YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/3451 E.  ,  2023/5647 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1287 E., 2023/16 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 16. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/320 E., 2022/33 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait işyerinde 17.11.2000 - 15.08.2013 tarihleri arasında çalışmasına rağmen kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalılar davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
Davanın kabulü ile
Davacının davalı işyerinde 17.11.2000-15.08.2013 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak asgari ücret ile sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Yeşil Sahil Seyahat Tur. Taş. Ltd. Şti. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı şirket vekili istinaf sebeplerini tekrarla, bölge adliye mahkemesi kararının gerekçesiz olup istinaf sebeplerinin değerlendirilmediği, hizmet akdinin unsurlarının bulunmadığı, şirketin ...'da şubesinin ve işyerinin bulunmadığı, davacının bağlı çalışanları olmadığı, şirketin ...'da 2 tane işçi çalıştırabilecek bir kapasitesinin bulunmadığı, davacının diğer davacı ile birlikte başka şirketlere de bilet kestiği, davalı Kurum vekili istinaf sebeplerini tekrarla, eksik araştırma ve incelemeyle karar verildiği, kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğinden aleyhe yargılama gideri verilemeyeceği gerekçeleriyle kararın bozulmasını istemişlerdir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının dava konusu dönemde hizmet akdiyle çalışıp çalışmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleri.

3. Değerlendirme
1. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9 inci maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

2. Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Mahkemece toplanan deliller ve yapılan yargılamada her ne kadar yazılı şekilde karar verilmişse de verilen hüküm eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.

4. Öncelikle davalı şirkete karşı hizmet tespiti açan diğer davalı ... ... ile davacının davaları paralel bir şekilde görülmüş olup, tanık beyanları her iki davacının çalışmalarına yönelik olarak alınmıştır. İddiaya göre davacı ve yine davalıya karşı hizmet tespiti davası açan Kartal'ın yaptıkları işler birbirinden farklı olmakla, her davacı için çalışmanın özelliklerine göre farklı sorular sorularak tanık beyanı alınmalıdır.

5. Dosya kapsamına göre, davacının bilet kesme işini yaptığının beyan edilmesi ve özellikle kış aylarında tek hat üzerinden Kuşadası-... arasında sefer yapan otobüslere bilet kesildiği beyanları ve davalının da savunmasında davacının ve yine davalıya karşı hizmet tespiti davası açan diğer davacı ... ile birlikte kendi nam ve hesabına çalışıp başka firmalara da bilet kestiği iddiaları karşısında, bu hususlar araştırılıp tanıklardan da sorulmak suretiyle, davacının şirket için ne kadar çalıştığı, başka firma da bilet kesip kesmediği, böyle bir durum varsa bu firmalara ne kadar ve ne şekilde hizmet verdiği, davacıyı işe alıp çalıştıranın kim olduğu, emir ve talimatları kimden aldığı, davacının vergi mükellefiyeti, şirket ortaklığının bulunup bulunmadığı, kar ve zarara katılıp katılmadığı, aradaki ilişki ve özellikle çalışmanın kendi nam ve hesabına olup olmadığı ile işverenlik hususları somut bir şekilde belirlenerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,22.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.