YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13948 E.  ,  2024/1622 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/2700 E., 2023/2775 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2017/274 E., 2021/132 K.

Taraflar arasındaki hizmet taspiti istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait işyerinde 08.08.2014-30.03.2016 tarihleri arasında aralıksız şekilde makine mühendisi olarak çalıştığını, davalı işverenin müvekkilinin 16.04.2015-30.03.2016 tarihleri arasındaki çalışmasını sosyal güvenlik merkezine bildirmediğini ve sigorta primlerini ödemediğini, müvekkilinin davalı işyeri adına işyeri müşterileri ile sözleşme imzaladığını, proje çizdiğini ve fiyat teklifleri sunduğunu, müşterilerle işyeri çalışması ile ilgili mail yazışmalarında bulunduğunu, ilgili işlemlerin davalı işyeri tarafından kaşelendiğini ve imza edilerek onaylandığını, davacının iş akdini ücretlerinin sosyal güvenlik merkezine eksik beyan edilmesi, fazla mesai ve milli bayram çalışması ücretlerinin usulüne uygun ödenmemesi sebebiyle 4857 sayılı Kanun 24/II/e maddesi kapsamında 30.03.2016 tarihi itibariyle haklı nedenle eylemli olarak feshettiğini, müvekkilim işçilik alacakları için ayrıca dava ikame ettiğini belirterek; davacının 16.04.2015-30.03.2016 tarihleri arasın çalışmasının tespitini talep etmiştir

II. CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı işyerinde mühendis olarak çalıştığını, davacının ilk olarak 14.07.2014 tarihinde işe girdiğini, ancak anlaşılamaması üzerine ertesi gün 15.07.2014 tarihinde çıkışının yapıldığını, davalı ile 08.08.2014 tarihinde tekrar anlaşma yapıldığını, mühendis olarak çalışmaya başladığını, 16.04.2015 tarihinde maaşına haciz geleceğini söyleyerek işten ayrılmak istediğini, ancak kendisi istifa ederse işsizlik ücreti alamayacağını bu nedenle iş akdinin işveren çıkışı şeklinde yapılmasını talep ettiğini, 16.04.2015 tarihi ile 30.03.2016 tarihinde kendi isteği ile işten ayrılmış ve dışardan ücreti mukabilinde danışmanlık yapmaya başladığını, bu dönemde davalının sigortalı çalışanı olmadığını, 30.03.2016 tarihinde davalının işini yapmış olduğu firmalaradan alacakları tahsil ederek kendi hesabına geçirdiğinin tespit edilmesi üzerine danışmanlık ilişkisinin sona erdirildiğini, davacının davalı bünyesinde çalıştığı dönemde aylık 2.000.00 TL ücret aldığını, davacının ödenmemiş ücret alacağı bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hizmet tespitine ilişkin talebin yasal ve hukuksal tüm incelemeler sonucunda değerlendirilmesi, Kurum kayıtlarının aksine eşdeğer nitelikte resmi belgelerle kanıtlanması, çalışma olgusu saptandığı taktirde o çalışmanın sigortalı çalışma olup olmadığı konusunun araştırılması gerektiğini, davanın kabul edilmesi halinde mevzuat gereği fer'i müdahil Kurum aleyhine hüküm kurulmamasını, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "dinlenen tanık anlatımları ile davacının talep ettiği sürede çalıştığının, prime esas kazanç yönünden talebi bulunmadığından asgari ücret ile çalıştığının anlaşıldığı" gerekçesi ile açılan davanın kabulüne, davacı ...'ın, 1431520.34.26 sicil numaralı davalı ... Çelik Baca Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinde;
- 17.04.2015-30.06.2015 tarihleri arasında 74 gün ve günlük 35,70 TL kazançla,
- 01.07.2015-31.12.2015 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 37,80 TL kazançla,
- 01.01.2016-30.03.2016 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 40,05 TL kazançla, olmak üzere; toplamda 344 gün daha sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı şirket vekili istinafında özetle; ''Karar usul ve yasaya aykırıdır. Davacı 16.04.2015-20.03.2016 tarihlerindeki çalışmanın SGK'ya bildirilmediği iddiasıyla dava açmıştır. Mahkeme tarafından 17.04.2015-30.03.2016 arası çalışmaları için hüküm kurulmuştur. Davanın kabulüne değil kısmen kabulüne karar verilmesi de hatalıdır. Dinlenen tanıkları husumetli olup olmadığı veya davacı çalışma süresini kapsayıp kapsamadığı hususları araştırılmamıştır. Davacı iddiası tanıkla değil sigortalı imzası içeren aylık ücreti gösterir para makbuzları banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanmalıdır. Tespiti istenen döneme dair bir belge sunulmamış, sadece tanık deliline dayanılmıştır. Davacının tespitini istediği dönemde SGK kaydının 4/B olması mahkemece göz önünde bulundurulmamıştır. Davalı iş verenin daha öncesinde sigorta yapıp sonrasında sigorta yapmaması hayatın olağan akışına aykırıdır. Tüm çalışanların SGK bildirimleri çalışma süresi boyunca yapılmıştır. Raporlar arasında çelişki giderilmeden hüküm kurulmuştur. Ek raporda davacının ücret yönünden bir beyanı bulunmadığı ancak tespit dönemi öncesindeki 08.08.2014-16.04.2015 tarihleri arası davalı iş yerinden Kuruma bildirim yapılmış olduğu 2015/4 döneminde 16 günlük 1600 TL kazançla davalı iş yerinden Kuruma bildirim yapılmış olduğu belirtilmiştir.'' gerekçesiyle kararın kaldırılıp davanın reddini;

2.Fer'i müdahil SGK vekili istinafında özetle; 'Talep 16.04.2015 tarihinden itibaren olmakla birlikte hüküm 17.04.2015 tarihinden başlamak üzere kurulmuştur. Salt tanık anlatımlarına dayalı ispat mümkün değildir. Davanın yazılı ve sağlıklı deliller ile ispatı gerekir. Dinlenen tanıklar Yargıtay'ın nitelikte değildir. Davanın makine mühendisi olduğu ve yetkili bir mevkiide çalıştığı beyan edilmektedir. Davacının sigorta kaydının olduğu dönemde kaydı bulunan tanıklar kendilerine davacının işe aldığını beyan etmiştir. Davacının iddia ettiği dönemde diğer tüm çalışanların sigortalılığın tam olarak sağlanması da davacı iddialarının gerçek dışı olduğunu göstermektedir. Davacının sigortasız çalıştığı dönemde çakışan 2016 Ocak ayı ve devamında 4/B sigortalısı olarak kayıtlı bulunması, ücret karşılığı dışarıdan danışmanlık hizmet verdiği iddiasını güçlendirmektedir. Bu durumda hizmet ilişkisinden bahsedilemez. Mahkemece bu döneme ait belgelerin Kuruma verilip verilmediği ya da çalışmaların Kurumca tespit edilip edilmediği araştırılmamıştır.'' gerekçesiyle kararın kaldırılıp davanın reddine talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davalı şirket vekilinin ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili, istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesi ile birebir aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 86 ncı maddesi.

3. Değerlendirme
1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İlk Derece Mahkemesince yazılı şekilde karar verilmiş ise de davacının hizmet talebi dışında prime esas kazanç yönünden talebinin bulunmamasına göre prime esas kazanç yönünden 17.04.2015-30.06.2015 döneminde brüt asgari ücret günlük 40,05 TL olması gerekirken günlük 35,70 TL olarak belirlenmesi, 01.07.2015-31.12.2015 döneminde brüt asgari ücret günlük 42,45 TL olması gerekirken günlük 37,80 TL olarak belirlenmesi, 01.01.2016-30.03.2016 döneminde asgari ücret brüt günlük 54,9 TL olması gerekirken günlük 40,05 TL olarak belirlenmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
1. Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddine,

2.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin temyiz itirazının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının 1 nci fıkrasının silinerek yerine,"1)Açılan davanın kabulü ile davacı ...'ın,.... sicil numaralı davalı ... Çelik Baca Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı iş yerinde;
- 17.04.2015 -30.06.2015 tarihleri arasında 74 gün
- 01.07.2015 -31.12.2015 tarihleri arasında 180 gün
- 01.01.2016 -30.03.2016 tarihleri arasında 90 gün olmak üzere; toplamda 344 gün daha sigortalı olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine," ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

21.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.