YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/14194 E.  ,  2024/633 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/236 E., 2023/2016 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 50. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/538 E., 2022/122 K.

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığının yeniden bağlanması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin 28.05.1995 tarihinde 1479 sayılı Kanun kapsamında kayıt ve tescili yapıldığını, müvekkilinin 31.12.2009 tarihine kadar olan Bağ-Kur primlerini ödediğini, söz konusu tarihten sonra prim ödemesi bulunmadığını, müvekkilinin 8.01.2010 tarihinde 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında çalışmaya başladığını, son 1260 günlük çalışma süresinin 5510 sayılı Kanunun 4/1a-a maddesi kapsamında tamamlayan müvekkilinin 2013 Ağustos ayında tahsis talebinde bulunduğunu, müvekkilinin tahsis talebi üzerine tarafına 5510 sayılı Kanun 4/1-a maddesi kapsamında 01.09.2013 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlandığını, bağlanan yaşlılık aylığı 2018 yılında iptal edilerek 72.693,31 TL yersiz ödeme borcu tahakkuk ettirildiğini, tahakkuk ettirilme nedeni olarak vergi dairesi tarafından 30.04.2007 tarihinde vergi kaydı resen terk ettirilen ... Özel Eğitim Yayınları Petrol Ürünleri ve Özel Sağlık Hizmetleri İnş. Taah. İç Dış Tic. Ltd. Şti ortaklığı olarak gösterildiğini, şirketin vergi kaydı faaliyeti olmadığından dolayı 30.04.2007 tarihinde kapatıldığını, müvekkilinin 31.12.2009 tarihinden sonra Bağ-Kur prim ödemesi bulunmadığından esnaf Bağ-Kur sigortalılığı 31.12.2009 tarihi itibariyle durdurulduğunu ve 18.01.2010-01.03.2011 tarihleri arasında çakışan bir sigortalılık durumu mevcut olmadığını, müvekkiline 01.09.2013 tarihinden geçerli olmak üzere bağlanan yaşlılık aylığının davalı kurum tarafından iptal edilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak müvekkiline 01.09.2013 tarihinden geçerli olmak üzere bağlanan yaşlılık aylığını iptal eden davalı Kurum işleminin iptalini, kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanarak ödenmeyen yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili, Kurumca davacı tarafın belgeleri incelendiğinde kendisinin emeklilik işlemine ilişkin yasal süreleri ve şartları karşılamadığı ortada olduğunu, çünkü davacıya her ne kadar emeklilik işlemi tesis edilmiş olsa da burada sehven yapılan bir işlem söz konusu olduğunu, gereken şartları sağlamayan bir kimseye işlem tesis edilip Devlet’ten aylık alması hak ve hukuka sığmadığını, emekli aylığı bağlanabilmesinin şartları 5510 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuatlarda düzenlenmiş olup, buna aykırılık teşkil eden hallerde işlem tesisinin gerçekleşmesi halinde sonuç işlemin iptali olacağını, davalı müvekkil Kurumun kamu kuruluşu olmasından dolayı resen inceleme ilkesi neticesinde iddiaların incelenesini ve derdestlik, husumet ve hak düşürücü süre gibi itirazlarımız ile zaman aşımı def’i yapılmış sayılarak haksız açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... "Dava dosyasının kapsamından davacının vergi kaydına istinaden 28.05.1990 tarihinde..... Bağ-No.su ile zorunlu 4/b zorunlu sigortasına kayıt ve tescilinin yapıldığı ve vergi kaydının sona erdiği 11.01.2010 tarihi itibariyle zorunlu 4/b sigortalılığının sonlandırıldığı ve 11.01.2010 tarihi sonrasında davacının kendi nam ve hesabına ticari faaliyette bulunduğuna dair kayıt olmadığı gibi davacının hissedarı olduğu ... Özel Eği. Ltd. Şti. hakkında; davacı... tarafından Yerköy Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/775 E. kayden açılan dava ile anılan şirketin Yeni Mahalle .... mevkinde bulunan 6 katlı dershane binasının satışı ve devri için şirketin tasfiyesi ve ihyasının talep edildiği, Mahkemece 2016/609 K. ve 19.07.2016 tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilerek ... Özel Eği. Ltd. Şti.nin ihyasına ve ....’in tasfiye memuru olarak atanmasına karar verildiği görülmektedir. Yerköy Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından 26.10.2021 tarihli yazı ekinde gönderilen Ticaret Sicil Gazetelerinden 23.01.2014 tarih ve 8492 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi ile ... Özel Eğ. Ltd. Şti.nin Yerköy Ticaret Sicil Müdürlüğünde TTK 7 nci maddesine istinaden resen silindiğinin ilan edildiği akabinde mahkeme kararına istinaden 06.01.2017 tarih ve 9236 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi ile ihyasının ilan edildiği anlaşılmaktadır. Yerköy Vergi Dairesi tarafından ... Özel Eğ. Ltd. Şti.’nin işe başlama tarihinin 19.06.2003 işi terk tarihinin 30.04.2007 olduğu bildirilmiş olup yoklama tutanaklarında 21.06.2010 tarihi ve sonrasında ... Özel Eğ. Ltd. Şti.’nin adreste bulunmadığı tespit edilmiştir. Davacının hissedarı olduğu ... Özel Eği. Ltd. Şti.nin ihyası davacının yeniden ticari faaliyete başlayıp kendi nam ve hesabına çalışmasından değil davacının taraf olmadığı davada şirketin gayrimenkulünün satışının temini için mahkemece verildiği davacının ticari faaliyetinin ve kendi nam ve hesabına çalışmasının bulunmadığı hususları dikkate alındığında davacıya 01.09.2013 tarihinden geçerli bağlanan müstakil aylığının iptal eden kurum işleminin yerinde olmadığı, davacının aylığının kesilme tarihinden itibaren aynen ödenmeye devam edilmesi gerektiği" gerekçesiyle;

"Davanın kabulü ile

1-Davacının 01.09.2013 tarihinden geçerli olmak üzere bağlanan yaşlılık aylığını iptal eden davalı kurum işleminin iptaline, 2-Kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren yeniden bağlanarak ödenmeyen yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, davacının ... Özel Eğitim ... Pet Ltd Şti ortaklığı nedeniyle 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılığının 31.12.2009 tarihinde sona ermediği ve son 1260 günlük çalışmasının 506 sayılı Kanun kapsamında çalışması bulunmadığı gerekçesiyle 4/1-a hizmetleri ve yaşlılık aylığının iptal edildiğini, Kurum işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "... 15.10.2004 tarihinde limited şirket ortağı olan davacının şirketin ticaret sicilinden resen silindiği 20.01.2014 tarihine kadar şirket ortaklığının devam etmesi nedeniyle, 6111 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik dikkate alınarak 28.02.2011 tarihine kadar 4/1-b sigortalılığının devam ettirildiği, son 1260 günlük hizmetinin 4/1-a kapsamında bulunmaması nedeniyle 01.09.2013 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında bağlanan aylığının iptal edilerek 5510 sayılı Kanunun 96 ncı maddesi uyarınca iadesinin istenildiği, şirkete ait vergi yoklama tutanaklarının getirtildiği, Yerköy Vergi Dairesi tarafından ... Özel Eğ. Ltd. Şti. nin işe başlama tarihinin 19.06.2003 işi terk tarihinin 30.04.2007 olduğu bildirilmiş olup yoklama tutanaklarında 21.06.2010 tarihi ve sonrasında ... Özel Eğ. Ltd. Şti.’nin adreste bulunmadığının tespit edilmesi karşısında, davacının 4/1-b sigortalılığının sona erdiği 18.01.2010 tarihinden sonra ortağı olduğu şirketin ticari faaliyetinin bulunmaması nedeniyle, bu dönemde Bağ-Kur sigortalısı olarak kabul edilemeyeceğinden 18.01.2010 ile 01.03.2011 tarihleri arasında 4/1-a kapsamındaki sigortalı hizmetlerinin ve yaşlılık aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin yerinde olmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne dair mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, Kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığının yeniden bağlanması istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370, 371 inci ve 506 ve 1479 sayılı Kanunun ilgili maddeleri.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanunun 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

25.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.