YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/2870 E.  ,  2023/5164 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/90 E., 2022/354 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki sigortalılığının geçerli olduğunun, borçlu olmadığının tespiti ile kesilen aylıkların yasal faiziyle ödenmesi istemli davasında İlk Derece Mahkemesince verilen davanın kabulüne dair kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; verilen karara karşı davalı ... vekilinin temyiz isteminde bulunması üzerine verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 22.08.2004-01.03.2005 tarihleri arasında davalı şirketin ... ve ...’de Orman Ağaçlandırma Müdürlüğünden ihale ile aldığı, ...-Atatürk Orman Çiftliği, ...-Çakıllar Çiftliği (at yarışlarının yapıldığı yer), ...-Samsun Yolu üzerinde kanserliler orman alanı, ...-Behiçbey Orman Fidanlığı yanı saha yeşillendirmesi ve dikimi, ...-Keskin-Çipi Dağı, ...-Ağlu mevkii, ...-Hasandede-Hacılar Ormanı ağaç dikim işinde-sürümde dozer operatörü olarak” 203 gün çalıştığını, müvekkiline 01.05.2010 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlandığını, 09.05.2013 tarihli borç bildirim belgesi ile emeklilik işleminin iptal edilerek aylık ödemelerinin durdurulduğunun, ödenen tüm aylıkların faizi ile birlikte 37.524,38 TL olarak geri ödenmesinin bildirildiğini, müvekkilinin davalı şirketteki 203 günlük çalışmasının 9 yıl, yaşlılık aylığının 3 yıl sonra iptali işleminin yerinde olmadığını, çalışmasının gerçek olduğunu belirterek 09.05.2013 tarih ve 7969465 numaralı yersiz ödeme işleminin iptaline, 22.08.2004-01.03.2005 tarihleri arasında davalıya ait 1004939 sicil numaralı işyerinde geçen 203 günlük çalışmanın geçerli olduğunun tespitine, durdurulan yaşlılık aylıklarının tahakkuk tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
1.Davalı şirket tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davanın yetkili Mahkemede açılmadığını, diğer davalı işveren bünyesinde çalışmanın geçtiği merkez ... veya şubesinin bulunduğu yerde dava açılması gerektiğini, davacının 22.08.2004-01.03.2005 tarihlerinde çalışmasına dair belge ya da sigortasız çalıştığına dair başvuru bulunmadığını, çalışmanın varlığının Yargıtay' ın hizmet tespit davaları için öngördüğü biçimde ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 30.01.2017 tarih ve 2013/432 Esas-2017/52 Karar sayılı sayılı kararıyla; davanın kabulü ile Davalı kurumun 09.05.2013 tarih 7969465 nolu yersiz ödemeye ilişkin işleminin iptaline, davacının 22.08.2004-01.03.2005 tarihleri arasında davalıya ait 1004939 sicil nolu işyerinde gecen 203 günlük çalışmalarının geçerli olduğunun tespitine, durdurulan yaşlılık aylıklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasa faizi ile birlikte davalı tarafından davacıya ödenmesine, karar verilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi kararının süresi içerisinde davalı Kurum vekili tarafından istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. (Kapatılan) 21.Hukuk Dairesinin 11.05.2022 tarihli ve 2022/4485 E. 2022/6909 K. sayılı ilamında, ".. Mahkemece yapılacak iş; denetmen raporunun aksinin eşdeğer belgelerle ispatlanabilmesi için, şirket kayıtlarını Vergi Dairesinden, Belediye’den ve ilgili Kurumlardan getirterek, talep döneminde fiili olarak böyle bir şirketin çalışıp çalışmadığını ortaya koymak, şirket adresinde belirtilen tarihlerde böyle bir işyeri olup olmadığını araştırmak, yer kira ise kira kontratını dosyaya kazandırmak, mülkiyet kendilerine ait ise tapu kayıtlarını getirtmek, zabıta araştırması ile işyerinin hangi tarihler arasında faal olduğunu belirlemek, ceza dosyasında; birçok sigortalının muhasebeci tarafından çalışmadıkları halde sigortalı bildirildiklerine ilişkin beyanları olan işveren ve temsilcilerinin tanık olarak beyanına başvurmak, çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/8. maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar karar vermekten ibarettir...." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne,

1.Davalı Kurumun 09.05.2013 tarih 7969465 nolu yersiz ödemeye ilişkin işleminin iptaline,

2.Davacının 22.08.2004-01.03.2005 tarihleri arasında davalıya ait 1004939 sicil nolu işyerinde gecen 203 günlük çalışmalarının geçerli olduğunun tespitine,

3. Durdurulan yaşlılık aylıklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasa faizi ile birlikte davalı kurum tarafından davacıya ödenmesine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... vekili, "Kurumun davalı sıfatından çıkartılıp feri müdahil olarak davaya kabulü gerekmektedir. Yargılama sonunda fer'i müdahil olan Kurumumuz aleyhine hüküm kurulmaması gerekmekte iken davacı taraf karşı vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline dair kurulan hüküm yasa hükümlerine açıkça aykırıdır. Fiili çalışma olgusu ispatlanamamıştır. Kabul için yeterli delil toplanmamıştır.” gerekçeleriyle temyiz yoluna başvurmuştur

C.Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigortalılığının geçerli olduğunun ,yersiz ödeme nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile kesilen yaşlılık aylığının bağlanarak yasal faizleriyle ödenmesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri

2. 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası hükümleridir.

3. Değerlendirme
Dosya kapsamında ticaret sicil bilgilerinden davalı İsmailoğulları Orman Ür. San. Tic. Ltd. Şti.'nin 14.09.2015 tarihinde kaydının silindiği anlaşılmaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile A.Ş.'nin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Şu halde, davalı davalı İsmailoğulları Orman Ür. San. Tic. Ltd. Şti.nin ticaret sicil kaydının silinmiş olduğunun anlaşılması karşısında yapılması gereken iş; anılan HGK kararı çerçevesinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketin ihyası için tasfiye memurluğu ile ticaret siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilmeli, dava açıldığı takdirde bu davanın sonucu beklenmeli, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar verilmelidir.

Belirtilen maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek noksan tahkikat ve inceleme ile hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

10.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.