YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/14190 E.  ,  2024/1124 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/730 E., 2023/2047 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/112 E., 2021/123 K.

Taraflar arasındaki sigorta primine esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili ve davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili ve davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.06.2012 – 28.09.2020 tarihleri arasında müteveffa ...'ın iş yerinde avukat olarak sigortalı olarak çalıştığını, 28.09.2020 tarihinde ...'ın vefatı ile iş akdinin sona erdiğini, davalılar ... ve ...'ın müteveffa ...'ın yasal mirasçıları olduğunu, yapılan araştırma sonucunda davacının yatırılan primlerinin aldığı maaşın altında olduğunu öğrendiklerini, davacının 9 yıla yakın mesleki kıdeminin bulunduğunu ve müteveffanın yanında 8 yılı aşkın süredir yanında çalıştığını, çalışırken en son net 6.000 TL ücret ile çalıştığını, çalıştığı süre boyunca davacıya elden ödeme yapıldığını ileri sürerek, 01.06.2012 – 28.09.2020 tarihleri arasında sigorta primine esas kazançlarının tespitini istemiş; 09.12.2020 tarihli dilekçesi ile taleplerini, Haziran 2012 maaşı 1.500 TL, Ocak 2013- 2000TL, Ocak 2014 - 2600 TL, Ocak 2015 - 3200 TL, Ocak 2016 - 4000 TL, Ocak 2017- 4.500 TL, Ocak 2018 - 5.000 TL, Ocak 2019- 5.500 TL, Ocak 2020 - 6000 TL olarak açıklamıştır.

II.CEVAP
Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile davalılar arasında bir iş sözleşmesinin bulunmadığını, davalıların söz konusu davanın tarafı olmadıklarını, davacının murisin iş yerinde esnek bir şekilde çalıştığını, kendi işlerini aldığını ve 6.000 TL gibi bir ücretle çalışmasının mümkün olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının resmi belge niteliğinde olduğunu, aksinin eşdeğer yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece yapılan yargılamada tüm dosya kapsamından; davacı tarafın 2015 - 2020 yılları arası için talep edilen tutarın yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri itibari ile senetle kanıtlanması gerektiği, dosya arasına alınan banka kayıtlarının incelenmesinde, 2020 yılı 7 ve 9 uncu aylarında davacının hesabına 3.000'er TL ödeme yapıldığı, her ne kadar davacı taraf bu dönem için tespitini talep ettiği ücret miktarını 6.000 TL olarak belirtmiş ise de banka kayıtlarının aksini ispat eden yazılı delil sunulmadığı, yine 2020/7 ve 9 uncu ayları için Kurum kayıtlarında davacının net ücretinin 3.000 TL altında gösterildiği, aksi ispat edilemeyen banka kayıtları karşısında davacının talebinin kısmen kabulü ile 2020/7 ve 9 uncu ayları için aylık net ücretinin 3.000 TL olduğunun kabulü gerektiği, diğer dönemler yönünden taleplerin yazılı delil ile ispat edilemediği, senetle ispat sınırının altında kalan 2012 yılı ücretinin ispatı için dosya kapsamında delil bulunmadığı, 2013 yılları için dinlenen tanıkların aynı dönemde davacı ile birlikte çalışan kişiler olmadığı, bir işverenin yanında avukat olarak çalışanının ücretini o tarihlerde çalışması dahi olmayan öğrenci olan ve geçici süre ile büroda bulunan tanık ... aracılığı ile yapmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğundan tanık beyanına itibar edilemeyeceği, dosya arasına alınan emsal ücret bildirimlerinin de tek başına prime esas kazancın ispatına yeterli olmadığı kanaatine varılarak,

Davanın kısmen kabulü ile davacının ...'a ait iş yerinde 2020 yılı Temmuz ayında ve 2020 yılı Eylül ayında net 3.000 TL ücret ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
1.Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, kararın kaldırılarak, talepleri gibi davacının 2012 yılında 1.500 TL, 2013 yılında 2000 TL, 2014 yılında 2.600 TL, 2015 yılında 3.200 TL, 2016 yılında 4.000 TL 2017 yılında 4.500 TL 2018 yılında 5.000,00 TL 2019 yılında 5.500 ve 2020 yılında 6.000 TL ücretle çalıştığının tespiti ile davalı tarafından eksik primlerin tamamlanmasına karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacıya yapılan banka ödemelerinin ücret, maaş vs. adı altında olmadığını, Kurum kayıtlarının gerçek durumu yansıttığını, resmi belge niteliğinde olan kayıtların aksinin ancak eş değerde bilgi ve belgelerle ispatlanması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, gerçek ücretin tespiti istemine ilişkin olarak ibraz edilen banka kayıtlarının ilgili ayları yönünden yazılı delil başlangıcı kabul edilmesinde, Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Davalı SGK Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyizen bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigorta primine esas kazanç tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesi.

3.Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı ve davalı SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ilgilisine yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ..., Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oy çokluğuyla,
13.02.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GERKEÇESİ

1. Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık prime esas kazanç tespiti için, aylık ücret tutarının 6100 sayılı HMK.’un 200 ve 202 nci maddelerinde belirtilen sınırları aştığı veya bordroların işçinin imzasını taşıdığı takdirde yazılı delille kanıtlanması gerekip gerekmediği” noktasında toplanmaktadır.

2. Daha önce Dairemizin 2020/11683 Esas, 2021/10353 Karar sayılı kararında yazılan karşı oy gerekçelerinde açıklandığı üzere;

Sigortalının prime esas kazancının tespitinde, Mahkemece resen araştırma ilkesi ve delil serbestisi kapsamında her türlü delil toplanmalı, tarafların vazgeçmesi ve kabulü ile bağlı olunmadığı gibi salt tanık beyanları ile de yetinilmemeli, yukarda belirtilen 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümleri uygulanarak sigortalının yaptığı işin özellikleri (vasıflı olup olmadığı), işyerindeki ve meslekteki kıdemi, meslek unvanı, yapılan işin niteliği, işyerinin özellikleri, emsal işçilere o işyerinde veya başka işyerlerinde ödenen ücretler, örf ve adetler dikkate alındığında kayıtlarda görünen ücretle çalışmasının hayatının olağan akışına uygun bulunup bulunmadığı da değerlendirilerek ilgili işçi ve işveren kuruluşlarından, sendikalardan, meslek odalarından emsal ücret araştırması yapılmalı, bu konuda açılmış işçilik alacakları davası var ve kesinleşmiş ise delil kabul edilmeli, dolayısı ile inandırıcı, ciddi deliller doğrultusunda ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonuca gidilmeli, ücretin işçinin yazılı onayı olmadan düşürüldüğü durumda ise yazılı muvafakati yoksa önceki yüksek ücreti esas alınarak prime esas kazanç saptanmalıdır.

3. Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 02.06.2020 tarih ve 2016/10-376 Esas, 2020/306 Karar, 09.07.2020 tarih ve 2016/21-904 Esas, 2020/554 Karar ve 16.07.2020 tarih ve 2016/10-2141 Esas, 2020/585 Karar sayılı kararları ile kabul edilmiştir.

4. Somut uyuşmazlıkta davacı avukat olarak çalıştığını iddia etmiştir. Ücret ilgili sözleşme yoktur. Davacı vasıflı bir işçidir. Kamu düzeni ve resen araştırma ilkesine göre vasıflı işçi olan davacının prime esas kazancının emsal ücret araştırması ve her türlü delille kanıtlanması esastır. Bordronun senet vasfı yoktur. Prime esas kazancın tespiti yönünde yukarıda belirtilen esaslar ve Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca araştırma yapılmalıdır. Kaldı ki davacının banka ödemeleri nedeni ile Temmuz 2020 ayı ile Eylül 2020 ayları ayda net 3.000,00 TL ücretle çalıştığı ve bu aylar için prime esas kazancın tespitine karar verildiği anlaşılmaktadır. Davacının asgari ücretin üzerinde aldığı sabittir. Ayrıca Temmuz 2020 ayında 3.000,00 TL net kabul edilip, bir sonraki ay için asgari ücretle çalıştığının kabulü, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 62 nci maddesine aykırılık teşkil edecektir. Çoğunluk görüşü ile resen araştırma ilkesi ve kamu düzeni ilkesine aykırı olacak şekilde salt yazılı belge ile sınırlandırılarak kararın onanması gerekçesine katılınmamıştır.