YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/14457 E.  ,  2024/6893 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/72 E., 2023/173 K.
KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasındaki asıl ve birleşen davalarda 5434 sayılı Kanun kapsamında geçen fiili hizmet zammı süresi dikkate alınarak yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davaların kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
1.Davacı vekili asıl davanın dava dilekçesinde özetle; davacının askeri öğrenci olarak adım attığı Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde 5434 sayılı Kanuna tabi olarak 73.736.029 Emekli Sandığı sicil numarasıyla muvazzaf subay pilot olarak çalıştığı, 01.11.2010 tarihinde istifa ederek bu görevinden ayrıldığı, istifa sonrasında özel bir havayolu şirketinde çalışmaya başladığı, davacının 4/A ve 4/C statüsündeki hizmet sürelerinin birleştirilmesi, yıpranmaya tabi fiili hizmet süresinin tespiti, bu sürenin hizmet süresine eklenmesi ile denk gelen sürenin sigortalılık başlangıç tarihinden ve yaş haddinden geriye çekilmesi ve emeklilik tarihinin tespiti için Bağcılar Sosyal Güvenlik Kurumuna dilekçe ile başvurduğu, Bağcılar Sosyal Güvenlik Kurumunun 06.06.2018 tarihli ve 20127946/323204 sayılı yazısı ile tarafına 52 yaşını doldurduğunda emekli olabileceğini bildirdiği, yapılan hesaplama ve verilen cevabın hatalı olduğu, Emekli Sandığına tabi olanların fiili hizmet zammı uygulamalarının 08.09.1999 tarihinden önce veya sonra işe başlamalarına göre değişiklik gösterdiği, 08.09.1999 tarihinden önce işe başlayanların hak ettikleri fiili hizmet süresi zamlarının tamamının hem sigorta başlangıç tarihinden geri çekilmesi hem de emeklilik yaş haddinden indirilmesi gerektiği, 08.09.1999 tarihinden sonra işe başlayanların ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 40 ıncı maddesine tabi olacakları, 5510 sayılı Kanun'un 17.04.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi ile değiştirilen Geçici 7 nci maddesinin 8 inci fıkrasında açıkça 5434 sayılı Kanun'un uygulanmasına devam edileceğinin belirtildiği, Geçici 7 nci maddenin 8 inci fıkrasında aynen "Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerine göre itibari hizmet süresine müstehak kadro ve görevlerde bulunanlardan bu Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (c) bendi kapsamında çalışmaya devam edenlerin itibari hizmet süreleri hakkında bu kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlerinin uygulanmasına devam edilir" denildiği, ayrıca konu hakkında Geçici 4 üncü maddesinde de bir düzenleme yapıldığı, davacının fiili hizmet süresi zammının 1360 gün yani 3 yıl, 9 ay ve 10 gün olduğu, mevzuata göre fiili hizmet zammı süresinin tamamının sigorta başlangıç tarihinden geriye çekilmesi gerektiği, buna göre davacının hizmet başlangıç tarihinin 15.09.1991 tarihi olup 1360 gün yanı 3 yıl, 9 ay, 10 gün fiili hizmet zammı süresi geriye çekildiğinde hizmet başlangıç tarihinin 05.12.1987 tarihi olacağı, bu hizmet başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının 50 yaşını doldurduğu 17.03.2023 tarihi olacağı, 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun Geçici 205 inci maddesine 23.05.2002 tarih ve 4759 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi uyarınca eklenen son fıkrası hükmünün de "32 nci madde gereğince fiili hizmet sürelerine zam yapılanların bu maddede belirtilen yaş hadlerinden hizmetlerine eklenen fiili hizmet zammı süresi kadar indirim yapılır" denildiğinden, maddenin açık hükmüne göre 17.03.2023 tarihinden 3 yıl, 9 ay, 10 gün düşüldüğü zaman davacının emeklilik tarihinin 07.06.2019 tarihi olacağı iddiasıyla davacının hak etmiş olduğu 1360 gün yani 3 yıl, 9 ay, 10 gün fiili hizmet süresi zammı tamamının sigorta başlangıç tarihinden geriye çekilmesi ve geriye çekilmesi neticesinde bulunacak emeklilik yaş haddinden de düşülerek emeklilik tarihinin 07.06.2019 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2. Davacı vekili birleşen davanın dava dilekçesinde özetle; davacının yıpranmaya tabi fiili hizmet zammı süresi olan 1360 gün yani 3 yıl 9 ay 10 günün sigorta başlangıç tarihinden ve emeklilik yaş haddinden düşülmesi suretiyle yapılan hesaplama doğrultusunda emeklilik tarihinin 07.06.2019 olarak bulunması sebebiyle Sosyal Güvenlik Merkezine emeklilik aylığı bağlanması talebiyle başvurulan 23.08.2019 tarihini takip eden 01.09.2019 tarihinden itibaren emeklilik aylığının bağlanması ve birikmiş aylıkların 01.12.2019 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesi vermemiş ancak aşamalarda Kurum işlemlerinin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından 07.03.2019 tarihli ve 2018/178 Esas, 2019/42 Karar sayılı karar ile davacıya 2829 sayılı Kanun gereği tüm hizmetlerin birleştirilmesi suretiyle 506 sayılı Kanun'un Geçici 81/B-C maddesine göre 07.06.2019 tarihinden itibaren emeklilik şartlarını tamamlamış olduğu gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile, ... TC. Kimlik nolu davacının emekliliğe hak kazandığı tarihin 07.06.2019 olarak tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin 07.03.2019 tarihli ve 2018/178 Esas, 2019/42 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi tarafından 04.11.2021 tarihli ve 2019/2083 Esas, 2021/1471 Karar sayılı karar ile davacının fiili hizmet zammı süresinin 1360 gün yani 3 yıl, 9 ay, 10 gün olarak kabulü doğrultusunda 3 yıl, 9 ay, 10 günlük fiili hizmet zammı süresinin hem sigortalılık başlangıcını hem de yaş koşulunu geriye götürecek şekilde uygulanması gerektiğinin tespitinin mümkün olduğu, buna göre davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 15.09.1991 tarihinden 3 yıl, 9 ay, 10 gün geriye götürülerek 05.12.1987 tarihi olarak tespit edilebileceği ve 506 sayılı Kanun'un Geçici 81 inci maddesinin B-C bentlerine istinaden emeklilik şartlarının 24.11.1986 ile 23.05.1988 tarihleri arasında işe başlayan erkek sigortalılar bakımından 25 yıl sigortalılık süresi, 5375 gün prim ödeme şartı ve 50 yaş olduğunun dikkate alınmasıyla 17.03.1973 doğum tarihli olan davacı bakımından 3 yıl, 9 ay, 10 günlük fiili hizmet zammının yaştan da düşürülmesiyle doğum tarihinin 07.06.1969 tarihi olarak kabul edilmesine göre 50 yaşını 07.06.2019 tarihinde doldurmuş olacağının kabulü karşısında, sigortalılık başlangıcının 05.12.1987 tarihi olmasına göre 25 yıllık sigortalılık süresini 2012 yılında doldurmuş olacağı, yine 5375 gün prim ödeme gün şartını toplam 10903 prim ödeme gün sayısı bulunmasına göre fazlasıyla tamamlamış olacağı ve fiili hizmet zammının yaştan da düşürülmesiyle 50 yaşını doldurduğu 07.06.2019 tarihi itibariyle emeklilik şartlarını tamamlamış olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin 04.11.2021 tarihli ve 2019/2083 Esas, 2021/1471 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce 29.03.2022 tarihli ve 2021/12865 Esas, 2022/4535 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...mahkemece, davacının 5434 sayılı Kanun'un 32. vd. maddeleri hükümlerince hak kazandığı 'fiili hizmet zammının' tahsis koşullarından olan yaş haddinden indirilmesine ilişkin kabul, 506 sayılı Yasanın Ek 39'uncu maddesi karşısında yerinde ise de, 5434 sayılı Yasada yer alan 'fiili hizmet zammının', iştirakçilerin görev yaptıkları süreler boyunca ve tam kesenek vermek suretiyle geçirdiği sürelere ilişkin olarak yapılan ek bir zam niteliğinde olduğu ve fiili hizmet süresine eklenmesi gerektiği, buna göre eklenen bu hizmetin, iştirakçilerin fiili hizmet süresini, emeklilik ikramiye miktarını ve emekli aylığı bağlama oranını artırdığı ve yaş haddinden de indirim sağladığı, 5434 sayılı Kanun'un 11 inci kısmında 35 vd. maddelerinde ayrıca düzenlenmiş olan 'itibari hizmet' sürelerinin de, istekle emekliye ayrılmak için gerekli olan, kadınlarda 20, erkeklerde 25 hizmet yılının hesabı ve emekli ikramiyesinin hesaplanmasında bu sürenin dikkate alınmayacağı, ancak keseneklerin iadesinde, toptan ödeme yapılmasında ödenecek paranın ve aylık bağlanmasına hak kazanılması halinde bağlanacak aylığın oranının artmasına etki ettiği dikkate alınarak, 5434 sayılı Kanun'un 32 nci vd. maddelerinde düzenlenmiş 'fiili hizmet zammının', 506 sayılı Kanun'undaki ve içtihadı birleştirme kararı gereğince sadece sigortalılık süresine eklenmesi gereken 'itibari hizmet' süresinden farklı bir kavram olduğu açıkça anlaşılmakta olduğundan, bu sürenin 506 sayılı Yasa kapsamında tahsise esas sigortalılığın başlangıç tarihinden geriye çekilmesi mümkün değildir. Başka bir deyişle, 5434 sayılı Yasa kapsamında hak kazanılan 'fiili hizmet zammının' kişilerin fiili hizmetine eklenmesi gerektiği söylenebilir ise de, birleşen hizmetler sonrasında, 506 sayılı Yasanın 60. ve geçici 81. maddesindeki yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin koşullar bakımından uygulama yapılırken, sigortalılık süresi yönünden, kişinin sigortalılık başlangıç tarihiden geriye doğru ekleme yapılması ile sigortalılık başlangıç tarihinin geriye çekilmesi suretiyle, ek bir sigortalılık süresine veya başkaca bir uygulama yapılmasına imkân vermediği hususu dikkate alınmalı ve buna göre tahsis koşulları yeniden irdelenmeli, sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, mahkemece yazılı şekilde hüküm tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..."

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davacının tahsis talep ettiği tarihle bağlı kalınmayarak, davacının 07.06.2022 tarihinde, yargılama devam ederken emekliliğe hak kazandığı, diğer aylık bağlanması için gereken şartları da sağladığı buna göre de emekliliğe hak kazandığı tarih olan 07.06.2022 tarihini takip eden aybaşı 01.07.2022'den itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, birleşen dava yönünden davanın kısmen kabulü ile davacıya ödenmeyen aylıkların 01.10.2022 tarihinden itibaren işleyen yasal faizleriyle birlikte davalı Kurumdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davacının açmış olduğu asıl dava ( 2022/72 e sayılı dava dosyası) yönünden açılan davanın kısmen kabulü ile davacı ...'un 3 yıl 9 ay 10 günlük fiili hizmet zammı süresinin yaş haddinden indirilmesi gerektiğinin tespiti ile davacının tahsis talebinde bulunabilme hakkını 07.06.2022 tarihinde kazandığı anlaşılmakla davacının bu tarihi takip eden aybaşı 01.07.2022'den itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine, birleşen dava ( Bakırköy 3. İş Mahkemesi'nin 2019/243 esas ve 2023/69 k sayılı dava dosyası ) yönünden çılan davanın kısmen kabulü ile davacıya ödenmeyen aylıkların 01.10.2022 tarihinden itibaren işleyen yasal faizleriyle birlikte davalı Kurumdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; fiili hizmet zammının sigorta başlangıcından ve yaş haddinden düşülmesi gerektiği, kazanılmış hak ilkesinin ihlal edildiği, tahsis koşullarının daha önce gerçekleştiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığı, sigortalılığın 18 yaşının öncesine çekilmesi şeklinde hüküm kurulamayacağı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Davalar, 5434 sayılı Kanun kapsamında geçen fiili hizmet zammı süresi dikkate alınarak yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7 ile 40; 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 31 ilâ 36 ve Geçici 205; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun Geçici 81, Ek 5, Ek 6, Ek 39 ve Geçici 81 ile 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun'un 4 ve 8 inci maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın, bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, davacının 3 yıl 9 ay 15 gün olan fiili hizmet süresi zammının hüküm gerekçesinde 3 yıl 9 ay 10 gün gösterilmesinin tahsis tarih ve şartları dahil olmak üzere esasa müessir olmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,

24.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.