YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/3295 E.  ,  2023/6427 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/124 E., 2022/204 K.
KARAR : Ret

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen davacının davalılar nezdinde 01.12.1998-19.09.2011 tarihleri arasında geçen çalışmaların 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında geçtiğinin tespiti ve buna göre itibari hizmet sürelerinin ve fiili hizmet zammı süresinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, dairece İlk derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın usulden reddine dair, karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili Müvekkilinin dava dışı Simge Yayıncılık ve Dağıtım A.Ş.’de 01.12.1998 tarihinde grafıker olarak çalışmaya başladığını ve hakkında işe giriş bildirgesi verilerek kaydedildiğini, Doğan Grubu’na bağlı Radikal, Posta, Referans gibi gazetelerde grafik tasarımı, karikatür, kolaj yapan müvekkilinin kadrosunun 01.06.2002 tarihinde tüm yasal haklan saklı kalmak kaydı ile o dönem unvanının Milliyet Haber Ajansı A.Ş. olan davalı Posa Haber Ajansı A.Ş.’ye devredildiğini, müvekkilinin 31.08.2008 tarihine kadar bu davalıda çalıştığı süreli aradan sonra 07.07.2009 tarihinde davalı ... Medya Basım Hizmetleri A.Ş.’ye kadrosunun nakledildiğini, davalının yayımlandığı Radikal Gazetesi’nde ve Referans Gazetesi’nde grafik tasarımı ve karikatür yaptığım, müvekkilinin kadrosunun 01.06.2011 tarihinde diğer davalı ...Ş.’ye geçirildiğini ve 19.09.2011 tarihine kadar da bu davalı şirkette çalıştığını, müvekkilinin karikatürlerden birçok kez ödül aldığını, davalı şirketlerin müvekkilini Basın İş Kanunu’na tabi olarak çalıştırmadığını ve basın sigortası yapmadıklarını, davalılar tarafında basın sigortası yapılmaması nedeniyle itibari hizmet uygulamasından faydalanamamakta ayrıca basın sigortalı çalışanlara göre daha az izin kullanmakta, basın kartı alamamakta olduğunu, müvekkilinin yaptığı işin tamamen 506 sayılı Kanun'un ek 5 ve 5953 sayılı Kanun'un 1 inci maddesi kapsamına girmesine ve müvekkilinin gazeteci olarak çalışmasına rağmen bu yasal haklardan yararlanamadığını, belirterek müvekkilinin her 3 davalı şirketteki tüm hizmetlerinin gazetecilikte geçtiğinin tespitine, SGK kayıtlarının düzeltilmesine, itibari hizmet uygulamasından faydalandırılmasına talep ettiği görülmüştür.

II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle: davacının Kurumda 1071232 sicil numaralı işyeri dosyasında işlem görmekte olan Posta Haber Ajansı A.Ş. işyerinden 01.06.2002-31.01.2008 tarihleri arasında çalışmalarının bildirildiğini, 1143974 sicilli Hürriyet Medya Basım Hiz. ve Tic. A.Ş. Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. işyerinden 07.02.2009-31.05.2011 tarihleri arasında bildirildiğinin tespit edildiğini, davacının 01.12.1998 tarihinde ... işyerinden 01.12.1998-31.05.2002 tarihleri arasında bildirildiğini, davacının çalışmalarının Kuruma bildirilen çalışmalar olduğunu, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun ile basın ve gazetecilik işyerlerinde çalışanların itibari hizmet süresi uygulaması kapsamından çıkarıldığını, davacının bu tarihten sonraki çalışmaları için itibari hizmet süresi tanınmasının kanuna aykırı olduğunu, itibari hizmet kavramının ağır ve yıpratıcı işlerde çalışma nedeniyle çalışma gücü ve hayat süreleri kısalan kişilere yönelik olduğunu, davacının yaptığı işin 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesinde sayılı şartlan taşımaması nedeniyle itibari hizmetten yararlandırılmasının mümkün olmadığını beyanla açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı işverenler vekilinin cevap dilekçesinden özetle; davacının uzmanlık alanının grafikerlik olup, gerek uzmanlığı ve gerekse çalışma alanı, Basın İş Yasası’na tabi bir çalışma alanı olmadığını, basın sektöründe çalışanların tamamının Basın İş Kolu’na tabi olmadığının da tartışmasız olduğunu, davacının da bir dönem telifli bir dönem de 4857 sayılı Kanun'a tabi olarak çalıştığını ve iş akdinin davacının istifası ile son bulduğunu, davacının çalışma dönemi boyunca bunu bilerek çalıştığını ve herhangi bir itirazının da olmadığını, davacının hizmetinin basın iş kolu kapsamına alınmasını talep etmesinin mümkün olmadığını, zira davacının görevinin fikir ve sanat alanında değil teknik bir alanda olduğunu, zamanaşımı definde bulunduklarını beyanla açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi, 21.06.2017 tarihli ve 2014/63 Esas, 2017/164 Karar sayılı kararı ile "...davanın kısmen kabulüne; ... TC. Nolu davacı ...'ın 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesi gereği davalı ...Ş. Nezdinde itibari hizmet süresinin 869 gün olduğunun tespitine, davalılar Hürriyet Medya Basın Hizmetleri ve Tic. A.Ş. ile Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. yönünden davanın reddine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin 21.06.2017 tarihli ve 2014/63 Esas, 2017/164 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı Kurum ve davalı ... Ajansi A.Ş. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili tarafından verilen istinaf dilekçesiyle özetle, yapılan işin gazetecilik mesleği olmasına rağmen davalı ... Medya Basın Hizmetleri ve Tic. A.Ş ve Hürriyet Gazetecilik ve Matbacılık A.Ş'nin şirketindeki çalışmaların gazetecilik mesleği sayılmamasını, müvekkillini zarara uğratacağı, 10 yıllık kıdemi olmadığı sonucuna ulaşılarak basın kartı almaya hakkını kazanmayacağı, emsal kararlara göre davanın tümden kabulü gerektiği gerekçeleriyle kararın kaldırılarak davanın kabulü talebiyle istinaf yoluna başvurduğu görülmüştür.

2.Davalı SGK vekili tarafından verilen istinaf dilekçesiyle özetle, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının Kurumda 1071232 sicil numaralı işyeri dosyasında işlem görmekte olan Posta Haber Ajansı A.Ş. işyerinden 01.06.2002-31.01.2008 tarihleri arasında çalışmalarının bildirildiğini, 1143974 sicilli Hürriyet Medya Basım Hiz. Ve Tic. A.Ş. Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. işyerinden 07.02.2009 -31.05.2011 tarihleri arasında bildirildiğinin tespit edildiğini, davacının 01.12.1998 tarihinde ... işyerinden 01.12.1998- 31.05.2002 tarihleri arasında bildirildiğini, 01.10.2008 tarihinden sonrası için 5510 sayılı Kanun ile basın ve gazetecilik işlerinde çalışanların itibari hizmet süresi kapsamından çıkarıldığını, kararın bozulması talebiyle istinaf yoluna başvurduğu görülmüştür.

3.Davalı ... vekili tarafından verilen istinaf dilekçesinde özetle, yerel mahkeme tarafından hizmet tespitine ilişkin hükmedilen sürelerin 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi gereğince 5 yıllık hak dürüşücü süreye uğradığını, davacının çalışmasının fikir işçiliği gerektirmeyen nitelikte olduğu, basın iş yasanına tabi olarak gazetecilik faaliyeti yaptığının kabulünün mümkün olmadığı, davacının çalışmasının masa başı olduğu, haberlerin düzenlenerek gazete sayfasında yer almasında sağlanmasından ibaret olduğu, davacının işinin itibari hizmet süresinden faydalanmayı gerektirecek nitelikte fiziksel veya dış etkene sahip bir iş olmadığı belirtilerek, emsal Yargıtay kararlarıda nazara alınarak kararın kaldırılması talebiyle istinaf yoluna başvurulduğu görülmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin, bozmaya konu olan kararı ile , "....Buna göre; itibari hizmet süresi/fiili hizmet süresi zammı hakkındaki yasal düzenlemelerin, ancak, ilgili maddelerde sayılı ve sınırlı olarak öngörülen “Hizmetin geçtiği yer – Kapsamdaki İşler/İşyerleri - Kapsamdaki Sigortalılar” yönünden belli çalışma şartlarının gerçekleştiği durum için uygulama olanağı bulunmaktadır ve inceleme konusu davada, davacı sigortalının davalı işverenlere ait işyerinde gerçekleşen editörlük faaliyeti niteliğindeki çalışmalarının 5953 sayılı Kanun'un 1 inci ve dolayısıyla 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönündeki mahkeme görüş ve yaklaşımı yerindedir.

Somut olayda; dosyadaki delillere göre ve yukarıda açıklanan gerekçeler de dikkate alındığında, işveren tarafından sunulan belgelerde davacının sayfa sekreteri, editör vs.gibi görev tanımları dikkate alınarak, mahkemece dinlenen bordro tanık beyanlarında da davacının bu şekilde çalıştığı doğrulandığından, İlk Derece Mahkemesi tarafından hükme esas alınan 01.02.1998-01.10.2008 tarihler arası dönemde hizmet akdine tabi olarak ve 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesinin (I) numaralı bendi ile 5953 sayılı Kanun kapsamında çalıştığı kanıtlanmış olması nedeniyle 01.02.1998-01.10.2008 tarihleri arası dönem verilen kısmen kabul kararı ile, 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesinin yürürlükte olmadığı 01.10.2008 – 19.09.2011 dönemine ilişkin olarak ise 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesinde yazılı koşullar gerçekleşmediğinden bu tarihler yönünden kısmen red kararı verilmesi usul ve yasaya uygun olduğundan davacı vekilinin, davalı kurum vekilinin ve davalı ... vekilinin istinaf istemlerinin oy birliğiyle esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin, bozma ilamında "...Somut olayda; davacının, isteme konu 01.12.1998-31.05.2002 tarihleri arasında dava dışı Simge Yayıncılık A.Ş. nezdinde 1260 gün, 01.06.2002-31.01.2008 tarihleri arasında davalı ...nezdinde 2040 gün, 08.03.2008-14.08.2008 tarihleri arasında dava dışı Taraf Gazetecilik Tic. A.Ş. nezdinde 158 gün, 07.07.2009-31.05.2011 tarihleri arası davalı ... Medya Basım Hiz. Tic. A.Ş. nezdinde 685 gün, 01.06.2011-19.09.2011 tarihleri arası davalı ... Mat. A.Ş. nezdinde 109 gün tüm zamanlarda itibari hizmet kodundan veyahut fiili hizmet zammı süresine tabi hizmet kodundan herhangi bir bildirim yapılmaksızın bildirimlerin yapıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece kabule konu dönemde taraf olmayanlar yönünden de karar verildiği bu bağlamda HMK 124 üncü maddesi kapsamında davaya dâhil edilmesi suretiyle, davacının hangi yıllar ve dönemler arasında basın kartı olduğu netleştirilerek, varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında; “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükmü öngörülmüş olup, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesinin 3 üncü fıkrasının “… Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.” hükmü gereği, davacının 01.12.1998-30.09.2008 tarihleri arasında davalı işyerinde çalışılan, sigorta primi ödenmiş günleri x 0,25 formülüyle hesaplanan itibari hizmet süresi bulunduğunun ve bu sürenin sigortalılık süresine itibari hizmet süresi olarak eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi gerekirken, infazda tereddüt oluşturacak şekilde yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir." denilerek bozma kararı verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Bozma kararı sonrasında dosya, Mahkememizce yukarıda numarası yazılı esasa kaydedilmiş, bozma kararına uyularak yargılamaya devam olunmuş; bozma ilamı doğrultusunda davacının hizmet cetvelinde çalıştığı anlaşılan işverenlerden davada taraf olmayanların davaya dahil edilmesi için 16.02.2022 tarihli celsede davacı vekiline bir aylık kesin süre verilerek ihtarat yapılmış; verilen kesin süre içerisinde şirketlerin davaya dahil edilmediği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; uyulan Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda uyuşmazlık konusu dönemde davada taraf olmayanların HMK'nın 124 üncü maddesi kapsamında davaya dahil edilmesi için davacı tarafa kesin süre verildiği, verilen kesin süre içerisinde davada taraf olmayanların davaya dahil edilmediği ve taraf teşkilinin sağlanmadığı anlaşıldığından, açılan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı temyiz dilekçesinde; "16.02.2022 tarihli duruşmada taraf olamayanları davaya dahil edilmesi istenmiş ise de, dava dışı Simge Yayıncılık ve Dağıtım A.Ş.'nin tasfiye nedeni ile 26.12.2005 tarihinde Ticaret Sicil kaydı silinmiş olduğunu, Taraf Gazetecilik A.Ş 'nin de 670 sayılı Kanun Hükmünde kararname ile Eylül 2016 tarihinde kaydı silinmiş olduğunu bu nedenlerle bu 2 şirkete karşı dava açılmadığını, dava dilekçemizin sonuç kısmında da davalılardan 3 şirketteki çalışmalarının gazetecilik mesleğinde geçtiğinin tespitinin talep edildiğini, bilirkişinin bütün çalışma dönemi için rapor hazırladığını belirterek, verilen kararın yerinde olmadığını belirterek, bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının davalılar nezdinde 01.12.1998-19.09.2011 tarihleri arasında geçen çalışmaların 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında geçtiğinin tespiti ve buna göre itibari hizmet sürelerinin ve fiili hizmet zammı süresinin tespiti isteminin hukuka uygun olup olmadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri aynı zamandda 331 inci maddesi ile birlikte, 26 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26 ncı maddesi uyarınca; "Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." Hükmü mevcut olup, uyulan bozma ilamı sonrasında yapılan yargılama ile davacının dava dışı şirketleri davaya dahil etmesi istenilmiş ve dahil edilmemesi nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş ise de, davacının dava açarken belirttiği 01.12.1998-19.09.2011 tarihleri arasında davalı üç şirketten yapılan bildirimlerin itibari hizmet ve fiili hizmet süresi zammına tabi olduğunu belirtmesi ve bu şirketlere karşı dava açılması dikkate alınarak, sadece bu şirketler nezdinde geçen çalışmaların itibari hizmet gerektiren çalışmalar olup olmadığının irdelenmesi ve bu şirketler hakkında karar verilmesi gerektiği dikkate alınarak, uyulan bozma ilamında belirtilen yasal mevzuatın irdelenmesi gerekirken, yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının sair yönleri incelenmeksizin BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

06.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.