YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/14047 E.  ,  2024/1481 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2013 E., 2023/1772 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Tokat 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/420 E., 2022/324 K.

Taraflar arasındaki teslim edilen tarımsal ürün bedellerinden yapılan prim tevkifatına istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının geçmiş yıllardan itibaren çiftçilik yaparak kendi nam ve hesabına çalışmalarını sürdürdüğünü, şekerpancarı üreterek tarımsal faaliyette bulunduğunu, 17.08.2021 tarihinde davalı kuruma başvurarak Bağ-Kur prim tevkifatlarına istinaden 01.06.2010 tarihinden Bağ-Kur sigortalılığının tescili ile 7326 sayılı Kanun gereğince yapılandırma talebinde bulunduğunu, başvurusunun Kurum tarafından reddedildiğini, davacının Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş Genel Müdürlüğü kayıtlarında da görüleceği üzere 2000-2012 yılları arası ile 2014 yılında pancar üretimi olduğunu, 2009, 2010, 2011, 2012 yıllarında da kendisinden Bağ-Kur prim kesintisi yapıldığını, davacının dava tarihi itibariyle de 17.08.2021- devam şeklinde Bağ-Kur sigortalısı olduğunu, davacının 01.06.2010–17.08.2021 (bu tarih hariç) tarihine kadar Tarım Bağ-Kur sigortalılığının ve 7326 sayılı Kanun'dan yararlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının Kuruma yapmış olduğu başvurusundaki talebinin 01.10.2008 tarihinden sonraki tevkifat kesintisine istinaden sigortalılığın başlatılamayacağı gerekçesiyle kabul edilmediğini, sigortalılık iradesini ortaya koyup tescil yaptırmayanlara geriye doğru kayıt ve tescil olma imkanı tanınmadığını, davacı tarafın Kuruma başvuru ile sigortalılık statüsü kazanmayıp yükümlülüklerini yerine getirmeden yıllar sonra geçmişte sattığı bir ürün bedelinden yapılan kesinti nedeniyle geçmişe yönelik sigortalılık kazanmasının kanuna aykırı olduğunu, davacının Ziraat Odası kaydına istinaden 17.08.2021 tarihi itibariyle başlatılan sigortalılığının halen devam ettiğini, Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından; davacının ürün teslimi sırasında müstahsile sigortalı olmadığını gösterir belge ile başvurarak kesinti yapılmasını engellemesi mümkün iken bunu yapmayarak kesintiye maruz kalması tarım sigortalılığı yönünden iradesini ortaya koyduğu ve 5510 sayılı Kanun döneminde de tevkifata dayalı tescilin mümkün olduğu ve 20.05.2010, 20.05.2011, 20.05.2012 ve 20.05.2013 tarihlerinde satmış olduğu ürünlerden kesinti yapıldığı, prim tevkifatı yapan kuruluş kamu kurumu niteliğini taşımakla tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren sigortalılığın başlayacağı gözetilerek, davacının 01.06.2010-31.12.2013 arasında 5510 sayılı Kanun'un 4/1- bendi 4 numaralı alt bendi kapsamında sigortalı sayılması gerekeceği ve süresinde 7326 sayılı Kanun yapılandırma başvurusu bulunmakla tespite konu döneme ilişkin prim borcunu 7326 sayılı Kanun kapsamında yapılandırılma hakkı bulunduğu ve 31.12.2013 tarihinden sonra kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyetin devam ettiğine dair iddianın ise tanık beyanı haricinde ispatlanamaması nedeniyle davanın kısmen kabulüne, davacının 01.06.2010-31.12.2013 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bendi 4 numaralı alt bendi kapsamında sigortalı olduğunun ve bu döneme ait (başvuru tarihi itibariyle mevcut) prim borçları açısından 7236 sayılı Kanun'dan faydalandırılması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının 2009, 2010, 2011, 2012 yıllarında Bağ-Kur prim kesintisi bulunduğunu, 2014 yılında pancar üretimi bulunduğunu, 2001 yılından bu yana ziraat oda kaydı bulunduğunu, tanık beyanları ile davacının tarımsal faaliyetini sürdürdüğünün sabit olduğunu, davanın tamamen kabulü gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı SGK istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının 01.06.2010-31.12.2013 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b bedi 4 numaralı alt bendi kapsamında sigortalılığına karar verilmesinin düzenlemelere aykırı olduğunu, davanın reddi gerektiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkemece davacının satmış olduğu ürünlerden kesinti yapılan dönemler dikkate alınarak 01.06.2010-31.12.2013 arası dönem için davanın kabul edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılan hükme yönelik davacı ve davalı Kurum vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının temel koşulunun tarımsal faaliyette bulunmak olduğunu, yapılan kolluk araştırmasında davacı adına kayıtlı alet-edevat, araç ve taşınmaz bulunmadığı, davacının tarımsal kredi kullanmadığı, davacının tarımsal faaliyette bulunduğuna ilişkin olarak sadece tanık beyanları bulunduğu, davacı açısından Tarım Bağ-Kur sigortalılık koşulları oluşmadığından davacının sigortalılığının tespitinin mümkün olmadığı gerekçesiyle usul ve yasaya aykırı olarak verilen karar hakkında temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davacının 01.06.2010–17.08.2021 tarihleri arasında devam eden tarımsal faaliyet ile teslim edilen tarımsal ürün bedellerinden yapılan prim kesintisine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2, 7, 9, 10, 36 nci maddeleri ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla davalı Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

19.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.