarak belirterek 01.11.2002 - 15.02.2003 döneminde isteğe bağlı sigortalı olduğunun tespitine...” belirtilmesi karşısında, gerekçe kısmındaki belirlemeye uygun hüküm fıkrası oluşturulmadığı, gerekçe ile hüküm fıkrası arasında çelişkiye meydan verildiği anlaşılmakta olup, bu husus bozma nedenidir." şeklindeki gerekçeyle hüküm bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 07.12.2022 tarihli ve 2022/130 - 2022/340 E.K. sayılı kararı ile bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda, bozma kararında da belirtildiği gibi 18.01.2000 - 30.10.2002, 01.03.2003 - 27.01.2003, 01.02.2004 - 28.02.2004 tarihleri arasında davacının isteğe bağlı Bağ-Kur sigortalısı olduğu, mükerrer kayıt nedeniyle iptal edilen Tarım Bağ-Kur sürelerinin ise 01.11.2000 - 15.02.2003 tarihleri arasına mâl edildiği, ayrıca 01.03.1986 - 19.02.1989 tarihleri arasında da davacının Tarım Bağ-Kur'lu olduğu koşulları kabul edildiğinden tespit edilen süreler yönünden Kurum işleminin iptalinin gerektiği, davacının bozma kapsamı dışında kalan ve yukarıda açıklanan gerekçelerle yaşlılık aylığı kazanmaya hak kazanmadığı da sabit olduğundan,
Davanın kısmen kabulü ile
1-Davacının yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti isteminin reddine,

2-Davacının 01.03.1986 - 19.02.1989 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında, 18.01.2000 - 31.10.2002, 01.03.2003 - 27.10.2003, 11.02.2004 - 28.02.2004, 11.02.1999 - 17.01.2000 ve 01.11.2000 - 15.02.2003 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin geçerli olduğunun tespitiyle aksine Kurum işleminin iptaline,

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Davalı SGK vekili; Kurum işlemlerinin usul ve kanuna uygun olduğunu, davacının Kurumu yanıltması neticesinde dosya açıldığını, yurt dışında çalıştığını belirtmiş olsa idi dosya açılmayarak talebin reddedileceğini, davanın tümden reddi gerektiği halde, kısmen kabulünün hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 ncü maddesinin 2 nci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin 7, 8, 9 uncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin 2 nci fıkrası, 506 sayılı Kanun'un ve 1479 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada, bozma ilamına uyularak davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen karar yerinde ise de, mükerrer kayıt nedeniyle iptal edilen Tarım Bağ-Kur sigortalılık süresi ile ilgili olarak, hükmün gerekçesinde ve hüküm fıkrasında 01.11.2002-15.02.2003 tarihleri arasında olması gerekirken 01.11.2000-15.02.2003 tarihleri arasında yazılması, yine hüküm fıkrasında 01.02.1999-17.01.2000 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin geçerli olduğunun tespitine yazılması gerekirken 11.02.1999-17.01.2000 tarihleri arasında yazılmak suretiyle hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Öte yandan davacının 14.08.2019 tarihinde vefat ettiği, yasal mirasçılarının davaya dahil edilerek yargılamaya devam edildiği halde, gerekçeli karar başlığında mirasçıların davacı olarak isimlerinin yazılmaması isabetsiz olmuştur.

Ne var ki bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'unun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.İlk Derece Mahkemesi hükmünün 2 numaralı bendinin tamamen silinerek yerine, "Davacının 01.03.1986 - 19.02.1989 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında, 18.01.2000-31.10.2002, 01.03.2003 - 27.10.2003, 11.02.2004 - 28.02.2004, 01.02.1999 - 17.01.2000 ve 01.11.2002 - 15.02.2003 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun kapsamında isteğe bağlı sigortalılık sürelerinin geçerli olduğunun tespitiyle aksine Kurum işleminin iptaline" yazılmasına,

2.Karar başlığında davacı olarak gösterilmeyen "Nezaket Yeter, Feyzullah Yeter, Ferdi Yeter, Murat Yeter, Abdullah Yeter, Zennuriye Yüsüak ve Mahmuriye Açımyürek" isimlerinin karar başlığına eklenmesine ve hükmün bu biçimiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

19.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi