YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/2304 E.  ,  2024/8201 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/139 Esas, 2021/741 Karar
KARAR : Esastan Red, Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Nevşehir 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2014/773 Esas, 2020/425 Karar

Taraflar arasındaki iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili, davalı ... Tohumculuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve davalı ... vekili ve davalı ... Sig. A.Ş. vekili tarafından vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalılar ... Tohumculuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve Metin‘in istinaf başvurularının esastan reddine, davacı ile davalı ... şirketinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı ... Tohumculuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve davalı ...’in ortak vekili ve davalı ... Sig. A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmek ve de davalılar ... Tohumculuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve Metin’in ortak vekili tarafından duruşma talep edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra duruşma için 27.09.2022 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalılar ... Tohumculuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve ... adlarına Av. ... ile davacı adına Av. ... ve davalı ... Sigorta A.Ş. adına Av. ... geldiler. Diğer davalı adına gelen olmadı. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmiştir. Dosyanın tekrar Dairemiz’e gönderilmesinden sonra Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili özetle; müvekkilinin meydana gelen iş kazasında sürekli iş göremezliğe uğradığı, kazanın oluşumunda sigorta şirketi dışındaki davalıların kusurlu olduklarından bahisle asıl dava dosyasında 1.000,00 TL maddi, 40.000,00 TL manevi tazminatın asıl dava dosyasının davalılarından, sigorta şirketine karşı açtığı birleşen dava dosyasında 500,00 TL iş göremezlikten kaynaklanan maddi tazminat, 500,00 TL bakıcı gideri ve 250.000,00 TL manevi tazminatın davalı ... şirketinden tahsilini talep ve dava ettikten sonra davacı vekili aşamalarda ibraz ettiği dilekçe ile iş göremezlikten kaynaklanan maddi tazminat talebini tüm davalılar yönünden 270.943,31 TL'ye arttırmış, bakıcı gideri yönünden maddi tazminat talebini davalı ... dışındaki davalılar yönünden 527.090,60 TL’ye arttırmıştır.

II. CEVAP
Davalılar özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle davacının iş kazası nedeniyle başkasının bakımına muhtaç kalacak şekilde %100 oranında sürekli iş göremezliğe uğradığı, kazanın meydana gelişinde davacının %15, davalı ...'in %20, davalı ...'nın %25, davalı ... şirketinin %40 oranında kusurlu oldukları kabulünden hareketle sigorta şirketinin sorumluluğu poliçe limiti olan 250.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere davalı ... tarafından yapılan 50.000,00.TL’lik geçici ödemenin TBK m.76/2 hükmünce mahsubu sonrasında 220.943,31.TL maddi tazminatın asıl ve birleşen dava dosyasının tüm davalılarından, %50 hakkaniyet indirimi sonucu 263.545,30 TL bakıcı giderinin asıl ve birleşen birleşen dava dosyasının tüm davalılarından, yine 40.000,00.TL manevi tazminatın da asıl ve birleşen dava dosyasının tüm davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... Tohumculuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve davalı ...’in ortak vekili ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle müvekkilinin meydana gelen iş kazası sebebiyle %100 malul kalarak bakıma muhtaç olduğunu, bakıcı giderinden yapılan %50 indirimin fahiş olduğunu, yerleşik yargıtay içtihatlarına göre bu indirimin en fazla %20 olması gerektiğini, mahkemece sigorta şirketine karşı açılan davada talep edilen 250.000,00 TL manevi tazminatın 40.000,00 TL olarak hüküm altına alınmasının yetersiz olduğunu ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle sigorta poliçesinin yalnızca ... Tohumculuk Şirketinin sigortalı çalışanlarını kapsadığını, davacının sigortalı işçi olmaması sebebiyle işveren mali mesuliyet poliçesi teminatı kapsamında olmadığını, hüküm fıkrasındaki tazminatların rakamının açık olmadığını, poliçe limitinin maddi ve manevi tazminat dahil olmak üzere 250.000 TL olduğunu hüküm altına alınan miktarın bundan fazla olduğunu, kurum tarafından davacıya bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin hesaplamada düşülmesi gerektiğini, Mahkemece bunun yapılmadığını, sigorta şirketi bakımından olay tarihinden ve avans faize hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ıslah edilen tutar bakımından faizin başlangıç tarihinin ıslah tarihi olması gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalılar ... şirketi ve Metin'in ortak vekili istinaf dilekçesinde özetle, davacının müvekkili şirketin kendi işçisi olmayıp diğer davalı ...'ın işçisi olduğunu, meydana gelen olayın kendisi açısından iş kazası olmadığını olay nedeniyle sorumlu tutulamayacağını, bilirkişi tarafından pasif dönem hesabı yapılırken net asgari ücreti yerine emeklilik aylığının esas alınması gerektiğini, yine davacının aile içerisinde bakıldığından bakıcı gideri hesabının da net asgari ücret üzerinden yapılması gerektiğini, davacıya kurum tarafından yapılan ödemelerin hesaplanan tazminat miktarlarından mahsubunun gerektiğini, olayın meydana gelmesinde kendi kusurlarının bulunmadığını, ıslahla talep edilen miktarın zamanaşımına uğradığını, davacının ıslah dilekçesinde daha önce dava dilekçesinde talep etmediği bakıcı giderini iş görememezlik tazminatı ve bakıcı gideri olarak somutlaştırarak talep sonucunda değişikliğe gittiğini, bunun HMK 141 inci maddesine aykırılık teşkil ettiğini, mahkemece hüküm altına alınan 40.000,00 TL manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar ... Tohumculuk şirket ve ...'in istinaf istemlerinin esastan reddine, davacının istinaf isteminin bakıcı giderinden yapılan hakkaniyet indiriminin fazla olduğu, davalı ... şirketinin istinaf isteminin ise faizin başlangıç tarihi ve faiz türü, bakıcı giderinin davalı ... aleyhine ıslah edilmemiş olması yönlerinden kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davalı ... şirketinin sorumluluğu poliçe limiti olan 250.000,00 TL ile sınırlı olmak üzere davalı ... tarafından yapılan 50.000,00.TL’lik geçici ödemenin mahsubuyla iş göremezlikten kaynaklanan maddi tazminat olarak 220.943,31 TL maddi tazminatın asıl ve birleşen dava dosyalarının tüm davalılardan, %30 hakkaniyet indirimi sonucu 368.963,42 TL bakıcı giderinin davalı ... şirketinin sorumluluğu 500,00 TL ile sınırlı olmak üzere asıl ve birleşen birleşen dava dosyasının tüm davalılarından, yine 40.000,00.TL manevi tazminatın da asıl ve birleşen dava dosyasının tüm davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... Tohumculuk Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve davalı ...’in ortak vekili ve davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle bakıcı giderinden hakkaniyet indirimi yapılmasının hatalı olduğunu, ayrıca %30 hakkaniyet indiriminin fazla olduğunu, birleşen dava dosyasında davalı ... şirketinden 250.000,00 TL manevi tazminat istediklerini, sigorta şirketi yönünden daha yüksek manevi tazminatın hüküm altına alınması gerektiğini, işgöremezlik zararı ve bakıcı gideri yönünden ayrı ayrı karar verilmesi gerektiğini,

Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle davacının davalı ... şirketinin sigortalı işçisi olmadığını, bu nedenle müvekkilinin sorumlu olmadığını, davalı ... Tohumculuk şirketi adına tanzim edilmiş işveren mali mesuliyet poliçesinde çalışan sayısı için özel şart bulunduğunu, poliçede sadece 160 işçi için teminat verildiğini, sadece 160 işçi için teminat verilmiş iken sigortalı dahi olmayan taşeron işçinin işbu 160 işçinin içinde değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, ayrıca dava konusu kaza poliçede belirtilen riziko adresi dışında meydana gelmiş olduğundan teminat kapsamında olmayan talebin reddi gerektiğini, poliçe ile verilen teminatın sadece poliçede yazılı olan riziko adresindeki faaliyetler sırasında meydana gelecek kazalar için verildiğini, poliçedeki riziko adresinin Nevşehir/Gülşehir yolu mahallesi olup iş bu adreste yer alan fabrikadaki ambalajlama faaliyetlerinin teminat altına alındığını, söz konusu iş kazasının ise poliçede riziko olan Nevşehir/Gülşehir yolu mevkinde yer alan fabrikada meydana gelmediğini, söz konusu iş kazasının riziko adresi dışındaki Nevşehir/Kapucubaşı mahallesinde meydana geldiğini, poliçe özel şartlarında açıkça yazıldığı üzere, riziko adresi dışında meydana gelen kazalar teminat dahilinde olmadığını, davacının tazminat taleplerinin bu sebeple yerinde olmadığını, bahse konu poliçe tahtında müvekkili şirketin sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olup bedeni zararlar halinde maddi ve manevi tazminat dahil şahıs başına azami poliçe teminat limitinin 250.000,00 TL ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirketin poliçe limiti olan 250.000,00 TL ile sınırlı sorumlu olduğunu, bedeni zararlar için teminat limitinin tek olduğunu, ancak Yerel Mahkeme tarafından daimi iş göremezlik için maddi tazminat için 210.000 TL, manevi tazminat için 40.000 TL için müvekkil şirketin sorumluluğuna hükmedildiğini, geçici ödemenin müvekkili şirket tarafından ödendiği hususunun gözden kaçırıldığını, Bölge Adliye Mahkemesi kararında "davalı ... şirketinin istinaf isteminin faizin başlangıç tarihi ve faiz türü bakımından esastan kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına" karar verildiğini ancak 40.000,00 TL manevi tazminat ve 500,00 TL bakıcı gideri için hüküm kurulurken olay tarihi ve avans faizden sorumluluklarına hükmedildiğini, bu nedenle kararın bozulması gerektiğini, ayrıca ıslah edilen tutar bakımından faiz başlangıcının ıslah harcının Mahkeme veznesine yatırıldığı tarihin esas alınması gerektiğini, bu nedenle de kararın bozulması gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalılar ... şirketi ve Metin'in ortak vekili temyiz dilekçesinde özetle, bakıcı giderinden yapılan hakkaniyet indiriminin az olduğunu, davacının müvekkilinin işçisi olmadığını, bu nedenle müvekkilinin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, eğitim ve iş sağlığı güvenliği önlemilerinin davalı işveren Mustafa’nın gözetim ve denetimi altında olduğunu, hesap raporunun hatalı olduğunu, emeklilik döneminde emeklilik aylığının esas alınması gerekirken asgari ücretin esas alındığını, bakıcı gideri hesaplanırken net asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması gerekirken brüt asgari ücret üzerinden hesaplama yapıldığını, davacıya Kurum tarafından ödenen iş göremezlik ödeneği miktarının tenzil edilmediğini, müvekkilinin gerekli tedbirleri aldığını, davacının dilekçesi her ne kadar talep artırımı olarak adlandırılmış ise de aslında bir ıslah dilekçesi olduğunu ve bu nedenle zamanaşımı itirazları olduğunu, davacının asıl dava dilekçesinde 1.000,00 TL maddi tazminat isteyip talep artırımı dilekçesinde bunu iş göremezlik ve bakıcı gideri olarak ayırdığını, bu talep artırım dilekçesinin talep sonucunu değiştirdiğinden tam ıslah olduğunu ve davacı tarafın 1 hafta içinde yeni dava dilekçesi vermediğini, bu nedenle ıslah hakkının kullanılmamış sayılması gerektiğini, 40.000,00 TL manevi tazminatın fazla olduğunu, olay tarihinden yasal faize hükmedilmesinin doğru olmadığını, dava tarihinden faiz verilmesi gerektiğini, davalı ... şirketinin faiz başlangıç tarihinin dava tarihi olarak tespit edilmesinin hatalı olduğunu, aslında bakıcı giderinin de sigorta şirketi yönünden arttırıldığını, müvekkilleri lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 417 nci maddesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21 inci maddeleri ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 8 inci ve 31 inci maddeleri.

3. Değerlendirme
Dosya kapsamından, iş kazası nedeniyle davacının %100 oranında sürekli iş göremezliğe uğradığı, başkasının sürekli bakımına muhtaç durumda bulunduğu, hükme dayanak kılınan bilirkişi hesap raporunda 527.090,60 TL bakıcı gideri hesaplandığı, Bölge Adliye Mahkemesince hesaplanan bu tutardan %30 oranında hakkaniyet indirimi yapılmak suretiyle sonuca gidildiği, davalı ... Tohumculuk şirketi ile davalı ... arasında imzalanan İşveren Mali Mesuliyet Sigortası poliçesinde riziko adresi olarak Gülşehir Yolu 7. km.'deki iş yerinin gösterildiği, poliçe içeriğinde riziko adresinde çalışmakta olan işçilerin geçirdikleri iş kazalarının teminat kapsamına alındığının belirtildiği, davacı kazalının kolluk ifadesinde Gülşehir Yolu üzerindeki iş yerinde kaza geçirdiğini söylediği, bunun dışında kazanın meydana geldiği işyerinin adresinin riziko adresi ile aynı olup olmadığı konusunda bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Kanun'un 55 inci maddesinin birinci fıkrasına göre destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz.

Anayasa Mahkemesinin 25.12.2019 tarih, 2019/34 Esas, 2019/97 Karar sayılı kararında açılandığı üzere Türk Borçlar Kanunu'nun Kanun'un 55 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Hesaplanan tazminat,…” ibaresi ile ifade edilen, kuralın gerekçesinde de belirtildiği üzere Kanun’un 49 ila 52 nci maddeler hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanan tazminattır.

Somut olayda, Mahkemece gerekirse keşif de yapılmak suretiyle kazanın meydana geldiği iş yerinin tam adresi tespit edilip bu adresin sigorta poliçesinde riziko adresi olarak gösterilen Gülşehir Yolu 7. Km.'deki iş yeri olup olmadığı tereddüte yer bırakmayacak şekilde kesin olarak belirlenmeden yazılı şekilde davalı ... şirketinin sorumluluğuna karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Kabul ve uygulamaya göre de bakıcı giderine ilişkin olarak belirlenen maddi tazminattan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 55 inci maddesinin ilk fıkrasının üçüncü cümlesi hükmüne açıkça aykırı olacak ve tazminat sorumluları lehine ve fakat bakıma muhtaç sigortalı ve onun aile bireyleri aleyhine sonuç yaratacak şekilde aile içi bakım dayanışması gerekçe gösterilerek hakkaniyet indirimi yapılması hatalıdır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1.Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

2.Temyiz eden tarafların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,

3.Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,

4.Davacı avukatı yararına takdir edilen 17.100,00 TL duruşma avukatlık parasının davalılara yükletilmesine, davalılardan ... Sig. A.Ş., ... Tohumculuk Gıda San. ve Tic. A.Ş., ... avukatları yararına takdir edilen 17.100,00 TL duruşma avukatlık parasının davacıya yükletilmesine,

Dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.07.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.