YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/3581 E.  ,  2024/6293 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/1131 E., 2021/93 K.
KARAR : Red, Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2012/99 Esas, 2018/713Karar

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davalı ... yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden ise davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacılar vekili ve davalı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davalı ... yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden ise davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacılar vekili asıl ve birleşen dava dosyalarında özetle özetle müvekkillerinin murisi meydana gelen iş kazası neticesinde vefat ettiğini, kazanın oluşumunda davalıların kusurlu olduklarını ileri sürerek davacıların destekten yoksun kaldıklarını, maddi ve manevi kayba uğradıklarını beyanla davacı baba lehine 211.581,04 TL maddi, 20.000,00 TL manevi, davacı kardeşler lehine 10.000,00'er TL manevi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalıların vekilleri özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle faiz konusunda İlk Derece Mahkemesi kararının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

Davalı ... şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle davacı tarafın sunmuş olduğu dilekçelerin ve bilirkişi raporlarının usulüne uygun olarak eksiksiz bir şekilde kendilerine tebliğ edilmediğini, müteveffanın diğer davalılar ... ve ... Mühendislik Ltd. Şti. çalışanı olduğunu, söz konusu şirketlerin de diğer davalı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'nin taşeronu olduğunu, müvekkili şirketin müteahhitlik hizmetlerini ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'nden aldığını, söz konusu davacı ve davalılar ile hiçbir bağlantısı bulunmadığını, mahkeme tarafından herhangi bir ek inceleme yapılmaksızın ve itirazları dikkate alınmaksızın hüküm tesis edildiğini, davacı ... lehine takdir edilen 211.581,04 TL maddi tazminat tutarının çok yüksek olup, ekonomik durumu araştırılmaksızın ve bilirkişi raporlarına yapılan itirazlar dikkate alınmaksızın hüküm kurulmasının yasaya aykırı olduğunu, davacılar lehine hüküm altına alınan manevi tazminat tutarlarının fazla olduğunu istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf yoluna başvuran tarafların istinaf istemlerinin kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davalı ... yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden davacı baba Vahyettin lehine 68.230,93 TL maddi, 20.000,00 TL manevi, davacı kardeşler lehine 5.000,00'er TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle, davacı baba Vahyettin yönünden maddi tazminat talepleri ile ilgili olarak istinaf mahkemesinin müteveffanın aylık gelirinin net 684,81-TL olarak dikkate alınması gerektiği görüşüne katılmadıklarını, İlk Derece Mahkemesinin tanık beyanlarını da dikkate alarak karar vermiş olmasının hukuka uygun olduğunu, istinaf mahkemesinin davalı ... lehine vekalet ücretine hükmetmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini zira adı geçen davalının kendisini vekille temsil ettirmediğini, davacı kardeşler lehine hüküm altına alınan manevi tazminatların az olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle vefat eden sigortalının hak sahiplerinin destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114 üncü maddesinin birinci fıkrasının d bendi, 369'uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77 nci maddesi, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8 inci ve 31 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, (o davada davacı sıfatının kime ait olacağı) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-... ...-Ejder ..., Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Somut olayda, hüküm altına alınan tazminatlardan sorumlu tutulan asıl dava dosyasının davalısı ... Müh. İnş. ve Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin asıl dava dosyasının açılmasından sonra ancak İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarından çok önce 11.06.2014 tarihinde ticaret sicilinden terkin edildiği, bu nedenle tüzel kişiliğinin ve dolayısıyla davada taraf olma ehliyetinin sona erdiği gözetilmeksizin yazılı şekilde sonuca gidilmiş olması hatalı olmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesince yapılacak, iş davacı tarafa adı geçen davalı ... ihya etmesi için dava açmak üzere önel vernek, ihya davası açıldığı takdirde bu davanın sonucunu beklemek, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde taraf teşkili sağlanarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden davacıların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.