YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4488 E.  ,  2023/6069 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/1124 E., 2023/218 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/325 E., 2020/177 K.

Taraflar arasındaki sigorta başlangıç tarihinin ve aylığa hak kazandığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili, müvekilinin Bağ-Kur sigortalılığının 01.07.1987 tarihinde başladığını, 01.09.1995 tarihinden itibaren prim ödemeye başladığını, müvekkilinin 25.03.2019 tarihinde yaşlılık aylığı tahsis talebinde bulunduğunu, davalı kurumun 03.04.2019 tarih ve E.518290 sayılı işlemi ile müvekkilinin 5525 gün hizmetinin olduğunu ancak 52 yaş şartını doldurmadığı gerekçesiyle müvekkilinin emekliliğini 2 yıl ertelediğini, bu bildirim üzerine müvekkilinin 09.04.2019 tarihli başvuruları ile 5510 sayılı Kanun'un geçici 2/c son maddesi gözetilerek 2829 sayılı Kanun gereğince sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1987 olarak kabul edilmesini istediklerini, davalı Kurumun 02.04.2019 tarih ve E.6661138 sayılı işlemi ile; müvekkilinin 28.08.1990 tarihinden beri sigortalı olduğu, 5525 gün prim ödemesinin olduğu, 4758 sayılı Kanun'un Geçici 81/B-ı bendi gereğince 52 yaş şartını doldurmadığını bildirdiğini, kurum işleminin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan ederek müvekkilinin yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile kurum işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili, müvekkil kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, müvekkil kurumun işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile; somut olayda, davalı Kurum tarafından resen düzenlenen giriş bildirgesiyle davacının vergi kaydına göre 02.02.1994 tarihi itibariyle tescilinin yapıldığı, davacının 23.03.1987 tarihinden itibaren şoförler odasına kayıtlı olduğu, o dönemde yürürlükte bulunan 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesine göre davacının kanun kapsamında sigortalılığının bu tarih itibariyle başlaması gerektiği, ancak davacının bu dönemde 18 yaşını ikmal etmemesi sebebiyle sigortalılığının 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 01.07.1987 tarihinden başlaması gerektiği anlaşılmıştır. Her ne kadar dava dilekçesinde sigortalılık başlangıç tarihinin tespiti talep edilmiş ise de, anılan talep " 01.07.1987 tarihinde 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun tespiti" olarak değerlendirilmiş, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1987 olması ve 2829 sayılı Kanuna göre davacının tahsis talebinin 506 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda davanın kabulüne, davacının 01/07/1987 tarihinde 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı olduğunun tespitine, davacıya 506 sayılı Yasanın geçici 81/B-g maddesi uyarınca 01/04/2019 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili, davacının 28.08.1990 tarihinden beri sigortalı olduğu, 28.08.1990- 05.03.2019 tarihleri arasında 5525 gün prim ödeme gün sayısının bulunduğu, 4579 sayılı Kanun'un 81 inci maddesinin (B) bendinin (I) fıkrasına göre erkek sigortalıların yaşlılık aylığından yararlanabilmesi için 52 yaşını doldurması 25 yıllık sigortalılık sürelerinin bulunması ve bu süre içerisinde en az 5525 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primini ödemiş olmaları gerektiği, davacının 52 yaş şartını doldurmadığından emeklilik talebinin reddedildiği, eksik inceleme ve değerlendirme neticesinde davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçeleriyle, yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı Kurum tarafından resen düzenlenen giriş bildirgesiyle davacının vergi kaydına göre 02.02.1994 tarihi itibariyle tescilinin yapıldığı, davacının 23.03.1987 tarihinden itibaren şoförler odasına kayıtlı olduğu, o dönemde yürürlükte bulunan 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesine göre davacının kanun kapsamında sigortalılığının bu tarih itibariyle başlaması gerektiği ancak davacının bu dönemde 18 yaşını ikmal etmemesi sebebiyle sigortalılığının 18 yaşını ikmal ettiği tarih olan 01.07.1987 tarihinden itibaren başlaması gerektiği, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1987 olması ve 2829 sayılı Kanuna göre davacının tahsis talebinin 506 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesinin gerektiği gözetildiğinde, davacının tahsis talebinin 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/B-g maddesi kapsamında değerlendirilerek, bu kapsamda davacının tahsis talep tarihi itibariyle 50 yaş ve 5375 prim günü şartını taşıdığı, sonuç olarak yerel mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davalı vekilinin istinaf başvurusunun, HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçelerinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1987 tarihi olduğunun ve 25.03.2019 tarihli tahsis talebine istinaden aylığa hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Kanunun 24, 25, 26, geçici 18 nci, 506 sayılı Kanunun geçici 81 nci maddeleridir.

3. Değerlendirme
01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20/04/1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.03.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Kanun ile 24 üncü madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 02.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Kanun ile 24 üncü madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

1479 sayılı Kanuna 4956 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 18 inci maddesinde; bu Kanuna göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olan sigortalıların sigortalılık hak ve mükellefiyetlerinin 04.10.2000 tarihinden itibaren başlayacağı, ancak bu Kanuna göre zorunlu sigortalı olarak tescil edilmiş olanların sigortalılıklarının, bu kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içinde kuruma yazılı olarak başvurmaları ve 20.04.1982 - 04.10.2000 tarihleri arasındaki vergi kayıtlarını belgelemek ve belgelenen bu sürelere ilişkin olarak prim borçlarının tamamını tebliğ tarihinden itibaren 1 yıl içinde ödemek kaydıyla bu sürelerin sigortalılık süresi olarak değerlendirileceği bildirilmiştir.

İnceleme konusu davada; hizmet cetvelinde davacının 13.07.1990-30.06.1992 döneminde 4/a, 02.06.1994-07.06.2004 döneminde 4/b ve 08.06.2004-31.01.2015 döneminde 4/a kapsamında sigortalı olduğu, 25.03.2019 tarihli tahsis talebinin 52 yaş şartını doldurmadığı için reddedildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca davacı Ilgın Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odasına 23.03.1987-27.07.2005 döneminde, Esnaf ve Sanatkarlar Siciline 25.03.1987-07.08.2005 döneminde kayıtlı olup, karayolu yolcu taşımacılığından dolayı 01.01.1999-31.12.2004 tarihleri arasında vergi kaydı bulunmaktadır.

Somut dosyada davacı, 1479 sayılı Kanun kapsamında sigorta başlangıç tarihinin 01.07.1987 tarihi olduğunun ve 25.03.2019 tarihli tahsis talebine istinaden aylığa hak kazandığının tespitini talep etmiştir. Bağ-Kur sigortalılığında başlangıç tespiti olmayacağı gözetilerek dava konusu edilen sürenin belirlenmesi gerekmektedir. Bu itibarla kurumca uyuşmazlık çıkarılan dönem Bağ-Kur sicil dosyası celp edilmek suretiyle açıklığa kavuşturulmalı, tespit edilecek döneme göre sigortalılık şartlarının varlığı ile aylığa hak kazanma hususu irdelenmeli, yapılacak değerlendirme ile karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

29.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.