YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4456 E.  ,  2023/4507 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2716 E., 2022/2599 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/192 E., 2022/209 K.

Taraflar arasındaki (1) gün çalıştığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının ... işyeri sicil numarası ile ...adlı işverene ait işyerinde 15.10.1990 tarihinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesinin davalı Kuruma verildiğini beyanla, 15.10.1990 tarihinde (1) gün süre ile çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacının ilk kez 15.10.1990 tarihinde... sigorta sicil numarasıyla sigortalılık tescilinin yapıldığını, ...adına kayıtlı .../... adresinde kurulu bina inşaatı mahiyetindeki işyerinin 15.10.1990 tarihinde Kanun kapsamına alındığını, 30.12.1996 tarihinde kapsamdan çıkarıldığını, işyerinden 1990/3. Dönem bordrosunun verilmediğini, 15.10.1990 tarihinin sigortalılık başlangıcına esas alınmasının mümkün olmadığını, işveren tarafından işe giriş bildirgesi verilmiş olmasının fiili çalışmanın kanıtı sayılamayacağını, işe giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerektiğini beyanla, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Kamu tanıkları ... ve ...'ın beyanları, davacı hakkında davalı işyerinden verilmiş işe giriş bildirgesinin varlığı, davacının aynı sigorta sicil numarası ile daha sonra da devam etmiş olması ile dosya içeriği dikkate alındığında..." gerekçesiyle davacının ... sicil sayılı iş yerinde 15.10.1990 tarihinde hizmet akdine tabi asgari ücret ile 1 gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin 15.10.1990 tarihi olduğunun tespitine şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde,davacının çalıştığı belirlenen ... sicil sayılı işyerinin davacının babası ...adına tescilli olup, “bina inşaatı” mahiyetinde olduğunu, dosya kapsamında dinlenen tanıkların davacının babasıyla birlikte bahçe, peyzaj, kuyu açma işleri yaptığını beyan ettiklerini, dolayısıyla eksik araştırma ve inceleme sonucu verilen kararı kabul etmediklerini, dosya kapsamında, yazılı bilgi ve belgeler toplanmaksızın, yetersiz tanık beyanlarına istinaden, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu beyanla, usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı SGK vekili istinaf dilekçe içeriğini tekrarla kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık 15.10.1990 tarihinde (1) gün süreyle çalıştığının tespiti istemine ilişkindir

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunun 2 inci, 6 'ıncı, 9 uncu, 79 uncu,108 inci maddesi hükümleridir.

Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.

Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.

Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.

Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.

3. Değerlendirme
1.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, davacı ile dava dışı iş verenin baba-oğul olduğu, davacı adına ...unvanlı 555 sicil no.lu iş yerinden 15.10.1990 tarihli işe giriş bildirgesi verildiği, iş yeri tescil bilgilerinde 15.10.1990-30.12.1996 tarihleri arasında Kanun kapsamında olduğu ve bina inşaatı mahiyetinde olduğu, iş yerinden 1990 yılında hiç bordro verilmediği, dosya kapsamına sadece 1995/2. dönem ile 1996/3. dönem bordrolarının gönderildiği, 1991 ve 1992 yıllarına ilişkin iş yerinden dönem bırdrosu verilip verilmediği hususunda da dosyada bir bilginin bulunmadığı, emniyet tarafından komşu tanığı olarak tespit edilen Azizi Kömürkoyan ile ... ise beyanlarında,davacının dava dışı iş veren babasının yanında peyzaj işleri, çevredeki bahçelerin bakım işleri, fidan dikimi işleri yaptığı yönünde beyanda bulundukları, mahkemece davacının işe giriş bildirgesinde yer alan iş yerinin inşaat mahiyetli olması ancak dinlenen kamu tanıklarının ise davacının peyzaj işleri, çevredeki bahçelerin bakım işleri, fidan dikimi işleri yaptığı yönündeki beyanları nedeniyle söz konusu çelişki giderilmeden eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.

2.Bu nedenle Mahkemece, davacının çalışma iddiasının olduğu iş yerinin inşaat işi mi peyzaj, fidan dikimi, bahçe işlerine mi ilişkin olduğu davacının beyanı alınarak belirlenmeli, iş yeri inşaat işyeri ile ilgili ise Belediyeden ruhsat kaydı, tadilat kayıtları, iskan raporu, abonelik vb. bilgi ve belgeler istenmeli, davacıdan iş yeri ile ilgili olarak (inşaat yada fidan dikimi, peyzaj vs işler)hangi tarihler arasında nerede, kimlerle birlikte çalıştığı, inşaat işi ise ustalarının kim olduğu, işe giriş bildirgesinin verildiği inşaat işyerinde kaç kişi çalıştıkları yönünde beyanına başvurularak bu kişilerin tespiti ile ifadelerine başvurulmalı, böylelikle dosya içindeki çelişkiler giderilerek davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır

VI. KARAR
Açıklanan sebeple
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.04.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.