YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/14091 E.  ,  2024/1711 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/307 E., 2023/347 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen itibari hizmet süresi tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkeme kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, davalı şirkete ait basım işyerinde geçen 01.10.2008 tarihi öncesi döneme ilişkin çalışmaların, itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda geçtiğinin tespitine karar verilmesini talep edilmiştir.

II. CEVAP
Davalı şirket vekili, davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını; işyerinin, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesindeki koşullara sahip olmadığını; işyerinde yapılan ölçümler sonucu düzenlenen raporlarda da, işyeri koşullarının itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir durumda olmadığının tespit edildiğini beyanla; maddenin aradığı etkenlere maruziyetin bulunmadığı işyeri ortamındaki çalışmaya ilişkin istemin reddi gereğini savunmuştur.

... vekili, basım ve gazetecilik işyerinde geçen çalışmaya dayalı talep yönünden, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi koşullarının davacı yönünden gerçekleşmediğini; davanın niteliğine ve benzer dosyalarda Yargıtay içtihatlarıyla ortaya konulan yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılması gerektiğini beyanla; davanın reddi gereğini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 02.11.2017 tarihli, 2016/227 E., 2017/292 K. sayılı kararı ile davanın kabulüne, davacı ...'ın yaptığı işin 506 sayılı Kanun'un ek 5/2 fıkra olarak 2098 sayılı Kanun ile eklenen ve 3395-13 maddesi ile kapsamı genişletilen madde kapsamında bulunduğu, davalı işyerinde 05.12.1994-13.03.2003 tarihinleri arasında gecen ve 1/A olarak davalı ... 'ya bildirilen 2938 günlük fiili çalışma süresinin 3/A olarak değerlendirilerek 2938 günlük sürenin %25'inin itibari hizmet süresi olarak tespiti ve salt sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin 12.02.2018 tarihli, 2018/148 E., 2018/244 K. sayılı kararı ile davalıların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1.Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Bozma ilamında, davalı işveren ile arasında aynı konuda dava bulunmayan bordro tanıkları belirlenerek, işyerinde itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda bildirimi yapılan sigortalılar bulunup bulunmadığı araştırılarak, varlığı halinde, çalışma ortamı yönünden beyanlarına başvurulması gereği üzerinde durularak, işyeri özlük dosyaları davalı işverenden celp edilerek, davalı işverene ait işyerinin bölümlerden oluştuğu ve davacınında elektrik ve mekanik bakım teknisyesi olduğu gözetildiğinde, davacının hangi bölümde çalıştığı, arıza ve bakımın ne sıklıkta oluştuğu, bakım olmadığı zaman nerede bulunduğu ayrı bir odası olup olmadığı, bölümler arası geçişi sağlayan kapıların konum ve büyüklükleri çalışma esnasında anılan kapıların kapalı olup olmadığı ve kapatılmış ise hangi tarihten itibaren kapatıldığı belirlenerek, işyerinin kapsamı, çalışma düzeni ve koşulları ile bölümleri ve bu bölümlerin taşıdıkları özellikler, hangi bölümlerdeki çalışmalarda anılan yasada sayılan fiziksel dış etkenlere maruz kalındığı ve buna bağlı olarak itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir işlerden olup olmadığı yönleri incelenip davacının çalışmasının işyerinin hangi bölümlerinde geçtiği, yapılan işin niteliği, özellikleri ve buna bağlı olarak hangi olumsuz dış etkenlere maruz kalındığı; gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerdeki çalışma düzeniyle, çalışmanın gerçekleştiği saatler, gürültü düzeyi ve kullanılan maddelerin, insan sağlığı için tehlike düzeyinin belirlenmesi amacıyla, tanıkların, aynı işyerinde çalışma ve işyeri koşullarına ilişkin beyanlarının gerçekliği, dönem bordroları veya tanıklara ait sigorta kayıtlarından denetlenerek, dosyaya katılan tüm bilgi ve kanıtlar ışığında bir değerlendirme sonucunda hüküm kurulması gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı
1.İlk Derece Mahkemesinin 07.01.2021 tarihli, 2019/182 E., 2021/7 K. sayılı kararı ile bozmaya uyularak, davanın kabulüne, davacı ...'ın yaptığı işin 506 sayılı Kanun'un ek 5/2 fıkra olarak 2098 sayılı Kanun ile eklenen ve 3395-13 maddesi ile kapsamı genişletilen madde kapsamında bulunduğu, davalı işyerinde 05.12.1994-13.03.2003 tarihinleri arasında gecen ve 1/A olarak davalı ...'ya bildirilen 2938 günlük fiili çalışma süresinin 3/A olarak değerlendirilerek 2938 günlük sürenin %25'inin itibari hizmet süresi olarak tespiti ve salt sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

2.Davalılar vekillerinin temyizi üzerine Dairemiz bozma ilamında, Mahkemece, davacı ile aynı işyerinde çalışmakla birlikte farklı bölümde silindir hazırlama bölümü içinde prova baskı makinası operatörü Nurullah Tarım dosyasından alınan bilirkişi raporu emsal alınmak suretiyle isteğin kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu, önceki bozma kararının da gözetilerek, mahallinde keşif yapılarak davacının hangi bölümde çalıştığı, arıza ve bakımın ne sıklıkta oluştuğu, bakım olmadığı zaman nerede bulunduğu ayrı bir odası olup olmadığı, bölümler arası geçişi sağlayan kapıların konum ve büyüklükleri çalışma esnasında anılan kapıların kapalı olup olmadığı ve kapatılmış ise hangi tarihten itibaren kapatıldığı belirlenerek, işyerinin kapsamı, çalışma düzeni ve koşulları ile bölümleri ve bu bölümlerin taşıdıkları özellikler, hangi bölümlerdeki çalışmalarda anılan yasada sayılan fiziksel dış etkenlere maruz kalındığı ve buna bağlı olarak itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir işlerden olup olmadığı yönleri incelenip davacının çalışmasının işyerinin hangi bölümlerinde geçtiği, yapılan işin niteliği, özellikleri ve buna bağlı olarak hangi olumsuz dış etkenlere maruz kalındığı; gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerdeki çalışma düzeniyle, çalışmanın gerçekleştiği saatler, gürültü düzeyi ve kullanılan maddelerin, insan sağlığı için tehlike düzeyinin belirlenmesi amacıyla, tanıkların, aynı işyerinde çalışma ve işyeri koşullarına ilişkin beyanlarının gerçekliği, dönem bordroları veya tanıklara ait sigorta kayıtlarından denetlenerek, dosyaya katılan tüm bilgi ve kanıtlar ışığındaki değerlendirme sonucunda bir hüküm kurulması gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur.

C.Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 10.10.2023 tarihli, 2022/307 E., 2023/347 K. sayılı kararı ile uyulan bozma ilamı doğrultusunda yapılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun yargısal denetime elverişli, davalı işyerine ilişkin verilen ve Yargıtay denetiminden geçen mahkeme ilamlarına, dinlenilen tanık anlatımlarına ve oluşa uygun olduğu, bu hali ile elektrik ve mekanik bakım ustası olarak çalışan davacının 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesinin yürürlükte olduğu dönem olan 05.12.1994-13.03.2003 tarihleri arasındaki çalışmaları yönünden itibari hizmet süresinden yararlanması gerektiğinin anlaşıldığı gerekçesi ile davanın kabulüne, davacının, davalıya ait 61841.045 sicil numaralı işyerinde gerçekleşen çalışmaları yönünden 506 sayılı Kanun'un ek 5 inci maddesi kapsamında itibari hizmet süresi hak ve olanağından yararlanması gerektiğinin ve buna göre 05.12.1994-13.03.2003 tarihleri arasında davalı işyerinden bildirilen toplam 2938 prim ödeme gün sayısına ilişkin olarak çalışılan gün sayısı x 0,25 formülüyle belirlenen 734,5 gün itibari hizmet günü sayısının sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı işveren vekili, iş yerinde ağır ve yıpratıcı koşulların bulunmadığını, davacının iddialarının ispatlanmadığını, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz karar harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.