YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/3574 E.  ,  2023/5129 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2399 E., 2022/2400 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/404 E., 2022/115 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 05.04.1999 - 25.09.2009 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... Akça Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının çalıştığı dönemde hiçbir zaman sürekli ve kesintisiz çalışmasının olmadığını, davacının her yıl çağrı üzerine işbaşı yapan mevsimlik işçi olduğunu, davacının müvekkiline ait işyerinde sezon dönemlerinde ve sipariş olduğu zamanlardaki çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini ve bu bildirimler neticesinde primlerinin eksiksiz olarak yatırıldığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı Kurum vekili, Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında olduğunu, aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dinlenen tanık beyanlarında davalı işyerinde geçici işçi statüsünde üzüm sezonu olan yılın Eylül - Ekim - Kasım ve Aralık aylarında kesintisiz olarak diğer aylarda ise iş durumuna göre sigortalı ve sigortasız olarak çalıştırıldığı, davacının 05.04.1997 tarihinde işe başladığı, 25.09.2009 tarihinde işten ayrıldığı, davacı ve davalı şirket arasında 05.04.1999 tarihinde imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinin 3 üncü maddesinde davalı işyerinde "kayısı, üzüm, incir hasadını takip eden sürede müşteri siparişlerine göre temizlik, ayıklama ve paketleme işlerinin görüleceği, işçi yaş meyvenin işlenmesi süresince kampanya döneminde mevsimlik imalat işçisi olarak çalışacaktır" ibaresinin yer aldığı ve taraflarca imzalandığı, işten çıkış tarihinin işveren feshi olduğu, celp edilen puantaj kayıtlarından ücret pusuları ile puantaj kayıtlarının birbirleri ile örtüştüğü, tüm toplanan delillerden davacının davalı ... Akça Tarım Ürünleri İth. İhrç. San. Tic. A.Ş.'nin...sicil numaralı işyerinde geçici işçi statüsünde üzüm sezonu olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında 30 gün diğer aylarında ise iş 15 gün süreyle sigortalı ve sigortasız olarak çalıştığı, tespit edilen sigortalılık sürelerinin dışında 904 gün bildirilmeyen fiili çalışmasının bulunduğu gerekçesiyle;
" "1-Davanın kısmen kabulüne,
Davacı .... T.C ve ..... sigorta sicil sayılı sigortalı ...in davalı işveren Osman Akça Tarım Ürn.İth.İhr.San.ve Tic.A.Ş’ye ait ... SGK İl Müdürlüğünde ......işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde 05/04/1999 – 25/09/2009 tarihleri arasında toplam 2633 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 1744 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği 889 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığı, 1999/3. Dönem 54; 2000/3. Dönem 20; 2001/3. dönem 39; 2002/1. dönem 28; 2002/2. Dönem 12; 2002/3 dönem 35; 2003/1. dönem 10; 2003/3. dönem 40; 2004/1. Dönem 7; 2004/5. dönem 15; 2004/6. dönem 15; 2004/9. dönem 12; 2004/10. dönem 5; 2004/11 dönem 10; 2004/12. dönem 30; 2005/4. dönem 15; 2005/8. dönem 15; 2005/9. dönem 10; 2005/10. dönem 15; 2005/11. dönem 10; 2005/12. dönem 30; 2006/1. dönem 15; 2006/2. dönem 15; 2006/3. dönem 15; 2006/4. dönem 15; 2006/5. dönem 15; 2006/6. dönem 15; 2006/7. dönem 15; 2006/8. dönem 15; 2006/9. Dönem 4; 2007/1. Dönem 3; 2007/5. dönem 4; 2007/8. dönem 3; 2007/9. dönem 6; 2007/10. dönem 20; 2007/11. dönem 20; 2007/12. dönem 18; 2008/1. dönem 15; 2008/2. dönem 5; 2008/3. dönem 15; 2008/4. dönem 15; 2008/5. dönem 15; 2008/6. dönem 15; 2008/7. dönem 15; 2008/8. dönem 15; 2008/9. dönem 20; 2008/12. dönem 20; 2009/1. dönem 15; 2009/2. dönem 15; 2009/3. dönem 13; 2009/5. dönem 1; 2009/6. dönem 15; 2009/7. dönem 15; 2009/8. dönem 15; 2009/9. dönem 25 gün olmak üzere davacının 05.04.1999 – 25.09.2009 tarihleri arasında bildirilmeyen toplam 889 gün davalı işyerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine"" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili ve davalı kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Akça Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, gerekçeli kararda şirket unvanının doğru olarak yazılmadığını, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, müvekkilinin üzüm işi yapan bir firma olduğunu ve işi gereği mevsimlik veya siparişe bağlı çalışma yaptığını, siparişin olmadığı veya mevsim dönemi olmadığı zamanlarda işçilerin ücretsiz izne çıkarıldığını, bu uygulamanın hem sözlü hem yazılı olarak tüm işçiler tarafından kabul edildiğini, davacının izinli olduğu ve çalışmasının bulunmadığı dönemlerde çalışması varmış gibi bildirimde bulunulmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının, müvekkili nezdindeki tüm çalışmalarının eksiksiz olarak Kuruma bildirildiğini, davacının çalıştığı süre zarfında müvekkili şirkette hiçbir zaman tam zamanlı çalışma olmadığını, davacının hizmet döküm cetvelinde bu hususun doğrulandığını, davacının çalışmasına rağmen bildirimi yapılmayan günü bulunmadığını, davacının talep ve iddialarını kesin ve net deliller ile ispat edemediğini, bilirkişi raporundaki tespitlerin somut delillere dayanmadığını, istinaf kaldırma kararı önce aynı bilirkişinin hazırladığı bilirkişi raporunda eksik gün sayısı 844 olarak tespit edilmişken gün sayısının farklı hesaplanmasını kabul etmediklerini ve istinaf öncesi mahkemece verilen kararın davacı tarafından istinaf edilmemesi nedeniyle mahkemece verilen kararda eksik gün sayısının 844'ü aşmaması gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

2. İstinaf kanun yoluna başvuran davalı Kurum vekili, gerekçeli kararda usul yönünden eksiklikler bulunduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yoğun dönem olarak tespit edilen dönemlerde aynı davalıya ait aynı nitelikte bir çok dosyada davacıların yoğun olarak nitelendirilen bu dönemde çalıştıklarının kabul edildiğini, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu, davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini, yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini, davacının çalıştığı sürelerde davalı işveren tarafından Kuruma bildirim yapıldığını, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmanın ne kadar süreyle olduğuna ilişkin kesin bir bilgi vermediğini, davacının, çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "...Davacının işe başlama tarihine ve davacının sezonluk çalışan olduğuna ilişkin ilk derece mahkemesi kabulü aleyhine davacı tarafça kanun yoluna başvurulmamış olmakla bu veriler Dairemiz kararında da esas alınmıştır. 2006/12 inci dönem yönünden eksik tespit aleyhine davacı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulmamış olmakla ilk derece kararı bu açıdan davacı aleyhine kesinleştiğinden aynen esas alınmıştır.

Dinlenen tanık beyanlarından ve emsal dosyalardaki delillerden açıkça anlaşıldığı üzere sezon dışı dönemde kimin, hangi dönem ne kadar çalıştığının tespiti mümkün olmadığından davacının sezon dışı dönemde, her ay sürekli 15'er gün çalıştığının kabulü dosya kapsamındaki deliller ve emsal kararlarla örtüşmemektedir. Bu nedenle Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tam çalışma kabulü gerekirken bu aylar dışında, bildirimden daha fazla çalışıldığının ispat edilemediğinin kabulü gerekmiştir.

Belirtilen delil durumuna göre davacının kuruma yapılan bildirime ek olarak 1999/3. Dönem 54, 2000/3. Dönem 20, 2001/3. dönem 39, 2002/3 dönem 35, 2003/3. dönem 40, 2004/9. ayında 12; 2004/10. ayında 5; 2004/11 ayında 10; 2004/12. ayında 30; 2005/9. ayında 10, 2005/10. ayında 15, 2005/11. ayında 10, 2005/12. ayında 30, 2006/9. ayında 4, 2007/9. ayında 6, 2007/10. ayında 20, 2007/11. ayında 20, 2007/12. ayında 18, 2008/9. ayında 20, 2008/12. ayında 20, 2009/9. ayında 25 gün çalışmasının bulunduğu ve fakat bildiriminin yapılmadığının tespiti gerekmiştir. .." gerekçesiyle;
"1-Davalı işveren vekili ve davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinden verilen 25.02.2022 tarih, 2019/404 Esas ve 2022/115 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,

Davacının davasının kısmen kabulü ile,

Davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile, 1999/3. Dönem 54, 2000/3. Dönem 20, 2001/3. dönem 39, 2002/3 dönem 35, 2003/3. dönem 40, 2004/9. ayında 12; 2004/10. ayında 5; 2004/11 ayında 10; 2004/12. ayında 30; 2005/9. ayında 10, 2005/10. ayında 15, 2005/11. ayında 10, 2005/12. ayında 30, 2006/9. ayında 4, 2007/9. ayında 6, 2007/10. ayında 20, 2007/11. ayında 20, 2007/12. ayında 18, 2008/9. ayında 20, 2008/12. ayında 20, 2009/9. ayında 25 gün çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine,

Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçmiş olması nedeniyle müvekkilinin işe giriş tarihinin 24.07.2001 olarak hesaplanmasının hukuka ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına aykırı olduğunu, işbu davada dinlenen tanıkların çoğunun davalı işveren ile benzer konuda husumetleri olduğunu ve davalarının olması nedeniyle hükme esas alınamayacağını belirttiğini, davalı işverenin çalıştırdığı tüm işçilerin bildirimini eksik yaptığını ve sigortasız işçi çalıştırdığını, hizmet tespiti davasının mahiyeti gereği kısmen kabul durumunun söz konusu olmadığını, reddedilen kısım yönünden kurulan hükmü ve karşı taraf lehine hükmedilen vekalet ücreti ile yargılama giderlerini kabul etmediklerini müvekkili de dahil olmak üzere davalı şirkette çalışan tüm işçilere maaş bordrolarının imzalatılarak verilmediğini, maaş bordrolarının imzasız olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ve davalı kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.