YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/1504 E.  ,  2023/6718 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/2202 E., 2022/2127 K.
HÜKÜM/KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 17. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/186 E., 2020/292 K.

Taraflar arasındaki kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı şirkette 04.11.2008-21.12.2011 tarihleri arasında çalışmış olan ...’ın ... 10 İş Mahkemesinin 2015/378 E.sayılı dosyasından ikame ettiği işçilik alacaklarına ilişkin dava sonucunda verilen kararla davacı şirketin fazla mesai ücreti ödemesine karar verildiğini, mahkeme kararı doğrultusunda hizmet akdinin sona erdiği 2011 yılı Aralık ayı için SGK’ya Ek Prim Bildirgesi sunularak İdari Para Cezası uygulanmamasının talep edildiğini, Kurum tarafından yasaya aykırı olarak her bir dönem için ayrı ayrı tahakkuk yapıldığını, davacı şirketin 09.03.2018 tarihinde tahakkuk ettirilen prim aslı ve gecikme zammını itiraz ve dava hakkı saklı tutulmak kaydıyla ödediğini belirterek, davacı şirket hakkında tahakkuk ettirilen prim borcu ve gecikme zammının iptali ile ödenen haksız kısmın iadesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; kurum tarafından ... 10. İş Mahkemesi'nin 2015/378 Esas 2016/143 Karar sayılı mahkeme kararına istinaden davacı şirket çalışanlarından ... adına tahakkuk ettirilen 2018/12- 2011/12 dönemlerine ait ek bildirge verilmesinin istenmesi ve bu dönemlere ilişkin primler ile ödeme tarihine kadar bu primlere gecikme zammı tahakkuk ettirilmesinde hiçbir hukuki aykırılık olmadığı, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı şirket tarafından şirket çalışanı ...’ın mahkeme kararıyla hak kazandığı fazla mesai ücretinin 05.05.2016 tarihinde ödenmesi ve hizmet akdinin 2011 yılı Aralık ayında sona ermiş olması karşısında, fazla mesai ücretinin hak kazanıldığı dönemlerin prime esas kazançlarına dahil edilemeyeceği, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ay olan 2011 yılı Aralık ayı prime esas kazancında gözetilmesi gerektiği anlaşıldığından davalı kurum tarafından davacı şirkete tahakkuk ettirilen prim ve gecikme zammı borcunun haksız olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Bağcılar Sosyal Güvenlik Merkezi’nin tarafından davacı şirket aleyhine 2 7010 01 01 1111610 034 28-52 numaralı sicil dosyası üzerinden tahakkuk ettirilen prim borcu ve gecikme zammı borcunun iptaline ödenen tutarın davacıya iadesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı SGK vekili, dava dışı Hakan isimli sigortalının ... 10. İş Mahkemesinin 2015/378 Esas 2016/143 Karar sayılı kararına istinaden müvekkili kurum tarafından mahkeme dosyasında bulunan bilirkişi raporunda sigortalının ay be ay hangi dönemlerde ne kadar ücret aldığının ve fazla mesai alacağına hak ettiğinin belli olması nedeni ile 2008/12, 2009/1-12, 2010/1-12, 2011/1-12 inci aylar için prim borcu ve idari para cezası tahakkuk ettirildiğini, 5510 sayılı 80 inci maddesinin 1 fıkrasının a bendi 1,2,3 numaralı alt bentlerinin, prime esas kazancın toplamının hangi unsurlardan oluştuğunu, d bendinin ise prime esas kazanca tabi olan tutarların hangi aya mal edilmesi gerektiğini açıklayan hükümlerini ihtiva ettiğini, müvekkilin kurum uygulamalarında da 4/1-a kapsamındaki sigortalılara ödenen ücret ve ücret mahiyetindeki ödemelerin 5510 sayılı Kanun'un (d) bendinde belirtildiği üzere hak edildikleri aya mal edilmek sureti ile prime tabi tutulduğunu, yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak karar verilmesinin yerinde olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dâhil edilmesi, hizmet akdi daha önceki bir tarihte sona erdiği takdirde ise yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerekmekte olup bu yasal düzenleme karşısında mahkeme kararının yerinde olduğu gerekçesi ile davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili, işçilik alacağı dava dosyasında bulunan bilirkişi raporunda ay be ay davacının ne kadar ücret aldığı ve ne kadar fazla mesai ücreti hak ettiği belli olduğundan 2008/12-2011/12 arası aylar için prim borcu ve idari para cezası tahakkuk ettirildiğini, Kurum uygulamasında ücret ve ücret niteliğindeki ödemenin hak edildiği ayın prime esas kazancına dahil edildiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı şirket hakkında tahakkuk ettirilen prim borcu ve gecikme zammının iptali ile fazla ödenen kısmın iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
5510 sayılı Kanun'un 80/1 inci maddesinde ;
“4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.

a) Prime esas kazançların hesabında;

1) Hak edilen ücretlerin,

2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,

3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.

b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.

c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz

d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82 inci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir. Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102 inci madde hükümleri uygulanmaz.

3. Değerlendirme
Eldeki dosyada, davacı şirketin eski çalışanı ...'ın açtığı işçilik alacağı dosyasında fazla mesai ücreti ödenmesine hükmedildiği, kesinleşen karara istinaden ...'a 05.05.2016 tarihinde davacı şirket tarafından ödeme yapıldığı, hizmet akdinin 2011/12 ayında sona erdiği, iadeye konu tahakkukun 2008/12-2011/12 dönemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkeme gerekçesinde, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ay olan 2011 yılı Aralık ayı prime esas kazancında gözetilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak, hüküm kurulurken davacı şirket tarafından mahkeme kararına istinaden ödenen fazla mesai ücretinin sigorta primine esas kazanç tavanı dikkate alınarak çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi, artan tutarın takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edileceği dikkate alınmaksızın ve gerekçede yapılan tespite de aykırı olarak tahakkuk ettirilen prim borcunun tamamen iptaline ve ödenen tutarın iadesine karar verilmiştir.

Mahkemece ödeme tarihi ve hizmet akdinin sona erdiği tarih dikkate alınarak ödemeye konu tutarın son aya mal edileceği belirtilmekle beraber, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi kapsamında söz konusu tutarların ödemenin yapıldığı ay ile en fazla takip eden 2 ayın prime esas kazanç tavanları gözetilerek dikkate alınacağı gözetilmek suretiyle, sadece hizmet akdinin sona erdiği aya karşılık gelen tutar ve miktarla sınırlı değerlendirme yapılıp bakiyenin iadesi yerine yazılı şekilde tümden iadeye karar verilmesi hatalıdır.

Kabule göre de davacı şirketin unvanının ... Anonim Şirketi olduğu anlaşılmakla gerekçeli karar başlığında ... olarak gösterilmesi isabetsizdir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.