YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/3481 E.  ,  2023/5228 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/1032 E., 2023/75 K.
HÜKÜM/KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen kurum işleminin iptali istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı kurum vekili tarafından temyiz edilmekle, kesinlik süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 25.12.1996 tarihinde ... isimli şahıs ile evlendiğini, 14.12.2009 tarihinde Tavşanlı 1. ASHM'nin 2009/462 E. 2009/617 K. Numaralı kararı ile evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayalı olarak çekişmeli biçimde boşandıklarını, bu evlilikten iki tane çocuklarının olduğunu, müvekkilinin evliliği mahkeme kararı ile sona erdikten sonra 03.03.2011 yılında; 03.12.1956 doğumlu olan ... isimli şahıs 07.12.2012 tarihinde kalp yetmezliği sebebiyle ve yüksek tansiyon gibi nedenlere bağlı olarak hayatını kaybettiğini, eşi ... vefat edince SGK tarafından kendisine maaş bağlandığını, müvekkilinin ilk evliliğinden olan çocuğuna 2004 yılında epilepsi teşhisi konulduğunu, çocuğun tedavisi o tarihten bugüne kadar devam ettiğini ve etmekte olduğunu, ikinci evliliği eşi ...'in vefatı nedeniyle sona eren müvekkilinin çocukları ve kendi başına kalınca çocuğu Ahsenur Kılıç'ın mutad muayenelerine gidip gelmesinde ve tedavilerinde zorlanınca hem müvekkilinin barınacak yer sağlama düşüncesi ile hem de torunlarının tedavisine yardımcı olma niyeti ve düşüncesi ile müvekkilinin eski kayın validesi ve kayınpederi olan Süleyman ve Hatice Kılıç isimli şahısların müvekkiline Çukurköy Mah. ...Tavşanlı ... adresinde bulunan ikametlerini kullanabileceği tekliğini kabul ederek 13.05.2016 tarihinde yerleştiklerini, müvekkilinin buraya yerleştikten sonra ölen eşi ...'den almakta olduğu dul maaşı, eski eşi ... ile birlikte aynı evde ikamet ediyor denilerek SGK tarafından Ekim-2017 tarihi gibi kesildiğini, müvekkilinin bu işleme karşı yaptığı itirazı 01.11.2017 tarihli itirazı da kurumca 60991618-3/1596192 sayılı evrakla hukuksuz bir biçimde reddedilerek o güne kadarki kendisine ödenen maaşlarında kendisinden talep edileceği bildirildiğini, SGK kurum işleminin 5510 sayılı Kanun'un 56 ncı Mmddesini oluşturur ise de bu maddeyle amaçlanan, eşinden muvazaalı olarak boşanarak babasından veya annesinden yetim aylığı alınmasının önüne geçmek olduğunun açık olduğunu, kanun koyucunun bu düzenlemeyle hakkın kötüye kullanmasını engellemek istediğini, müvekkilinin ilk eşi ... ile Tavşanlı 1.ASHM'nin 14.12.2009 tarih ve 2009/462 E. 2009/617 K. Numaralı kararı ile evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedenine dayalı olarak çekişmeli biçimde boşandıklarını, müvekkilinin ilk eşi ... ile birlikte yaşamasının söz konusu olmadığını, ... Çukurköy Mah. ...Tavşanlı ... adresinde ikamet ettiğini, öte yandan müvekkilinin ilk evliliğini muvazaalı olarak sonlandırmadığı ve bağlanan maaşın dul aylığı olduğunu, müvekkilinin kendi babasından yetim aylığı alması amacıyla gerçekleştirdiği muvazaalı bir eylemi de somut olayda gerçekleşmediğini, öte yandan kesinlikle kabül anlamına gelmemekle birlikte müvekkilinin bir an olsun boşandığı eşiyle birlikte yaşadığı düşünülse bile, müvekkilinin boşandıktan sonra tekrar evlendiği ve bu şekilde araya başka evlilik girdiği, müvekkilinin maaşının da sonraki evlilikten olan maaşı olduğu bu durumda maaş kesmeyi gerektiren bir hukuksuzluk olmadığı ortada olduğunu, açıklanan nedenlerle müvekkilinin uğradığı telafisi mümkün olmayan zararların boyutunun daha fazla artmaması adına , dul aylığının iptaline ilişkin dava sonuna kadar tedbiren durdurulması, sonrasında bu işlemin iptaline karar verilmesi, ödenmeyen maaşların tespiti ile yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve maaşın bu şekilde devamına, noterden avukata vekalet verilmesine dair noter bedeli de dahil tüm yargılama giderleri ve dava vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil kurumda 3/1596192 tahsis numarasıyla babası üzerinden yetim aylığı almakta olan davalının boşandığ eski eşi boşanmalarına rağmen ... ile fiilen birlikte yaşadığının tespit edildiğini, kuruma gelen ihbarı değerlendirmek suretiyle konuyla ilgili denetmen görevlendirildiğini 15.08.2017 tarih ve 2017/MC/081 sayılı raporun düzenlendiğini, öncelikle davacı ve eski eşinin nüfus kayıt örneklerini çıkartıldığını, adres bilgisinin Çukurköy mah..... olduğu; mahalle muhtarına iadeli taahhütlü bilgi formunun gönderildiğini çocuklarının hasta olması sebebiyle eski karısını üst katında ikamet ettiğini, komşularına sorduklarında bu kişilerin ayrı yaşadıklarını beyan ettiğini, Tavşanlı İlçe Nüfus Müdürlüğünden tarafların davacı ve eski eşinin adres bilgilerinin temin edildiğini, verilen cevapta ... ve ...'ın 04.09.2008 yılından bu yana adres bilgilerinin farklı olduğu saptandığını, ...'ın sosyal medya hesaplarından ... ile birlikteliğini gösterir fotoğraflar ulaşıldığını, Kurum medula GSS takip listesinden şahısların boşandığı dönemde tedavi gördüğü hastane bilgilerine ulaşıldığını, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 Sosyal Sigortalar ve GSS 'nın 56 ncı maddesinin son fıkrasında "eşinden boşandığı halde, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların, bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir" bu kişilere ödenmiş olan tutarlar 96 ncı madde hükümlerine göre geri alınır, hükmünün yer aldığını, elde edilen tüm bilgi ve belge, fotograf ve kayıtların incelenmesi sonucu birlikte yaşadıklarının değerlendirilmesi gerektiğini, arz ve izah olunan sebepler neticesinde açılan davanın reddine, itirazlarının yerinde görülmediği takdirde davanın bilahare esas yönünden reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Özetle; “...davanın reddine,” dair karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece özetle; “... somut olayda kurum denetmenin hazırlamış olduğu raporda facebook üzerinden elde edilen davacının ve boşandığı eşinin birlikte görüldüğü fotoğraflara dayanılarak davacının aylığının kesildiği anlaşılmaktadır. Mahkeme tarafından da facebookta paylaşılan fotoğraflara vurgu yapılarak davanın reddine karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Bu nedenle maddi gerçeğin ortaya çıkarılması için davacı ve boşandığı eşinin fiilen birlikte yaşayıp yapmadıklarının, yukarıda belirtilen hususlar ve ilkeler çerçevesinde araştırılarak, davacı ile boşandığı eşinin kayıtlı adresleri yönünden ayrı ayrı geniş kapsamlı, titizlikle ve gerekirse bilgi edinilen şahısların isim yada sıfatları da tutanağa eklenmek suretiyle, beyan edilen adreslerde fiilen oturup oturmadıkları, birlikte yaşayıp yaşamadıkları kolluk vd deliller marifetiyle araştırılmalı, ihtilaf konusu dönem içerisinde davacı ve eşinin kayıtlı adreslerinde görev yapan mahalle muhtar ve azalarının kanaat edinmeye yetecek sayıda tanık sıfatıyla bilgi ve görgülerine başvurulmalı, çelişki oluşursa giderilmeli; böylece “boşanılan eşle eylemli olarak birlikte yaşama” olgusunun mevcut olup olmadığı, toplanan tüm kanıtlar ışığı altında değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.” gerekçesiyle bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; “1-Davanın kabulüne,
A) Davalı Kurum tarafından davacıya 10151506 sigorta sicil numaralı müteveffa eşi ...’den dolayı bağlanan aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline,

B) Davacının aylığının kesildiği tarihten bugüne kadar ödenmeyen aylıklarının yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,” şeklinde karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı kurum vekili dilekçesinde özetle; davanın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,11.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.