YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4279 E.  ,  2023/5010 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/845 E., 2022/841 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/242 E., 2021/63 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esasdan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin 2006 yılının Temmuz ayında SGK kaydı olmadan 15 yaşında çalışmaya başladığını, davalı şirketin müvekkiline herhangi bir sigorta yapmadığını, müvekkilinin davalı işyerinde çalıştığı sırada 05.07.2007 tarihinde işyerinde meydana gelen kaza sonrasında uzun süre çalışamadığını, iş kazasının sonrasında davalı işverenin müvekkilini işyerinde 08.05.2008 tarihine kadar sigorta girişini yapmaksızın çalıştırdığını, müvekkilinin askere gittiği 12.11.2012 tarihine kadar bu işyerinde çalışmaya devam ettiğini beyanla davacının 01.07.2006-08.05.2008 tarihleri arasında davalı Edessa Mobilya San. Tic. Ltd. Şti’ne ait işyerinde çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı şirket, davacının müvekkili firmada 08.05.2008 tarihinde işe başladığını, 12.11.2012 tarihinde askere gitmek için işten ayrıldığını, tüm alacaklarının kendisine ödendiğini ve 12.11.2012 tarihli ibraname ve protokolün taraflarca imzalandığını, ibraz edilen tüm delillerden davacının 2006 yılından bu yana çalıştığı iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, ayrıca davacının talep ettiği dönemlerin zamanaşımına uğradığını beyanla öncelikle davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, aksi halde davalının belirttikleri tarihler arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri müdahil Kurum vekili, davaya konu tarihler bakımından sigortalının işe giriş bildirgesinin 08.05.2008 tarihinde yapıldığını, SGK hizmet dökümünden de 08.05.2008 öncesinde bir kaydının bulunmadığını, yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre bu tür hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğinden resen araştırma yapılması gerektiğini, davanın açılmasına kurumlarının yol açmadığını beyanla haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının hizmet akdine bağlı olarak, davalı işyerinde 01.07.2006 -07.05.2008 tarihler arasında tam süreli çalışmasının bulunduğu, dinlenen tanık, SGK kayıtları, hastane kayıtları, diğer müzekkere cevaplarından anlaşılmakla davanın kabulüne,1601200836485 sigorta sicil numaralı davacının 1104534 kurum sandık numaralı davalı işyerinden 01.07.2006 -07.05.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, sadece tanık anlatımları ve işe giriş bildirgesine dayanılarak davacının çalıştığını kabul etmenin mümkün olmadığını, davanın reddi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; dosya kapsamına, mevcut delil durumuna ve yukarıda belirtilen ölçütlere göre yapılan inceleme sonucu İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönlerden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, feri müdahil Kurumun yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK'nin) 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil kurum vekili istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının 01.07.2006-08.05.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddeleridir.

3. Değerlendirme
Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden kanun ile getirilen süre, doğrudan doğruya hakkın özünü etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hakkın özü bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır. 506 sayılı Kanun'un kabul edilip yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla beş yıl olarak öngörülen süre, 09.07.1987 tarihinde yürürlüğe giren 3395 sayılı Kanun'un 5 inci maddesiyle on yıla çıkarılmış, daha sonra 07.06.1994 tarihinde yürürlüğe giren 3995 sayılı Kanun'un 3 üncü maddesiyle yeniden beş yıl olarak belirlenmiştir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi yada çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde; Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez. Ne var ki; sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihide kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

Somut dosyada, davacı 01.07.2006-08.05.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiş, mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir. Hizmet cetvelinde davacının 08.05.2008-12.11.2012 tarihleri arasında davalı iş yerinden bildirimi yapılmış olup, dava 10.05.2018 tarihinde açılmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de eksik inceleme ile hüküm kurulmuştur. Davacı talebinin 01.07.2006-08.05.2008 dönemine ilişkin olması ve davalı iş yerinden 08.05.2008-12.11.2012 döneminde bildirim yapılması karşısında; dava tarihi itibariyle talep edilen süre yönünden hak düşürücü sürenin geçtiği gözetilerek karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi yerinde değildir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.