YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4102 E.  ,  2023/8753 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/1400 E., 2021/179 K.
HÜKÜM/KARAR : Kısmen kabul, kısmen ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/433 E., 2018/389 K.

Taraflar arasındaki iş kazasından maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacılar ve davalılardan ... Sanayi İnşaat ve Ticaret A.Ş., ... Sigorta A.Ş. ve Türkiye Sigorta A.Ş. (....) vekillerinin istinafı üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin kısmen kabulüyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında kısmen kabul ve redde dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar davacılar ve davalılardan ... Sanayi İnşaat Ve Ticaret A.Ş., ... Sigorta A.Ş. ve Türkiye Sigorta A.Ş. (Eski Unvan: ....) vekilleri tarafından süresi içerisinde temyiz edildiği anlaşıldıktan noksan tespit edilen hususların ikmali için dosya mahalline geri çevrildikten, noksan husular ikmal edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dava dosyasının dava dilekçesinde özetle; davacıların desteği ...'un 31.05.2014 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu vefat ettiğini, kaza nedeniyle açılan ceza davasının yargılaması sırasında alman kusur raporunda kazanın oluşunda davalılardan ...'in asli kusurlu bulunduğunu, davalılardan ...'ın araç maliki olduğunu, diğer davalı şirketinde davacının işvereni olduğu ve kazanın oluşunda işgüvenliği önlemlerim almadığı için kusurlu bulunduğunu, kazalının iş kazası geçirdiği tarihte aylık net ücretinin 1,600,00-TL olduğunu, kazadan sonra davacılara .... tarafından bir kısım ödemeler yapıldığını beyan ederek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak, eş için 1.000,00TL, çocuklar için de 1.000 TL'şer olmak üzere toplam 3.000,00 TL maddi tazminat ile ölenin anne ve babası için 50.000,00 TL'şer manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek davalılar ..., ... ve ... Sanayi İnşaat ve Ticaret A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.

2. Davacılar vekili birleşen 2018/13 Esas sayılı dava dosyasının dava dilekçesinde özetle; desteğin eşi Fiknet lehine ek 345.000,00 TL maddi ve 100.000,00 TL manevi, çocuk Arda lehine ek 82.000,00 TL maddi ve 80.000,00 TL manevi, çocuk Enes Memduh lehine ek 53.000,00 TL maddi ve 80.000,00 TL manevi tazminatın (sigorta şirketleri poliçe limitiyle ve sadece maddi tazminattan sorumlu tutulmak üzere) kaza tarihinden itibaren işleyecek en yüksek avans faiziyle birlikte davalılar ..., ..., ... Sanayi İnşaat Ve Ticaret A.Ş., ... Sigorta A.Ş. ve Türkiye Sigorta A.Ş. (Eski Ünvan: ....)'den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir

II. CEVAP:
Davalılar ayrı ayrı verdikleri cevap dilekçelerinde özetle, kazanın oluşunda kusurlarının bulunmadığını beyan ederek davanın reddini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; Maddi Tazminat hesabında 15.06.2018 tarihli 2. Ek rapora itibar edildiği belirtilerek (bu rapora göre Eş lehine 386.954,22 TL, Enes: 56.898,73 TL, Arda: 81.691,52 TL’dir) Türkiye Sigorta AŞ (Eski Unvan: Güneş Sigorta AŞ)’nin teminat limitinin 268.000 TL olup toplam 94.599,57 TL ödediğinden Bakiye 174.599,57 TL üzerinden şirketin sorumluluğunun bulunduğu belirtilerek taleple bağlı olmak üzere eş lehine 346.000 TL, çocuk Enes lehine 54.000 TL, çocuk Arda lehine 81.691,52 TL maddi tazminatın (sigorta şirketleri poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere ... Sigorta A.Ş.'ne başvuru tarihi olan 30.10.2017 tarihinden, Güneş Sigorta AŞ yönünden ödeme tarihi 27.01.2015 tarihinden işleyecek faiziyle sınırlı olmak üzere) kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, manevi tazminat olarak eş lehine 50.000,00 TL, çocukların her biri lehine 35.000 TL, anne ve baba lehine 15.000 TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalılardan ... Sanayi İnşaat ve Ticaret A.Ş., ... ve ...’dan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalılardan ... Sanayi İnşaat ve Ticaret A.Ş., Türkiye Sigorta A.Ş. (Önceki Unvan: Güneş Sigorta AŞ) ve ... Sigorta şirketi istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; sigorta şirketleri yönünden faiz başlangıç tarihleri ile faiz türünün hatalı belirlendiğini, avans faizine hükmedilmesi gerektiğini, her bir davacının maddi ve manevi tazminat istemi yönünden ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğin belirtmiştir.
2. Davalı ... İnşaat ve Ticaret A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur oran ve aidiyetinin hatalı tespit edildiğini, kazanın araç sürücüsünün tam kusurlu eylemi ile meydana geldiğinden illiyet bağının kesildiğini, ücret tespitinin hatalı olduğunu, vekalet ücretleri tespitinin ve manevi tazminat miktarının hatalı olduğunu belirtmiştir.

3. Davalı ...Ş. (....) vekili istinaf dilekçesinde özetle; şirketin trafik sigortacısı olduğunu manevi tazminat taleplerinden ve fer'ilerinden sorumlu olmadığı halde sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, müvekkili şirkete başvurusu kapsamında açılan hasar dosyası doğrultusunda 107.773,00 TL'nin davacılara ödendiği halde bu ödemenin 93.599,57 TL olarak dikkate alınmasının hatalı olduğunu, SGK tarafından geçici iş göremezlik kapsamında ödeme olup olmadığının araştırılması gerektiğini, azami sigorta teminat liminin 268.000 TL olduğunun gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir.

4. Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin mali sorumluluk sigortası olarak sorumluluğu sigorta şirketine karşı olduğu ve sorumluluğunun şirket kusuru kadar kabul edilmesi gerektiğini, ücretin hatalı tespit edildiğini, muris ana ve babasının hayatta olup olmadığı tespit edilmeden destek tazminat hesabının hatalı olduğunu belirtmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf istemlerinin manevi tazminatın miktarı, faiz başlangıcı ve yargılama gideri ve vekalet ücretleri yönünden kabul edilerek HMK 353/1-b-2 nci maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında verilen kararda; desteğin eşi, anne ve babasının manevi tazminatları az kabul edilerek eşe 60.000,00 TL, anne ve babaya 25.000,00 TL’şer manevi tazminata hükmedilmiş, maddi tazminatlardan sigorta şirketi temerrüt tarihi olarak Güneş Sigorta Şirketine ödeme talebinin 15.09.2014 tarihinde, ... Sigorta Şirketine ise davalı ... Şirketinin asıl dosyada ihbarının 19.01.2016 tarihinde ulaştığı kabul edilerek bu tarihlerden faiz işletilmesine, maddi tazminatın kabul edilen kısmından, manevi tazminatın kabul edilen ve reddolan ksımından tek vekalet ücreti tadkiri yönünden kabul edilmiş yargılama gideri hakkında yazılı şekilde hüküm tesis edildiği anlaşılmıştır. karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve ... Sanayi İnşaat ve Ticaret A.Ş., ... Sigorta A.Ş. ve Türkiye Sigorta A.Ş. (Eski Unvan: ....) vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili dilekçesinde özetle; maddi tazminatın eksik hesaplandığını, hüküm kesinleşinceye kadar murisin de ücretinde ve asgari ücrette meydana gelecek farkın maddi tazminat alacağından faydalandırılmalarını vekalet ücretinin hatalı tespit edildiğini, sigorta şirketleri tacir olduğundan iş bu davalılar yönünden hükmedilmesi gereken faiz türünün avans faizi olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili dilekçesinde özetle; 3 üncü kişi eyleminin illiyet bağını kestiğini, müvekkilinin üzerine düşen önlemleri aldığını, seçenekli hesaba göre brüt 1.100,00 TL alınması gerekirken tanık beyanlarına itibar edilerek net 1.600,00 TL alınmasının hatalı olduğunu, yol ücreti aldığı varsayılarak ücrete eklenmesinin hatalı olduğunu, birleşen her iki dava hakkında ayrı ayrı hüküm kurulması gerekirken birleştirilerek karar verilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

3. Davalı ... AŞ vekili dilekçesinde özetle; Sıralı sorumluluk ilkesi gereğince Zorunlu Mali Mesuliyet sigortası aşılmadan müvekkiline başvurulamayacağından, işveren mali mesuliyet poliçesi kapsamında sorumluluğunun doğmadığını, tazminat alacaklarından müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu sigorta ettiren şirket kusuru kadar sorumlu tutulması gerektiğini, davacıların desteklik olgusunu ispat edemediğini, ücret tespitinin bordrolara yansıyan 1.100 TL brüt ücret karşılığı 1,02 kat olarak dikkate alınmasını, Güneş Sigorta şirketi tarafından yaptığı ödemelerin denkleştirme suretiyle tenzil edilmesi gerektiğini, hesapta anne ve babaya pay ayrılması gerektiğini, hesap bilirkişinin hesap noktasında teknik bilgiye sahip olmadığını beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

4. Davalı ... AŞ (Eski Unvan: Güneş Sigorta AŞ): Müvekkili şirket tarafından ödemelerin eksik tenzil edildiğini davacılara 14.05.2015 tarihinde 7.792,08 TL, 27.01.2015 tarihinde 10.324,35 TL, 27.01.2015 tarihinde 75.483,14 TL, 27.01.2015 tarihinde 8.504,91 TL, 27.01.2015 tarihinde 5.688,52 TL ödeme yapıldığını ancak yerel mahkemece hükme esas alınan aktüer raporunda, müvekkil şirketçe yapılan 8.504,91 tl'lik ve5.688,52 TL'lik ödemeler hesaba katılmadığını, davacının tüm zararı karşılanıp müvekkili ibra edildiği halde tazminat alacağından sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının desteğinden yoksun kalan hak sahiplerinin maddi ve manevi tazminat istemine hak kazanıp kazanmadıkları noktasındadır.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddeleri ile 26 ve 110 uncu addeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 130, 417 nci maddesi ile 49, 50, 51, 52, 53, 54 55 ve 56 ncı maddeleri ile 420 nci maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 13, 16, 19, 20 ve 21 inci maddeleri, 4857 sayılı İş Kanun'un 77 nci maddesi ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanun'u maddeleridir.

3. Değerlendirme
A) Taleple Bağlılık İlkesi Kapsamında;
1. 6100 sayılı HMK’nun 26 ncı maddesi uyarınca; "Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." Hükmü mevcut olup aynı Kanun'un 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükümleri öngörülmüş olup, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait her hangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir.

2.Öte yandan dava kendisine ihbar olunan gerçek ve tüzel kişi, davada taraf sıfatını kazanamaz. Bir davada hüküm, davanın tarafları arasında kurulur.

3.Bilindiği üzere sigorta şirketlerin sorumluluğu sigorta poliçesi ve sigortanın tabi olduğu genel şartlara göre belirlenir.

4.Somut olayda dava dosyasında asıl ve birleşen dava dosyası olmak üzere iki dava dosyası bulunduğu halde mahkemece iş bu davadaki talepler birleştirilerek hüküm kurulmuş ise de asıl dava dosyasında sigorta şirketlerinin taraf olmadığı gözetilerek iş bu asıl dava dosyasındaki talepler bakımından sigorta şirketleri aleyhine hüküm kurulması usul ve Kanun'a aykırı olmuştur.

B) Kabule Göre Ödemenin Değerlendirilmesi;
1.Kural olarak yapılmış ödemenin bu miktar ile sınırlı olmak üzere bağlayıcılığı asıldır. 818 sayılı Borçlar Kanun'u döneminde Yargıtay kabulüne göre ödemeden söz edebilmek için tazmin edilecek miktar ile buna karşılık alınan meblağ arasında açık orantısızlığın bulunmaması koşulu aranıyordu, ancak 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren Türk Borçlar Kanun'u dönemi için ise yukarıda işaret olunan açıklamalar ile 420 inci madde hükmüne göre işçi ve hak sahibine yapılacak ödemenin hakkın gerçek tutarını karşılaması gerekmektedir. Bu madde kapsamında Hakkın gerçek tutarda ödendiğini ihtiva etmeyen ibra sözleşmeleri veya ibra beyanını muhtevi diğer ödeme belgeleri, içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmünde olup bakiye tazminat alacağı yönünden hak sahiplerinin tazminat talep etme haklarının devam ettiğinin kabulü gerekir.

2.Bu doğrultuda 01.07.2012’den sonra iş kazası ve meslek hastalıkları tazminat alacaklarına yapılacak ödeme noktasında kısmi ve tam karşılık ödemenin bulunup bulunmadığı noktasında Yargıtay uygulamasının geliştirdiği denkleştirme metodunun kullanılması hakkaniyetli çözüme ulaşılması noktasında önem arz etmekte, ödemelere faiz işletilmek suretiyle tazminat alacağından mahsup yeterli olmamaktadır.

3. Bu açıklamalar doğrultusunda davalı ...Ş. (Eski Unvanı: ....) tarafından davacılara birden fazla kere ödeme yapıldığının iddia edildiği, mahkemece dosya kapsamına getirtilen ödeme belgeleri ile yetinilmiş ise de anılan davalı şirketin bu ödemeler haricinde 27.01.2015 tarihinde 8.504,91 TL ve 5.6688,52 TL tutarında ödemelerinin de bulunduğunu iddia ettiği (bu hususta dairemizce eksikliğin ikmali için yazılan yazı cevabına da cevap verilmediği anlaşılmakla) davacılara yapılan sigorta şirketi ödemelerinin net bir şekilde ayrı ayrı belirlenip, ödemenin yapıldığı tarih itibariyle maddi tazminat alacaklarını ne oranda karşıladığı tespit edilip, tespit edilen bu denkleştirme oranının hesap raporuna uygulanarak sonucuna göre taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış haklar gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi de hatalı olmuştur.

4.Bölge Adliye Mahkemesince bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve Kanun'a aykırı olup bozma nedenidir.

5.O halde, Kanun'un açık hükmüne aykırı görülen hususlar ile temyiz eden davacılar ve davalılardan ... Sanayi İnşaat ve Ticaret A.Ş., ... Sigorta A.Ş. ve Türkiye Sigorta A.Ş. (Eski Unvan: ....) vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları gözetilerek, bu aşamada bozma sebebine göre temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin, Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının davacılar ve davalılardan ... Sanayi İnşaat Ve Ticaret A.Ş., ... Sigorta A.Ş. ve Türkiye Sigorta A.Ş. (Eski Unvan: ....) vekillerinin sair temyiz itirazları bu aşamada incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

26.09.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.