YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/1543 E.  ,  2024/6286 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/401 E., 2021/184 K.
KARAR : Davalı ... Kurtarmacılık Tic.. A.Ş.yönünden Esastan Ret, davacı yönünden Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gebze 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/16 E., 2019/167 K.

Taraflar arasında iş kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalı ... Kurtarmacılık Ticaret ve Sanayi AŞ vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden esas hakkında kısmen kabul ve kısmen redde dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edildiği ve davalı ... Kurtarmacılık Ticaret Ve Sanayi AŞ vekilinin iş bu temyiz dilekçesine cevap süresi içerisinde temyiz başvurusunda bulunduğu anlaşılmakla; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
1.Davacı vekili asıl dava dosyasının dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, yapımı devam eden ... Kimya Teks. Ür. San. A.Ş.'ye ait fabrika inşaatının çelik konstrüksiyon işinin ... ... Konst. Mak. Met. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapıldığını, çelik montaj işleri için vinç gerektiğinden ... Kurtarma San. Tic. A.Ş.’den vinç kiralandığını, kiralanan vinçler yardımıyla montaj işlerinin yapıldığını, 11.01.2007 tarihinde geçirdiği iş kazası nedeniyle sakat kaldığını, aylık net maaşının 750,00 TL olduğunu, yol ve yemeğin davalı işverenliğe ait olduğunu beyanla fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak, 10.000 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... Kurtarmacılık Ticaret Sanayi A.Ş., ... ... Konstriksiyon Makina İnşaat Metal Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile ...den müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

2.Davacı vekili birleşen dava dosyasının dava dilekçesinde özetle; 100.000 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ... Konstriksiyon Makina İnşaat Metal Sanayi Ticaret Limited Şirketi ile ... Kurtarmacılık Ticaret Sanayi A.Ş.'den 10.000 TL maddi tazminatın ise ... A.Ş.'den olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.

3.Davacı vekili 07.11.2017 tarihli dilekçesi ile asıl ve birleşen davadaki maddi tazminat istemlerini davalı ..., ... ve ... yönünden 153.049,36 TL'ye yükseltmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı ... ... Şirketi vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; kazanın meydana gelmesine neden olan vincin ... Kurtarma San. Tic. A.Ş.’ye ait olduğunu, kusurun diğer davalı şirkete ait olduğunu, davacının iddia edilenin aksine asgari ücretle çalıştığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

2.Davalı ... Kurtarma Şirketi vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; bahse konu vinçlerin ... ... Konst. Mak. Met. San. Tic. Ltd. Şti tarafından kiralandığını, olayda davalı ... şirketinin kusurunun olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

3.Davalı ... Kimya Şirketi vekili vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; meydana gelen iş kazasında asıl işveren ile alt işverenin sorumlu olduğunu, davalı şirketin alt işveren veya üst işveren olmadığı gibi istihdam eden konumunda da olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.
4.Davalı vekili ... vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; ... Kurtarma San. Tic. A.Ş.’nin işveren mali mesuliyet sigortasının mevcut olduğunu, poliçe limitinin 500.000 Euro olduğunu, davanın reddine aksi halde poliçe limitinin dikkate alınmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararında; davalılardan ... Kimya Tekstil Ürünleri San. A.Ş. açısından davanın reddine, davalı ... ... Konst. Makina Met. San. Tic. Ltd. Şti., davalı ... Kurtarma San Tic. A.Ş. ve davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta A.Ş. açısından davacının % 20,2 olarak belirlenen sürekli iş göremezlik oranına ve davalılardan ... Kurtarma San. Tic. A.Ş’nin % 80, ... ... Konst. Mak. Met. San. Tic. Ltd. Şti.’nin % 20 kusur durumuna göre maddi zararının 125.255,33 TL olarak hesap edilmesi nedeniyle bu miktarın kaza tarihinden faiziyle davalılardan tahsiline sigorta şirketinin ihbar tarihinden ve poliçe limitiyle sınırlı olarak sorumlu olduğuna, manevi tazminat istemiyle ilgili; davacının kusur oranı, maluliyet oranı, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, hakkaniyet ilkesi dikkate alınarak, iş kazasının meydana geldiği tarihten davanın açıldığı tarihe kadar geçen süre ile davalıların %100 oranında kusurlu olması, kazazedenin %20,2 oranında malul kaldığı değerlendirildiğinde, davacının olay nedeni ile duyduğu manevi acıya karşılık takdiren 22.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... Kurtarma San Tic. A.Ş. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Sürekli iş göremezlik oranın hükümde kabul edilenden daha fazla olduğunu, dosyanın Adli Tıp Kurumu 2. Üst Kuruluna gönderilmeden verilen kararın hatalı olduğunu, maddi tazminat hesabının hatalı olduğunu, birleşen davada manevi tazminat isteminin ... ... ile ... Kurtarmacılık şirketlerinden talep edildiği halde talep aşılarak ... Kimya ile Anadolu Anonim Türk Sigorta şirketlerinden de talepte bulunulmuş gibi hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, manevi tazminat miktarının çok düşük olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... Kurtarma Tic. ve San. A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; kusur oran ve aidiyetinin hatalı tespit edildiğinin hesaba esas alınan ücretin hatalı olduğunu ve manevi tazminat miktarının yüksek olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; davalı ... Kurtarmacılık Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine, Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b.2 gereği, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl ve birleşen davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi ile;
1-Davalı ... Kimya Tekstil Ürünleri Sanayi A.Ş. yönünden maddi tazminat isteminin reddine,
2-Davalılar ..., ... ve ... yönünden maddi tazminat isteminin kısmen kabulü ile 125.255,33 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 11.01.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılar ... ve ... ... Konstrüksiyon Makine İnşaat Metal Sanayi Ticaret Limited Şirketinden müştereken ve müteselsilen, davalı Anadolu Anonim Türk Sigorta şirketinden ise ihbar tarihi olan 07/01/2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte poliçe limiti ile sınırlı sorumlu olmak kaydı ile bu davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

3-22.000 TL Manevi tazminatın kaza tarihi olan 11.01.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ve ... ... Konstrüksiyon Makine İnşaat Metal Sanayi Ticaret Limited Şirketinden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4- Davacının fazlaya ilişkin maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve bu temyiz başvurusuna katılma yoluyla davalı ... vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; Sürekli iş göremezlik oranının %30 olarak kabulü gerektiğini, bu orana göre alınan hesap raporuna itibar edilmesi gerektiğini, mahkemece sürekli iş göremezlik oranı kesinleşmeden dosyanın hesap raporuna gönderilmesi nedeniyle %30 üzerinden hesap raporu alındığını, akabinde maluliyetin Adli Tıp raporları ile %20,2’ye düşmesi nedeniyle kısmen ret kararı verilmesinin hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; Davaya konu iş kazasının, iş makinesinin bakım ve onarım üzerinden 4 gün geçtikten sonra meydana geldiğini, davalı ... ve ... Şirketinin denetim ve gözetim sorumlulukları dikkate alınmadan bu şirketler için verilen kusur oranlarının hatalı olduğunu, ücret tespitinin varsayıma dayalı olarak 750,00 TL olarak kabulü hatalı olduğunu, emsal ücret araştırılması gerektiğini, hükmedilen manevi tazminat fazla olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigortalının iş kazası neticesinde sürekli iş göremezliğe uğraması nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir

2. İlgili Hukuk
"Temyiz incelemesinin kapsamı" açısından 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369, 370 ve 371 inci maddeleri ile "Taraf ve Dava ehliyeti" açısından aynı Kanunun 50 ve 51 inci maddeleri "Dava şartları ve incelemesi" açısından aynı Kanunun 114 ve 115 inci maddeleridir.

3. Değerlendirme
1. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 19.09.2018 tarih ve 2018/9-584 E.- 2018/1332 K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere; 1982 Anayasasının “Hak arama hürriyeti” başlıklı 36 ncı maddesi uyarınca, “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.” Ayrıca Anayasanın 90’ıncı maddesinin son fıkrasında usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmaların kanun hükmünde olduğu, bunlar hakkında anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamayacağı, ... hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası andlaşma hükümlerinin esas alınacağı ifade edilmiştir.

2.Bu bağlamda ülkemizin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin (AİHS) 6 ncı maddesinde adil yargılanma hakkı ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiş olup, gerek Anayasa’da gerekse AİHS’ndeki düzenlemelere karşılık gelmek üzere 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 27 nci maddesinde hukuki dinlenilme hakkı düzenlenmiştir.

3.HMK'nın 27 nci maddesi uyarınca;
"(1) Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler.
(2) Bu hak;
a) Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını,
b) Açıklama ve ispat hakkını,
c) Mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir".

4.Hukuki dinlenilme hakkı çoğunlukla "iddia ve savunma hakkı" olarak bilinmektedir. Ancak bu hak iddia ve savunma hakkı kavramına göre daha geniş ve üst bir kavramdır. Hakkın ... unsurları maddede tek tek belirtilmiş, böylece uygulamada bu ... yargısal hak konusundaki tereddütlerin önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Bunlardan ilki “bilgilenme hakkı” dır. Bu çerçevede, öncelikle tarafların gerek yargı organlarınca gerek karşı tarafça yapılan işlemler konusunda bilgilendirilmeleri zorunludur. Kişinin kendisinden habersiz yargılama yapılarak karar verilmesi, kural olarak mümkün değildir. Hak sahibinin kendisi ile ilgili yargılama ve yargılamanın içeriği hakkında tam bir şekilde bilgi sahibi olması sağlanmalıdır. Tarafın bilgi sahibi olmadığı işlemler, belge ve bilgiler yargılamada esas alınamaz. Bilgilenmenin şekli bakımından, hukuki dinlenilme hakkına uygun davranılmalı, ilgilinin bilgilenmesi şeklen değil, gerçek anlamda sağlanmaya çalışılmalıdır. Bu hakkın ikinci unsuru, “açıklama ve ispat hakkı”dır. Taraflar, yargılamayla ilgili açıklamada bulunma, bu çerçevede iddia ve savunmalarını ileri sürme ve ispat etme hakkına sahiptirler. Her iki taraf da bu haktan eşit şekilde yararlanırlar. Bu durum "silahların eşitliği ilkesi" olarak da ifade edilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) adil yargılanma hakkını düzenleyen 6 ncı maddesinin birinci bendinin ilk cümlesinde yer alan silahların eşitliği ilkesi, yine AİHS’ne göre Mahkeme önünde sahip olunan hak ve yükümlülükler bakımından taraflar arasında tam bir eşitliğin bulunması ve bu dengenin bütün yargılama boyunca korunmasıdır. Başka bir deyişle, silahların eşitliği ilkesi, davanın taraflarından birini diğeri karşısında avantajsız bir duruma düşürmeyecek şekilde her iki tarafın deliller de dâhil olmak üzere, iddia ve savunmasını ortaya koymak için makul bir olanağa sahip olması, tarafların denge içinde olması demektir. Hukuki dinlenilme hakkının üçüncü unsuru, “tarafların iddia ve savunmalarını yargı organlarının tam olarak dikkate alıp değerlendirmesi”dir. Bu değerlendirmenin de karar gerekçesinde yapılması gerekir (6100 sayılı HMK’nın gerekçesi m. 32). Yargılama bakımından, sadece bir tarafın dinlenip diğerinin dinlenmemesi, tek yönlü karar verilmesi demektir. Yargılamada yer alan taraflar yargılamanın objesi değil, süjesidir. Hukukî dinlenilme hakkı doğru karar verilmesinin garantisidir; bu nedenle, haksızlığa karşı koyabilme imkânı tanır. Bu hak, hukuk devletinin, insan onurunun korunması ve eşitlik ilkesinin, hak arama özgürlüğünün, adil yargılanma hakkının bir gereğidir.

5.Somut olayda, davalılardan “... ... Konstrüksiyon Makine İnşaat Metal Ltd. Şti.” hakkında Ticaret Sicil Gazetesinde 13.02.2020 tarihinde yapılan ilana göre 27.10.2017 tarihli genel kurul kararına istinaden Ticaret Sicil Müdürlüğüne 07.11.2017 tarihinde tescille dava harici “... ... Konstruksiyon Mekanik İnşaat Metal Sanayi Ticaret Ltd. Şti.” tarafından devralınarak ticaret sicilinden terkin olunduğu halde kararın önceki unvan dikkate alınarak ... ... Konstrüksiyon Makine İnşaat Metal Ltd. Şti.” hakkında verildiği ve dairemizce verilen geri çevirme kararı üzerine anılan davalıyı temsilen yargılamaya katılan vekilin 03.01.2023 tarihli dilekçesiyle ... ... Konstruksiyon Mekanik İnşaat Metal Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'yi temsilen vekaletnamesinin bulunmadığını beyan ettiği dikkate alındığında, iş bu davalı taraf yönünden taraf teşkilinin sağlandığından ve anılan şirketin usulüne uygun temsil edildiğinden bahsedilemeyeceği açıktır.

6. O halde, Mahkemece yapılacak iş davalı ... devralan ... ... Konstruksiyon Mekanik İnşaat Metal Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'yi taraf kılıp davadan usulüne uygun haberdar olması sağlandıktan sonra dosyada toplanan deliller ve usuli kazanılmış hakları gözeterek yargılamanın esası hakkında bir karar vermekten ibarettir.

7. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

8. O halde, HMK'nın 369/1 inci maddesi kapsamında kanunun emredici hükmüne aykırı görülen bu husus re'sen dikkate alınarak, bu aşamada davacı ve davalı ... vekilinin, bozma sebebine göre temyiz itirazları incelenmeksizin Bölge Adliye Mahkemesinin İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında verdiği karar bozulmalıdır.

VI. KARAR:
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.